SAINT CÉSAIRE EN GAULE
Mais, s'il ne les dénonce pas à la police, Césaire ne cesse de dénoncer à ses ouailles les immundissimi Manichaei. 11 leur reproche, d’abord, d’opposer l’un à l’autre les deux Testaments,
« I. Qui crédit duas esse naluras ingenitas diversis principiis existentes, unam bonam quod est Deus, alteram malam quam non creavit Deus, sibi invicem adversantes, anathema sit (in codice Gervasiano : habentem principes suos et mata sua quae non creavit Deus, anatli. sit).
« II. Qui crédit duas naturas bellum inter se gessisse et parlera naturae Dei in eodem bello principibus tenebrarum et omnibus gentibus ad malam naturam pertinentibus fuisse permixtam et ab eis teneri colligatam oppressam inquinatam, per quod et credi facit Dei naturam esse mutabilem et coinquinabilem, anathema sit.
« III. Qui crédit partem Dei ligatam et inquinatam teneri in daemonibus et in omnibus animalibus fructuumque (fruticumque) generibus et per escas Manichaeorum electorum solvi atque purgari ; ut credatur pars Dei polluta teneri in cucumeribus in melonibus et radiculis et porris et quibuscumque vilissimis herbulis (herbis), et ei subveniri, cum ab electis Manichaeorum ista eduntur, anathema sit.
« IV. Qui crédit liominem primum (qui est appellatus Adam) non a Deo factum ; sed a principibus tenebrarum genitum ut pars Dei quae in eorum membris captiva tenebatur copiosius et abundantius in eo teneretur, anatbema sit.
« V. Qui crédit eo modo creaium liominem quod masculi et feminae principes tenebrarum concubuissent, et fétus suos majori principi tenebrarum dédissent, et ille omnes comedisset et cum sua conjuge concubuisset, atque ita ex ilia Atlantem, quem blasphémant patrem Adae, generasset, ligans in illo magnam partem Dei quae ligata fuerat in omnibus fetibus principum tenebrarum quos ei manducandos dederunt, anathema sit.
« VI. Qui crédit principes tenebrarum ligatos esse in coelo velut sphaera, habentes in se colligatam in angustiis atque angoribus vitalem substantiam, hoc est partem Dei, et modo liberari de membris eorum, cum beatus pater qui lucidas naves liabet diversoria et habitacula, id est Solem et Lunam, virtutes suas transfigurai in feminas pulcbras quas opponit concupiscendas masculis principum tenebrarum et in masculos pulchros, quos opponit concupiscendos feminis principum tenebrarum ut per ipsam concupiscentiam solvatur ex eis vitalis substantia id est pars Dei et ex eorum membris liberata purgetur, anathema sit.
« VII. Qui crédit partem Dei, quae de admixtione (commixtione) gentis tenebrarum non potuerit liberari atque purgari, damnari eam et in aeternum afligi (affici) horribili globo, in quo globo includitur gens tenebrarum, anathema sit.
« VIII. Qui crédit legem quae data est per Moysem non esse a bono et vero Deo datam, et (nec) Spiritu Dei boni et veri locutos prophetas qui fuerunt in populo Israël, et in canone Scripturarum divinarum babentur apud catholicam Ecclesiam, anathema sit.
« IX. Qui crédit non habuisse veram carnem Filium Dei Jesum Cliristum, neque ex semine David natum esse de virgine Maria, neque verum corpus habuisse, nec veram carne mortem fuisse perpessum et a mortuis resurrexisse sed tantummodo spiritum fuisse (sine carne), sic autem in carne apparere voluisse ut et caro putaretur, quae non erat ; atque hoc modo contradicit Evangelio Domino ipso dicente : Videte marins meas et pedes meos : palpate et videte quia spiritus ossa et carnem non habet , sicut me videtis habere (Luc, 24, 39). Qui ergo sic confitetur Christum Deum verum ut integrum etiam liominem neget, anathema sit.
comme si chacun d’eux émanait d’un dieu différent, comme si Y Ancien Testament était l’œuvre d’un dieu imparfait et mauvais :
Dicuntenim aliqui inter se : cur iniquitas ilia Pharaoni imputatur
«X. Quicumque adventum Spiritus Paracleti quem Dominus in Evangelio promittit esse venturum in apostolos post ascensionem Domini in die Pentecostes non statim crédit impletum ; sed post multos annos in Mane vel in Adimanto discipulo ejus venisse crédit, anathema sit.
« Autre rédaction, P. L. 42, 1156, 9. Qui crédit Maneri siue Manichaeum, qui supra scripta omnia quae anathemate et damnatione sunt digna praedicauit et docuit, Spiritum Sanctum habuisse paracletum, cum ea omnia docere non potuerit Spiritus veritatis, sed spiritus falsitatis, anathema sit.
« XI. Quicumque carnem hanc quam gestamus, id est corpora humana, resurrecturam negat, anathema sit.
« XII. Qui animas humanas transfundi iterum in aliis corporibus vel animalibus crédit, anathema sit. Voir infra XVIII.
« XIII. Quicumque Solem et Lunam naves esse coelestes dicit, ad animas vel Dei substantiam transferendam, et honorem eis vel luci isti visibili aliquid divinitatis ascribit et non sicut reliquam creaturam ad ministerium humanum a Domino coeli ac terrae conditam, anathema sit.
« XIV. Qui crédit omnem carnem quadrupedum, serpentium volatilium et natatilium vel omnium quae in mundo sunt, non a Deo vero creatam, sed a principibus tenebrarum, anathema sit.
« XV. Qui symbolum vel orationem Manichaeorum non detestans sed venerans aut recordari aut ore proferre voluerit, anathema sit.
« XVI. Qui crédit animas humanas ex substantia Dei esse et corpora humana a principe tenebrarum vel facta vel fieri, anathema sit.
« XVII. Qui crédit diabolum non esse a Deo factum angelum bonum, et propria voluntate per superbiam lapsum factum esse diabolum, eumdemque asserit non esse inter reliquos angelos a Deo creatum, sed semper coaeternum Deo fuisse, anathema sit.
« XVIII. Qui crédit Manem sive Manichaeum, qui supra scripta omnia quae anathemate et damnatione sunt digna praedicavit, Spiritum sanctum habuisse Paracletum, cum ea omnia docere non potuit Spiritus veritatis sed spiritus falsitatis, anathema sit. Voir supra X.
« XIX. Anathema etiam ipsi Mani,vel Manichaeo, qui omnes supradictas impietates et alias sacrilegas et damnabiles fabulas docuit et conscripsit et credendas miseris persuadere conatus est, intendens spiritibus seductoribus et doctrinis daemoniorum et mendaciloquorum.
« XX. Anathema Adimanto et omnibus discipulis ac sectatoribus ejus ; et, sicut jam dictum est, qui in eum Spiritum Paracletum venisse crédit, anathema sit.
« XXI. Omnibus etiam supradictae perversitatis auctoribus, et doctrinae, vel legi eorum, vel omnibus secretis, et catholicae fidei contrariis orationibus ac sacrilegiis eorum et cunctis scripturis eorum quae citra canonem habentur Ecclesiae, quas fides recta non suscipit, anathema sit. »
[P. L. 65, 28 et 23-26, ou P. L. 42, 1153]. (Dans le Codex Geruasianus manquent les paragraphes 11-17 et 20-21.) — Ce texte était suivi da cél autre :
« In Christi nomine, ego [Prosper] hanc chartulam anathematis Manichaeorum relegi, et anathema dicens omnibus suprascriptiserroribusmanu propria subscripsi et, repudiatis omnibus eorum impietatibus, fide plenissima doctrinis eorum et traditionibus anathema dixi et dico. Et me quae-
