LE CONCILE DE BRAGA
3. Siquis dicit Filium Dei D. N. antequam exvirgine nasceretur, non fuisse,... a. s.
4. Si quis natalem Christi secunduin carnem non bene (1) honorai, sed honorare se simulât, jejunans in eodem die et in dominico, quia Ghristum in vera (2) hominis natura natum esse non crédit, sicut Cerdon, Mareion, Manicheus et Priscillianus, a. s.
5. Si quis animas humanas vel angelos ex Dei crédit substantia extitisse, sicut Manicheus et Priscillianus dixerunt, a. s.
6. Si quis animas humanas dicit prius in cœlesti habitation e peccasse, et pro hoc in corpora humana in terram deiectas, sicut Priscillianus aït, a. s.
7. Si quis dicit diabolum non fuisse prius bonum angelum a Deo factum nec Dei opificium fuisse naturam eius, sed dicit eum ex cliao (3) et (3) tenebris emersisse nec aliquem sui habere auctorem, sed ipsum esse principium atque substantiam mali, sicut Manicheus et Priscillianus dixerunt, a. s.
8. Si quis crédit qui[a] aliquantas in mundo creaturas diabolus lecit (4) et tonitrua et fulgura et (.empestâtes et siccitates ipse diabolus sua auctoritate faciat, sicut Priscillianus dixit, a. s.
9. Si quis animas (3) et corpora humana fatalibus stellis crédit astringi, sicut pagani et Priscillianus dixerunt, a. s.
10. Si quis duodecim signa (6) quae mathematici observare soient per singula animae vel corporis membra disposita (7) credunt et nominibus patriarcharum adscripta sunt (8), sicut Priscillianus dixit, a. s.
11. Si quis coniugia humana damnat et procreationem nascentium perhorrescit, sicut Manicheus et Priscillianus dixerunt, a. s.
12. Si quis plasmationem hurnani corporis diaboli dicit esse figmentum et conceptiones in uteris matrum operibus dicit daemonum fîgurari, propter quod et resurrectionem carnis non crédit sicut Manicheus et Priscillianus dixerunt, a. s.
13. Si quis (9) creationem universae carnis non opificium Dei sed malignorum esse angelorum, sicut Manichaeus (3) et (3) Priscillianus dixerunt, a. s.
14. Si quis immundos putat cibos carnium quas Deus in usu hominum dédit, et non propter afflictionem corporis (10) sed quasi
(1) Vere, Augiensis XVIII. Künstle, Antipriscilliana , 36.
(2) Omis, A.
(3) Omis, A.
(4) Fecerit, A.
(5) Animas humanas fatal crédit, A.
(6) Signa vel sidéra, A.
(7) Dissipata, A.
(8) Dicunt, A.
(9) Quis dicit, A.
(10) Sui, A.
LE NÉO-MANICHÉISME. SON EXTENSION
immunditiam putans (l) ila abslineat ab eis ut nec holera cocta cum carnibus praegustet (2), sicut Manicheus et Priscillianus dixerunt, a. s.
45. Si quis clericorum vel monachorum (3) praeter matrem aut germanam vel thiam (4) vel (5) proximam (6) sibi (7) consanguineam (8) junguntur aliasque (7) aliquas (9) adoptivas feminas secum retinent et (7) cum (7) ipsis (7) cohabitant (7), sicut Priscilliani secta docuit, a. s.
16. Si quis quinta feria paschale quae est (10) cœna domini, hora légitima post nonam jejunus in ecclesia missas non tenet (11) sed secundum sectam Priscilliani festivitatem ipsius diei ab horatertia per missas defunctorum soluto jejunio colit, a. s.
17. Si quis scripturas quas Priscillianus secundum suum depravavit errorem, vel tractatus Dictinii, quos ipse Dictinius antequam converteretur [scripsit, vel quæcumque haereticorum] scripta sub nomine patriarcharum, prophetarum vel apostolorum, suo errori consona confinxerunt (12), legit, et impia eorum fîgmenta sequitur, aut défendit, a. s. (13).
C’est sans doute à ce moment — quand s’organise, à l’encontre des Priscillianistes et des Ariens, le grand effort catholique qui vaincra à Tolède — que se forment, ou se multiplient (i4), ces petits recueils où les symboles de foi voisinent avec les explications du Symbole et les explications de la Trinité. On en a retrouvé naguère quelques copies, à Milan, à Berlin, à Carlsruhe (i5). Elles font revivre pour nous ces vieilles querelles; elles redisent leur importance et leur durée.
(1) Putarit, A.
(2) Pergustet, A.
(3) Laïcorum, A.
(4) Etiam, A.
(5) Quae, A.
(6) Proxima, A.
(7) Omis, A.
(8) Consanguinitate, A.
(9) Aliquas quasi, A.
(10) Vocatur, A.
(11) Retinet, A.
(12) Confixerunt, A.
(13) Mansi, IX (1763), 774-776.
(14) Hypothèse de Künstle, B. 125, que j’accepte. Sans doute des collections de ce genre étaient-elles nées peu à peu, depuis le temps de Priscillien : nos documents sont si rares, notre représentation du passé si lacuneuse ! Où nous ne voyons rien, est-il sur qu’il n’y ait eu rien ?
(15) Codex Augiensis XVIII étudié par Künstle : A. et B. Voir aussi Alfred Hôlder : Die Reichenauer Handschrif'ten... I. Die Pergamenlhandachriften , Leipzig, 1906. Voir encore le Codex Ambrosianus D. 268, inf. du neuvième siècle, le Cod. Ambros. I, 101, sup. du septième, le Cod.