‹ Le mystère de la Passion en France du XIVe au XVIe siècle (volume 2)Chapitre 122 sur 147 · Joann., \ . >i · texte numérisé non relu

Joann., \ . >i

478 PASSIO SECUNDUM I.EOKM

esse Deum, extra Synagogam poneretur, et sic- videtur eorum invidia.

Secundo dico quod hic notantur duo. Primo magna avaritia Judae et cupiditas, secundo de Iesus facta conditio et maneries. De primo sciendum est quod in Sabbato ante Ramos venit Iesus in Bethania, ubi fuerat Lazarus suscitatus. et fecerunt ei cœnam magnam in domo Symonis leprosi ; non quod tune esset leprosus, sed fuerat a Christo curatus. Ministrabat autem Symon, et credebat quod iret pênes ' [Matrem Domini quae tune in Bethania morabatur. Lazarus et alii discipuli Christi quem Judaei qui vénérant 5 V-. Hierusalem ut Lazarus suscitatum vidèrent, qui tune erat in coena. etnarrabatdepoenis inferni et de statu sanclorum patrumqui erant

in limbo, sustinebant ] Et. ut ait Augustinus. nunquam postea

risit. cum supervixerit decem annis post resurrectionein Domini. Gum autem esset in coena. ecce inulier. habens alabastrum unguenti preciosi2, et efFudit super caput recumbentis unam partem, et aliam supra pedes ejus ; extersit capillis suis quia sentiebat quod patiebatur aliquando dolorem, ideo fecit ad confortandum.

Quaeritur quare ungebat Iesum Gliristum.Respondeo quia quattuor de causis. Prima, quia Ghristus t'essus erat ex itinere, in tan-

i. Le texte est tronqué et altère depuis [pênes jusqu'à sustinebant].

Inutile de proposer des corrections arbitraires, puisque le sens général du passage est clair et que son origine nous est connue. Comparer en effet la Passion de i'3y8, B. de l'Arsenal. 2,o38 et B. Nat. n. a. fr. lo,o5g fol i^fi r°. « Et dit sainct Augustin que le ladre, frère de la Magdeleine et Marthe, fut a ce souper l'un des seans et mengeans à la table avec Jliesu Crist, lequel parla en celly soupper des paiues qu'il avoit vehues en enfer et en purgatoire et de Testât des sains pères qui estoient ou limbes. . Pour lesquelles peines vues et aperçues ledit Lazarus n'ot oneques puis qu'il l'ut resuscité que tristesse au cuer et tant que, comme dit saint Augustin, L'orreur de la mort estoit si emprainte en la mémoire dudit ladre de la souvenance des paines qu'il avoit vehues es lieux dessus dits que, en ix ans qu'il vesquit puis qu il fut ressuscité de mort en vie. oneques ne monstra signe de joye. ne de liesse. »

Nous remarquons ici la fusion ou la contamination de deux légendes différentes. r La survie de Lasare qui ne rit plus jamais depuis son retour de l'enfer, remonte a a saint Epiphane. advefsiis Haereses, lib. IL éd. l'étau, t. I, p. 652. 2° Dans le sermon apocryphe de saint Augustin (Patr. Migne, t Si), p. ii)2i), que nous avons si souvent cité, Lazare rappelle simplement les peines d'enfer.

Noun remarquerons encore que tout cet épisode ou ce récit de Lazare manque dans la Passion, « selon la sentence du philosophe Aristote » et n'est que dans la Passion de iîgS.

2 Ip : unguentum preciosum.

tum forte ut aestimabat quod comedere non poterat, quando \ idens Magdalena unxit eum. Secunda causa est quod terra erat calida et sicca, el Ldeo talibus unguentis utebantur pauperes hommes, et Ghristus erat pauper, et Magdalena dives. Tertia causa, con aetudo Judaeorum eral ungere capul et lavare pedes hominis solennis de longe venientis ;Christus igitur sicut rex et sacerdos debebal ungi. Quarta causa erat ut adversus discumbentes excusaretur qui noverant eampeccatricem.Videns autem Judas quod ex odore unguenti doiiiiis repleta esset, turbatus est quod taie unguentum non pervenisset ad manus ejus ut ipsum venderet, sicul solitus erat, et, ut fur, decimam partem reciperet. Cogitavit ex avaritia vendere Ghristum ut recuperaretur ' . existimans in corde suo valorem. Non potuit se continere, sed sub specie charitatis pauperuxn dixit : « Ul quid perditio est ! haec poterat eniin hoc unguentum, etc. » O Judas proditor, fur et latro ! portabat omnia uxori et liliis quae Ghristo dabantur et murmurabat, nain

A peiori rota semper sunt jurgia mota.

Quaeritur quare Ghristus fecit Judam procuratorem suum, cum ipse sciret ipsum esse latronein. Respondet Augustinus ul daret exemplum non revelandi peccata occulta alioruin. Nullus sciebal Judam esse latronein nisi ipse Ghristus. Secùnda ratio, ut dard occasionem emendandi se. sed videns Christus quod contra IVfagdalenam murmurabat, excusavit eam quattuor niodis. Primo modo dixit : « Quid molesti estis huic mulieri? Opus enim bonum operata est in me ~. » Nota quod Magdalena bis unxit corpus Domini nostri Iesu Ghristi. Et primo in domo Symonis Pharisaei, quando 6 r liens accessit ad pedes Domini et lavit ejus pedes ex abundantia lacrymarum et capillis suis tergebat, osculabatur, et in hoc confitebatur sua m divinitatem,proquo accessit ad eu m. cl dimisit ei tune peccata sua. Secundo unxit corpus Christi ante Dominicain Ar Hamis. in domo Symonis leprosi (et ibi murmura banl discipuli Ar unguento, increpando A^ charitate) el profundens usque ad pedes. l)i\it ego Iesus : « Qpus enim bonum operata es/ in me, etc. ». videlicet opus confessionis fidei. Per primam unctionem intelli-

i . 1 1> . recupereretnr.

9 Vnlth.XXW, 10.

gitur opus pietatis et devotionis. Per secundam intelligitur compatiendo martyrium computationismeae1. Secundo modo excusa vit Magdalenam, dicens : « Nam semper pauperes habebitis2, etc. Quod, Judas, ne murmures contra me, sub specie pauperum, quod cito expédies te de me. » Tertio modo excusavil Magdalenam, dicens : «Miltens enini hoc unguentum in corpus meum ad sepeliendium nte fecit \ quasi dicat : « Cum ista mulier voluerit ungere corpus meum in sepulcho non poterit, quod non permittam in resurrectione mea. sed nunc potest. ideo si nullum bonum mihi facitis, sinite aliis facere ». Quarto modo excusavit eam dicens : « Ubicumque fuerit predicatum hoc evangelium in loto mundo dicétur quod in memoria mei fecit » quasi diceret : Rationabile est ut interius factum propositum ebaritatis demonstretur exterius ut per totum mundum narretur laus suae sanctitatis ».

Secundo videndum est quomodo per avaritiam, etc. Primo notandum est quod tribus diebus non poterat ïudas adimplere illud quod proposuerat, scilicet die Dominica, Lunae et Martis. Primo non potuit in Dominica in Ramis, quod Ghristus fuit de' Betbania in Hierusalem, et ibi fuit a vulgo bonoriiiee receptus dicente : « Benedictus qui venit in noniine Domini \ »

Nota quod Ghristus ivit in templum ut nobis praeberet exemplum ita faciendi juxta illud : « Primum quaerite regnum Dei »; et in venit ementes et vendentes, et ejecit eos cum ttagello et funiculis dicens : « Domus mea. domus orationis' ». Nota quod contra maie agentes in ecclesia. et qui vendunt aliquando panem etc. Unde ibi praedicavit et magna miracula fecit. et sic Judas non potuit 6 v°. facere quod proposuerat. Cum autein sero est factum, non invenit Christus qui daret ei in Hierusalem [sjciphum aquae, quod inbibitum erat [a] principibus sacerdotum; venit cum discipulis in Betbania ad comedendum in domo Marthae, ubi erat mater sua. Die Lunae revertitur in Hierusalem, et. cum esset in templo ut possent eum in aliquo reprehendere, scribae et Pbarisaei adduxerunt ei mulierem in adulterio deprehensam, dicentes : (( Quid de eu esset fiendum ». Dicebant enim intra se « Moyses pi-aecepit talem

i Ip : computationis meae? le martyre de ma pensée, me> pressentiments de mort ? 2-3. Matth., XXVI. ii. i2, i3.

Page 1