CHAPITRE XXVI
DE FEUDIS.
In casu ubi aliqiiis subjcctus régi récusât aliquem recipere in fidcm suam et homagium pro aliquo feudo quqd ab eo movetur, consuevit littera justiciœ, ctiam in requestis hospicii, concedi sub hac forma : Philippus, etc.^ baillivotali, etc. Salutem : Talisnobis conquerendo monstravit quod cum taie feudum a tali movere dicatur quod dictas conquerens ad ipsiim pertinere dicit , ac tamen dictus talis, conquerentem prcdictum in fîdem suam et homagium pro dicto feudo recipere recusavit indebite et injuste, quo circa auctoritate presentium tibi mandamus et precipimus quatenus ad requestam dicti conquerentis ad domicilium dicti talis, vel alibi, ubi expedire videbis, accedens ut ejus presentia haberi possit ad videndum requestam quam dictus conquerens dicto tali facere intendit super premissis, dictoque tali ex parte nostra precipias ut ipsum conquerentem pro dicto feudo in fidem suam et homagium recipiat. Si vero dictus talis ad premissa se opponat, dicens se habere justam causam et rationem propter quas premissa facere non teneatur, adjornes ipsum ad diem baillivatus tui proximi parlamenti coram gentibus nostris dictum parlamentum tenentibus, causas dictas propositurum, et alias cum dicto tali super premissum processurum, ut fuerit rationis, cum intimatione quod nisi dicta die comparuerit, dictum conquerentem ad fidem nostram et homagium pro dicto feudo recipimus dictasque gentes nostras, etc, Datum, etc.
Item nota quod si partes in parlamento venerint, et dictus dominus petat causam ipsam sibi rcmitti, non fiet remissio, et ratio est, quia dictus conquerens non tenetur coram illo pro dicto fcudo litigare donec per illum fuerit in fidem et homagium receptus.
Item si petat remitti sub baillivo sub quo dictum feudum est, non fiet remissio, sed oportet quod in parlamento causas predictas proponat et alieget^ et ibidem terminabitur causa. Et est ratio quia balUvu§ x^ç^p. potest eûm recipere in fidem régis, etc.
Item cognito per curiam quod causaeper eum propositae sunt insufficientes, et quod bis non o])stantibus illum débet recipere in fidem et homagium pro dicto feudo, et post cognitionem conqiierens petat se recipi, et dominus petat quod vassallus vadat ad locum unde dictum feudum movetur, ibique paratus se recipere offerret (1) pro dicto feudo, ad premissa non fiet remissio, sed in parlamento tenetur illum recipere. Et quod est dictum verum est, nisi in casu ubi ex tune, cum dominus fuit requisitus per conquerentem super premissis, alius contra ejusreqaestam se opposuerit dicens quod alium non débet recipere, sed se potins, pro dicto feudo, tanquam potius jus liabentem. Si enim dominus obtulissetse facturum jus partibus, licet post requiratur in presentia commissoris régis et sibi assignatus fuerit dies in parlamento, nicbilominus fiet ei remissio.
Nota quod baillivus non potest aliquem recipere iu fidem régis, inais il peiilt bien donner souffrance une fois seulement et non plus^ si ce 7iestoit à femmes grosses ou pucelles^et encore à celle seulle fois doibt-il baptiser le temps, et donner inju7iction que dedans icelluy, etc. Toutes fois le
(1) B. 1598 * ibique paratus sit recipere si se offcret pro dicto feudo.
DE FETJnis. 287
racep^veur de Paris les reçoit pour le roy et leur en baille lettres.
Item hoc verura nisi in casii ubi post primam rcquestum factam domino forte in prcsentia commissarii régis, dum secunda lieret alius se opponerot, quod licet dominus obtulerit se partibus jus facere, et nichilominus ad parlamcntumadjornatusfuerit, et pctatremissionem, non auditiir, scd utraque in parlamento decidetur propter suspicionem ne dominur, dictam oppinionem faiso supposuerit(l).
Item de consuetudine generali aliquis non est sufficiens ad tcnendum terramin fendis, nisi habeat xx annos completos et XXI attigerit in masculis ; in femeilis vero nisi habeant xiv annos et xv attigerint, et intérim non intrabunt in fidem vel homagium aîicujus, sed ille qui habet ballivum (2) et oorum gubernationem intérim faciet fructus suos in patria consuetudinaria ; sed in patria juris scripti non nisi sit pater, vel avunculus qui eos habeant in potestate.
Item consuetudo mortnus saisit vivum inteUieenda est
de bonis quœ deflunctus tempore mortis possidebat ; in ahis autem secus. Et consuetudo predicta habet locum intcr dominos et servps, quia servus mortuus saisit dominum vivum.
Item si dominus mortuus plura feuda possidebat a diversis dominis moventia, inter quos rex est unus, tota causa pro ahis fendis ventilabitur in parlamento licet modicum sit feudum quod a rege teneri débet (3).
Item cum aliquis se offert régi pro intrando fidem et homagium pro aliquo feudo, et alius ejus requestae se
(1) A. : opposueril.
(2) B. 1598 : baillium.
{o] D. 1598 : lenealur.
opponit ofTerendo, etc.^ et partes super premissis remissae fueruntadparlamentum ad certum diem, etunus ipsorum per procuratorem se presentavit fundatuin generaliter ad litigandum, absque hoc quod potestas specialiter esset ei comniissa ut possit petere dictam curiam declarare dominum suum recipi debere pro dicto feudo in fide et homa gio régis, sufficit dicta fundatio dum tamen dominus sit prsesens dum litigatur, alias non sufficeret.
Item nbi plures contendunt ratione successionis alicujus qui recipi dobebat in fidem et homagium pro feudo quod defunctus tenebat, etper diversatestamentaveniunt, puta quidam ex testamento patris, et alii ex testamento filii ultimo deffuncti, et qui per testamentum filii contendat, et dicat se saisitum de dictis fendis, et ipsa feuda tenuisse per aliquod tempus, et dicat sese per gentes regias impediri, et per manum regiam ibidem appositam petat eam exindè amoveri, et se reduci in statu pristino, quo facto petat se reduci ad fidem et homagium, etc. Et pars alia dicat nullam statum saisinam (1) habuisse post mortem deffuncti, quod nondum fuerat lapsus annus.
Item quod non receptus fuit pro premissis ad fidcm et homagium, manus predicta exindè non renovabitur (2), nec reponetur in statu predicto, sed partibus injungctur per curiam quod utraque proponat quod voluerit ad finem, quod ad fidem et homagium recipi debeat, etc.
Item ubi vassallus alicujus intrat fidem et homagium régis pro feudo quod sub alio domino detineri debeat, iicet postea in parlamento pronuncietur illum debere reddcre fidem et homagium domino suoimmediato, tamen dominus non poterit illum insequi propter hoc ad finem
(1) B. 1598 : nullum statuai saisinae.
(2) B. 1598 : removebilur.
DE FEUDIS. 289
qiiod privari debeat feudo ; iiec est dicendum aliquod jus qucBsitum ex hoc ; nec vassallus projudicium igiiorationis incurat(l) secus si alium quam regcm advouasset (2) in dominum.
Item advouatio(3) facta régi de aliqiio feudo dat saisinam régi.
Item ubi manus regia fuit apposita in feudo alicujus ex aliqua causa, dominus immediatus non potest impediri assignare feudo suo propter defectum hominis vel alia justa de causa justiciarc fcudum pretextu dictae nianus. Tamen propter honorem superioritatis non débet facere sine licencia régis, que de facili obtineatur. Et ideo cum baillivus apposuit manum régis propter quasdam emendas régi débitas in feudo quod ab episcopo Noviomensi movebatur, et dictus episcopus assignasset manum ad illum propter defectum hominis, per arrestum dictum fui quod non restituetur episcopo dictum feudum, donec satisfecerit régi de dicta emenda.
(1) Â.B. : nec vasallo prejudicatuin.
(2) A. : advocassel.
(3) A. : advocatio.
