‹ Le mariage en droit canonique (tome 1)Chapitre 30 sur 241 · Perrone, tome UI, p. 120 et suiv · texte numérisé non relu

Perrone, tome UI, p. 120 et suiv

\\. Sanchez, op. cit., l.lï, disp. XUI, 7 :« Omi)imodam indissolubilitatein non competere matrimonio ex jure naturie, ncc ex ratione sacramenti, sed ex signifîcatione qua Christus evexit illad ad significandum unioaem indissolubilem Christi cmn Ecclesia; et quia hœc signifîcatio tantum convenit in matrimonio consnmmato illnd solum omnimodo esse indissolubile. » — Perrone, op. cz^.,UI,p. 157 : « Nobis videtur ex una parte conjugii indissolubilitatem ex ipso naturae exposci jure adeo, ut nihil sit in rerum natura quod illud dissolvere ac dirimere valeat, nullaque humana potestas quœ vinculum possit attingere. Verum et illud fatemur ejusraodi firmitatem omnimodam haud spectare ad jura primaria seu essentialia legis naturalis... Ex altéra vero parte negari harid posse videtur majus adliucrobur, firmiorcmque indissolubilitatem nactum esse matrimonium christianorum, tum ex jure positivo divino, dieente Christo : Quod Deus conjunxit homo non separet, tum ex veritate sacramenti, quo fit, ut nuUo unquam in casu matrimonium fîdelium semel consumtTiatum possit dissolvi. »

LES PRINCIPES ET LES TENDANCES

L'Ég^lise, dans rexpression officielle de sa doctrine, a pratiqué cet éclectisme au moins depuis le xvi^ siècle. Dans ce sens est en effet conçu le préambule arrêté par les Pères du concile de Trente, et qui précède les canons sur le mariage adoptés par eux S* dans ce sens également est rédigé le catéchisme romain^. Benoît XIV, dans sa constitution Dei miseratione^ de l'année 1741, justifie Tindissolubilité à la fois par Tinstitution première du mariage, parle droit naturel et par le caractère du sacrement*.

De nos jours, la doctrine officielle de l'Église semble insister surtout sur l'indissolubilité de droit naturel. Celle-ci est visée particulièrement dans le Syllabus de Pie IX ^, et le pape Léon XIII, dans son encyclique Arcanum divinsB^ du 10 fé-

4. Sessio XXI Doctrina de sacramento matrimonii (édition Schulte et Richter, Lipsiœ, 1853, p. 214) : « Matrimonii pcrpetuum indissolubilemque nexum primas humant generis parens divini Spiritus instinctu pronunciavit, cum dixit : Hoc nuncos ex ossibus meis, et caro de carne mea : quamobrem relinquet homo patrem saum et matrem, et adhaerebit uxori suae et erunt duo in carne una. — Hoc autem vinculo duos tantummodo copulari et conjungi Christus Dominus apertius docuit, quum postrema illa verba tauquam a Deo prolata referens dixit : Itaque jam non sunt duo sed una caro, statimque ejusdcm nexus flrmitatem ab Adamo tanto ante pronunciatam his verbis confirma vit: Quod ergo Deus conjunxit homo non separet. — Gratiam vero quae naturalem illum amorem perficeret et indissoiubilem unitatem conflrmaret conjugesque sanctificaret ipse Christus venerabilium sacramentorum institutor atque perfector sua nobis Passione promeruit, quod Paulus apostolus innuit dicens : Viri, diligite uxores vestras sicut Christus dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea, mox subjungens : Sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et Ecclesia. »

2. De matrim., Sect.I, § 11 : « Quamvis matrimonium, quatenus naturse est officium, conveniat ut dissolvi non possit, tamen id maxime fit quatenus est sacramentum. »

3. Dans Schulte et Richter, Canones et décréta concilii Tridentini^ p. 565 : « Siquidem matrimonii fœdus a Deo institutum, quod et quatenus naturae officium est, pro educandae prolis studio aliisque matrimonii bonis servandis, perpeluum et indissolubile esse convenit; et quatenus est catliolicae Ecclesiae sacramentum, humana praesumptione dissolvi non posse, Salvator ipse ore suo pronunciavit dicens : Quod Deus conjunxit, homo non separet. »

4. Erroy^es de inatrimonio christiano^ § 8, n^ 67 : « Jure naturae matrimonii vinculum non est indissolubile et in variis casibus divortium proprie dictum auctoritate civili sanciri potest. »

DU MARIAGE CANONIQUE

grande netteté*, et la même conception se trouve chez les théologiens anciens; ii suffira de citer Pierre Lombard^ et saint Thomas d'Aquin ^

Mais cette explication de Tindissolubilitc du mariage, n'est pas la seule qui ait été donnée par la théolog^ie : deux autres sont présentées, dont la portée est tout autre. D'après l'une^ cette indissolubilité viendrait du droit naturel lui-même, le mariage ne pouvant remplir sa fin que s'il est indissoluble: d'après Tautre, elle aurait été établie par le droit divin positif, à Torigine même de la famille humaine. Lors de la première institution du mariag-e, Dieu aurait mis dans la bouche d'Adam les paroles qui devaient en être la règle : Quamob^^em komo relinquet patreni et matrem et adJiœrehit tixori siiœ et erunl duo in carne una \ Les deux thèses, quoi(|ue distinctes^

autciii siguiûcatuai uoa habet maLriuiouium quod est iuter iniidelcs, quia uegaut assumptionem carnis, et sic matrimoiiium iuter eos non est itafirmuni et iiidissolubile quia cessât inter eos ratio indissolubilitatis. »

1. Hostieusis, Summa, p. 348 : « Dicitur sacrainentuin non quia ipsum s:icrameatum sit coojugium sed quia est ejusdem rei sacrœ sigaum, scilicet spirituaiis et inseparabiiis coiij uuctionis Christi et Ecclesiae, quod quamdiu iriatrimoniuin durât inseparabiliter adhseret... Nunquani est matrinioiiiuui siijc sacramento. Nam etsi interdum corporaîis separatio fiât causa fornicationi.s \^cl ex coLoxnuni consensii causa oratiouis, sacramentalis tamen separatio iutor fidèles fîeri non potest nisi cum desinit vinculum matrimonii, puta per mortem uti'iusque vel alterius coajugum, vel per iagressuai i-cligiouis aatc carnalem copulam. » — Panorinitaaus, sur c. vu, X, De conv. corrj., lll, 39, no 12 : « Nam matrimonium, quateaus res est et non sacraaientum, posscl dissolvi sicut c^eteri contractas; sed quateaus est sacrameatum regulatur a natura et significatu ipsius rei significatae. »

2. Scritentiœ, iib. IV, D. XXX[, C. : « Sacrameatuai vero ita inseparabiliter coajugio hieret legitimarum persoaarum, utsiae illo conjugium non esse vileatur, quia semper manet inter viventes vinculum coajugale, nt, etiam interveaieate divortio foraicatioais causa, conjugalis vinculi firaiitas aoa soivatur Obi vero aoa iater légitimas persoaas coatrahitar coajugium, non adest ilkul i)onum quod dicitur sacrameatum, quia potest solvi talium copula. »

3. Surmna, priaia secundae, qu. 102, art. 5 : « Matrimonium fuit quidem in vcteri lege, prout erat ia officiuai aaturcB,non anteai prout est sacrameatum coajunctioais Ghrisli et Ecclesiae, quae noadum erat facta, unde et in veteri Ivige dabatur libellas repadii, qnod est contra rationem sacrameati. ^> Cf. Saachez, De sacr^sancto mitrim. sacramento (cdit. Viterbii, 1754) tome 1. }>. 100; L^erroae, I>e rnatrim, christiano Libri Ires, Romae, 1858, toaie 111, p. 150 et suiv.

Page 1