CT D

4. Commentaire, X, III, 49, 6 : « Opponitur : iste textus excipit duo genera malefactorum a generali immunitate confugientibus concessa, sed opponitur et videtur quod plures alii dicta immunitate non gaudeant, sed extrahi possint, ut homicide et alii de quibus in glossa magna... quare magis aliis quam istis confugientibus est concessa immunitas ? Dicit Johannes Andreae

. quod aliis presumendum est quod insidiose hoc fecerint, nisi contrarium probetur.. Si ergo insidie sive dolus privant delinquentem beneficio hujus canonis, nullus de quo constiterit deliquisse potietur isto privilegio contra mentem istorum jurium, et ideo ut jura juribus concordent, dici potest quod delinquentes de quibus hic... non habeant istam immunitatem.. constitutiones canonice enumerant aliquos, sed non omnes de quibus facit mentionem, ergo in non enumeratis videtur legem corrigere, quia una lex per unam declaratur... ».

5. Commentaire de X, IL, 49, 6, fo 216 : « Opp. contra textum in eo quod excipit duas personas tamen, videtur enim quod et aliae debeant excipi, ut probatur in authent.…. ubi excipiuntur adulteri, homicidae et raptores virginum, sed glossa in verbis nisi publicus dicit illud procedere de jure civili ; de jure tamen canonico, cui in hoc standum est, excipiendi sunt solum isti duo casus. et addendus est tertius. prout habetur in c. Immunitatem. Vult ergo in effectu quod juri civili derogatur in hoc per jus canonicum. Hostiensis autem volendo servare jura civilia dicit d. auth. procedere quando sunt delicta commissa in ecclesia vel coemeterio. Posset admitti haec solutio, sed oportet eam restringere secundum dispositionem canonis Immunitatem.… Petrus de Ancharano tenuit standum esse illi auth. et huic canoni et sic jus civile non corrigitur in hoc per jus canonicum, quia ex quo expresse non corrigit, debet unum jus suppleri per aliud.. Constitutiones canonicae enumerant aliquos casus, sed non omnes, de quibus facit mentionem lex ; ergo in non numeratis videtur legem corrigere. Et cum hac opinione transit ipse sed profecto pro eo facit multum in argumentum iste textus, quem ipse in hoc non ponderavit. Cum enim Papa hic se fundaverit super statutis canonum et regum, ut patet in principio, ergo non potest dici quod voluit legem corrigere, cum una et eadem lex non debuit inducere contrarios effectus. Praeterea ubicumque loquitur constitutio in materia juris communis et aliquos casus excipit, non per hoc firmat regulam in non numeratis contra jus commune antiquum ; immo in casibus exceptis suppletur ajure communi..

ML Pée en

qu'on ne peut observer à la fois l’un et l’autre droit : l’opposition est irréductible et se manifeste tout particulièrement

<t quanquam ista videantur corroborare opiniorem domini Petri, eam tamen nullo modo puto veram. Moveor quia cum textus in dict. auth. excipiat virginum raptores et nos habemus textum expresse in contrarium in c. de raploribus, 36, qu. 1... Praeterea et secundo casu, cum sumus in materia ecclesiastica, et animam concernente, et ecclesiarum decorem, et canon specifice disponit, ponendo regulam et excipiendo casus, et hoc tam jure antiquo quam novo... non est curandum de jure civili aliter disponente. Unde non suppletur in hoc jus canonicum per civile, presertim cum suppletio tenderet in ipsarum ecclesiarum detractionem... Nam possibile est quod Papa pinguius voluit privilegiare ecclesiam, quam Imperator, ideo non debet decurtari privilegium Papae per privilegium Imperatoris..… Item et tertio, cum hic in texto dicatur « quantumcumque gravia maleficia perpetraverit confugiens ad ecclesiam, non est ab ecclesia violenter extrahendus..», igitur absurdum est dicere quod iste textus debet suppleri per textum illius auth., <um illa auth. excipiat homicidas, adulteros et raptores virginum propter immanitatem delicti.. Impossibile enim est secundum hoc quod utrumque jus possit salvari. in raptoribus optime patet contrarium . homicida non gaudet hac inmunitate, cum delictum commisit in ecclesia sub spe immunitatis ecclesiae, secus ergo, si non ex proposito occidat vel eum delictum extra ecclesiam perpetravit, vides ergo clarissime quod tenendo opinionem communem illius auth. impossibile est servare utrumque jus... Quare indubitanter concludo standum esse super ista immunitate dispositionibus hujus canonis cum suis casibus dumtaxat exceptis et cum limitatione canonis finalis Immunitatem.

Nec placet mihi opinio Petri sic recitata ut homicida ex proposito fugiens ad ecclesiam non gaudeat hac immunitate, c. 1 de homi. ; nam hoc dictum videtur contra c. finalem /Zmmunitatem, ubi loquitur de homicida ex proposito, et tamen ponit speciale, quando in ecclesia fuit perpetratum spe immunitatis, ergo secus quando fuit commissum extra, licet ex proposito... Non obstat illud c.1..….. ille est textus Veteris Testamenti. quia altaria Veteris Testamenti non gaudebant illa immunitate, qua sic hodie gaudent nostra. Item potest intelligi et reduci ad terminos c. finalis Zmmunilatem, cum homicidium fuit commissum in ecclesia modo predicto, et hoc videntur ibi tenere Doctores. Restat ergo solum respondere ad illam Auth..… ad quod respondeo multipliciter. Primo, quod debet intelligi de delictis in ecclesia commissis, ut voluit hic Hostiensis et pro hoc facit, quia ibi nulla facta fuit mentio de fugiente ad ecclesiam, sed dumtaxat dixit, quod ibi delinquentes debent de ecclesia extrahi, sed tunc illum textum dico reducendum et limitandum ad terminos canonis fin. Secundo potest intelligi quod loquatur in aliis privilegiis, per qua induceretur impunitas.. quod satis potest admitti, ut jura salventur, tamen ibi non apparet de qua alia immunitate loquatur. Tertio potest intelligi quod illud procedit de jure civili, secus de jure canonico... Quarto posset dici quod de jure civili antiquo... non erat differentia inter jus canonicum et civile, ut patet C. de his qui. et habito respectu ad illud jus loquitur iste textus in e0, quod allegat jus civile et jus canonicum. Nec curavit Papa de jure Authenticorum, tum quia illud jus videtur dubium, ut patet ex praedictis ; tum quia si étiam Imperator voluisset revocare privilegium, quod prius dederat Ecclesiae, non potuisset, cum privilegium fuerit datum non subdito, juxta ea quae dixi post Innocentem in c. Novit et per haec habes hunc articulum plane et clare declaratum.

Sed quaero circa praedicta quare Ecclesia excipit magis istos duos casus.… quam alios. Sol. dicit Jo. Andr. quod de aliis presumitur quod non insidiose hoc fecerint, nisi aliud probetur... Pet. de Anch. reprobat hanc opinionem, quia in omni delicto presumitur dolus... Sed ego credo quod Jo. Andreae intellexerit id, quod alii non presumuntur ex proposito prius deliberato deliquisse, licet in actu delicti praesumitur, quod ex deliberato proposito hoc fecerunt, ex quo in illis rapinis se assuefecerint, debet enim inspici hominis consuetudo.. Sed ex alio mihi non placet opinio Joh. Andreae, quia

en matière de rapt1. On ne peut admettre avec Pierre d’Ancharano qu’une loi complète l’autre, alors qu’elles conduisent à des résultats opposés et que le principe canonique quantumcumque gravia commiserit. ne peut évidemment pas s’accorder avec les lois roamines ; l’authentique ne renferme que le droit civil et même, précise Panormitain, l’ancien droit, en vigueur à l’époque où droit civil et droit canonique étaient contenus dans un même texte. Depuis que le droit canonique s’est constitué de façon autonome, il doit être préféré ; le seul moyen de résoudre cette opposition consiste à ramener les exclusions de l’authentique au troisième cas excepté du droit canonique, au Crime Commis sub spe immunitlalis ; encore faut-il s’en tenir à la lettre du canon et à l’interprétation des canonistes : tout délit commis ex proposilo n’est pas nécessairement sub Spe, comme on pourrait le croire si on ne ramenait pas, contre Pierre d’Ancharano et Zarabella?, le texte de l’'Exode : Si quis per industriam.. aux exceptions canoniques. |

Joannes Andreae affirmait que les trois cas exceptés du droit canonique étaient justifiés parce que les crimes visés étaient présumés commis énsidiose; Pierre d’Ancharano rejetait cette explication, parce que, disait-il, dans tout délit il y a un dolus ; Panormitain l’interprète différemment : il s’agit pour lui, dans la pensée de Joannes Andreae, d’une. présomption particulière à chaque délinquant et basée sur ses antécédents ; même ainsi amendée, cette explication est critiquable, dit-il, car elle conduit à admettre que tout crime ex proposito entraîne la privation de l'asile, résultat déjà écarté comme erroné. Le véritable fondement des exclusions canoniques est l'intérêt général ; elles visent les criminels les plus dangereux pour l’ordre public.

C’est cette même idée qui pousse les canonistes à généraliser les dispositions des textes pontificaux concernant le

per rationem suam sentit quod delinquens ex proposito immunitate ecclesiae non gaudeat.. Tunc non delinquens ex proposito non gaudet hoc privilegio, quando illud delictum commisit in ecclesia sub spe immunitatis, secus si extra ecclesiam, etiam si sub spe immunitatis. Valet enim argumentum a contrario, ex quo non reperitur in jure contrarium... Unde allego aliam rationem ; dico enim quod jura magis exasperantur in istis latronibus quam in alüs, quia illi sunt deteriores et interesse plurimum illos puniri quam alios malefactores ».