‹ Le Droit d'AsileChapitre 211 sur 365 · ZABARELLA, op. cù., fo 270 vo · texte numérisé non relu

ZABARELLA, op. cù., fo 270 vo

P. d'ANGHARANO, X, III, 49, 10 : « Pro excessibus commissis in ecclesia delinquens immunitatem non consequitur » ; il fait application de cette règle à l'homicide, à l’adultère, au rapt, au vol... :il y a, dit-il, une présomption de droit contre le délinquant, considéré, jusqu’à preuve contraire, comme ayant agi sub spe, du moment qu'il a commis son crime dans l’église ou à proximité, qu'il a entraîné sa victime en dehors de l’enceinte protégée par la violence ou au moyen de paroles dolosives.. Jean d'André y voyait une « causa impulsiva, qua cessante non cessat juris dispositio », tandis que Pierre d’Ancharano y trouve une « causa finalis ; licet cesset, si aliae rationes similiter finales locum habeant, habebit locum juris dispositio »; mais, comme Hostiensis, Jean d’André et Zabarella, il admet le droit d’asile si le délit a été commis casu.

PANORMITAIN, X, IL, 49, 10, fo 222 vo : « Circa praedicta quaero, pone quod delinquens in ecclesia non deliquerit ibi eo animo, ut defenderetur ab ecclesia, numquid excluditur ab hac immunitate. Videtur primo quod non, quia textus iste videtur se fundare super ista spe veniae, ut patet ibi, quia presumptio juris et de jure est contra delinquentem in ecclesia. Praeterea secundum eum, licet haec ratio cesset, non propter hoc cessant aliae rationes, quae subjiciuntur in texto, quae videntur causae finales hujus dispositionis. Videtur tamen postea dicere quod si potest constare quod non est ex proposito propter veras inimicitias, sed verbis noviter ortis homicidium ibi commiserit, quod tunc habebit immunitatem, et in hoc casu salva opinione Hug. de qua in glossa et videtur velle, quod presumatur iste animus ex quo non habebat cum offenso inimicitias, et cum hoc dicto transeunt communiter Doctores hic, quae opinio est magis aequa. Sed mihi non multum placet, quia textus allegat in decisione duas rationes, quae satis militant in casu nostro. Prima, quia in eo debet quis puniri in quo deliquit ; item quia frustra legis auxilium invôcat, q.d. quod ex quo deliquit in ecclesia, et per consequens contra ecclesiam, non debet reportare aliquid commodo, occasione ecclesiae. Istae enim rationes vindicant sibi locum etiam in eo, quod non deliquit sub spe veniae. Prima autem ratio de qua in principio c. potius fuit impulsiva quam finalis, et presupposito quod etiam fuisset finalis, tamen ex quo subsunt aliae finales, et illarum quaelibet per se sufficit, cessante una, non cessat legis dispositio.. Quod autem istae aliae rationes, quae subjiciuntur in texto, per se sufficiant, patet ex aliis juribus... ubi generaliter militant istae rationes, quia praeterea potest esse, quod non suberat vetus inimicitia, et nihilominus non commisisset delictum, si scivisset ab ecclesia non defendi. Nam in delictis presumitur malus animus.

Sed ego ultra alios quaero, quid si non homicidium vel membrorum mutilationem sed alia delicta inferiora in ecclesia commisit, numquit habet locum iste textus ? Probabiliter potest dubitari. Nam rationes veniunt militare in omni delicto. In contrari um facit, quia cum hoc capitulum deviet a communibus regulis juris.. Hostiensis videtur hoc sentire. Extendere tamen videtur istum textum ad adulteria et raptus virginum, et sic sentit quod non habet locum in omnibus delictis… i n omnibus gravibus delictis habet locum

hoc c. Tum propter identitatem rationis, tum propter rationes quae hic ponuntur, quae sunt generales ad omnia delicta saltem enormia, et hoc nota ».

J. de TorquEMADA, XVII, Qu. 4, c. 35, p. 244, exclut celui « qui in ipsa ecclesia commisit maleficium, sperans se ab ecclesia defendi, quod semper

presumitur nisi contrarium probetur ».

ALCIAT, Praes. XXXIII : « Teneo quod iste talis delinquens praetextu immunitatis et extra ecclesiam vel coemiterium non fruatur immunitate. de vicinitate loci arguatur intenti o delinquentis ».

Decisiones Capellae Tol osanae, Qu. 423, p. 364.

dans un autre lieu sacré après un nouveau délit, il ne doit pas jouir de l'asile 1.

Les cas exceptés du droit romain sont toujours écartés ; mais les canonistes cherchent à tourner la contradiction absolue qui les oppose aux canons. Zabarella affirme que la loi de Justinien ne concerne pas le droit d’asile, mais tous les autres privilèges assurant l’impunité aux coupables ?. Pierre d’Ancharano montre l'insuffisance des explications de Joannes Andreae # et conclut à une extension possible des cas exceptés : l’authentique pose une règle générale et les canons ne citent que des exemples non limitatifs4 Panormitain écarte les textes romains avec plus de fermeté 5; il montre

1. Qu. 423, p. 364 : « Item fuit quaesitum, si aliquis semel commiserit sacrilegium in ecclesia vel coemiterio, et postea ob aliud delictum per eum commissum fugiat ad ecclesiam, an gaudere debeat immunitate... conclusum fuit quod non debeat gaudere ». à

2. Conunentaria, fo 268 : « Dic melius quod Auth. loquitur quoad alia privilegia, per quae induceretur impunitas, quae non inducitur per hanc decretalem ».

Page 1