Sanchez, op. cit, lib. II, disp. VII et VIII
3. Perrone, op, cil,, tome II, p. 311 : « Ast quid sentiendum de matrlmonio eorum infidelium, ex quibus alter fit christianus et baptizatur, altero conjuge in infidelitate permanente; evadet ne ex parte conversi sacramentum ejusmodi conjugium? Respon. négative, quia alioquin non posset uUo in casu dissociari; attamen certum est, quod si infideUs post aliquod tempus nolit amplius cum parte fideli sine injuria Creatoris cohabitare, possit conjugium solvi, ita ut fidelis novas valeat contrahere nuptias. »
Ep. CCXXX, p. 401 : \ Hoc ergo mihi consideraudum videtur de muliere quœ relicto judaismo convolavit ad baptismum, utrum consanguinea fuerit prioris mariti an non. Quod si repertum fuerit, credo secundum legem christianam quam professa est a priori marito posse dissolvi et nubere cui velît in Domino ; alioquin vir cui nupserit adulter erit et ipsa adultéra ; baptismus enim, secundum Innocentium papam, peccata dirimit non conjugia solvit. »
sa Panormie des textes formels permettant celte dissolution ^ Mais cette cause de divorce était consacrée par des textes trop vénérables et par une tradition trop certaine, pour qu'elle pût être éliminée du droit canonique. On a vu, d'ailleurs, que ceux qui soutiennent l'indissolubilité de droit naturel ne lui donnent point, à ce seul titre, un caractère absolu : ils admettent que lorsque la pleine signification du sacrement ne s'y ajoute pas, elle peut céder en vertu d^une décision formelle contenue dans rÉcriturc, et ils font une application particulière de cette idée dans notre hypothèse *.
Cette cause de divorce, ainsi maintenue et justifiée par rÉglise, avait dû aussi être précisée d'un autre cûté. Certains Pères de TÉglise, en particulier saint Augustin, semblaient reconnaître à Tépoux converti le droit absolu de répudier son conjoint resté infidèle, tout en lui conseillant de ne pas user de ce droit : par le seul fait de la conversion, cette faculté de répudiation lui eût été ouverte, quelle que fût d'ailleurs l'attitude et la conduite du conjoint infidèle'. Telle est aussi la pensée qui apparaît dans les Libri pœnùentiales; car ils autorisent Fépoux converti à répudier son conjoint, si ce dernier ne veut point également se convertir ^ Mais cette doctrine
1. Lib. VI: Conjugium débet esse inter homines ejusdem religionis, c. vi. (Éd. Brant, p. 134).
2. Perrone, op. cit., tome II, p. 312 : « Aat id non fit ex auctoritate EocleaicB quse non potest dissolvere quod Deus conjunxit, neque adid potestatem hanc a Deo est assecuta, sed immédiate a Dei privilegio in favorem fidei, ut exponit eu m communi theologorum Benedictus XIV. » — Pour cette difficulté, voyeZf parmi les anciens, Panormitanus sur c. vu, X, De divort,, IV, 19, n<» 5: N Cum matrimonium sit verum inter infidèles non videtur quod posait separari, non obstante defectn baptismi. Nam Christus interrogatus a Judœis, qui non habebant baptismum, respondit: Quod Deus conjunxit, homonon separet. Sic ostendit indissolubilitatem matrimonii etiam inter infidèles... Nec obest quod dicitur : Quod Deus conjunxit, homo non separet, quia non est homo qui dissolntin illo casu, sed Ecclesla authoritate divina. Nam Ecclesia interpretatur in hoc jus divinum et inducit hoc etiam favore fidei ne infidèles tepescerent redire ad fidem, videntes searctari ad continentiam, uxoribus renuentibus secam cohabitare. »