CHAPITRE VII
COMMENT LES CATHOLIQUES ARRÊTENT-ILS LA DIFFUSION DE LA LITTÉRATURE NÉO-MANICHÉENNE?
A. — Le Concile pseado-damasien
(suite).
L’analyse des trois premières parties de notre texte achèvera d’en éclairer l’origine et d’en déterminer la valeur.
Nous avons gardé une dizaine de traductions latines des canons de Nicée. L’une d’elles, qui est rapportée à Isidore — malencontreusement, — est précédée d’une longue préface (1) dont voici le texte.
Interpretatio quae dicitur lsidori.
L Praefatio longa de Nicaeno concilio necnon de ecclesia romana secundum mq.
[In nomine Domini Jesu Christi incipiunt canones.]
Beatissimo Siluestro in urbe Roma apostolicae sedis antestite, Constantino quoque Agusto et Licinio Caesare consolibus, propter insurgentes hereses fîdes catholica exposita est apud Nicbeam Bythiniae quam sancta et reuerentissima Romana complectitur et ueneratur ecclesia : quippe quam trecenti decem et octo patres me-
(1) Sur laquelle voir Turner [ou le résumé de H. Leclercq, I, 2, p. 1171].
LE CONCILE PSEUDO-DAM ASIE N
diantibusYictore atque JuuentioreligiosissimisRomanae sedis presbyteris inspirante Deo pro destruenda Arrii uenena protulerunt nam et nonnulae regulae subnexae sunt qnas memorata suscipiens confirmauit ecclesia.
Sciendnm sane est ab omnibus catliolicis quoniam sancta ecclesia Romana nullis synodicis decretis praelata est sed euangelica noce domini et saluatoris nostri primatum obtenuit, ubi dixit beato apostolo Petro : Tu es Petrus et super liane petram aedifîcabo ecclesiam meam et portae inferni non praeualebunt adversus eam et tibi dabo claves regni caelorum et quaecumque ligaveris super terram erunt ligata et in caelo et quaecumque solveris super terram erunt soluta et in caelo. adhibita est etiam societas in eadem Romana urbe beatissimi apostoli Pauli uas electionis, qui uno die unoque tempore gloriosa morte cum Petro sub principe Nerone agonizans coronatus est, et ambo pariter sanctam ecclesiam Romanam Christo domino consecrarunt, aliisque omnibus urbibus in uniuerso mundo sua praesentia atque uenerando triumpho praetulerunt. et licet pro omnibus assidua aput Deum omnium sanctorum fundatur oratio, bis tamen uerbis Paulus beatissimus apostolus Romanis proprio cliirografo pollicetur dicens : testis enim milii est Deus cui servio in spiritu meo in euangelio fili eius, quia sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis [Rom., I, 9-10] .
Prima ergo sedis est caelesti benefîcio Romange ecclesiae quam beatissimi apostoli Petrus atque Paulus suo martyrio dedicarunt.
Secunda autem sedis apud Alexandriam beati Pétri nomine a Marco eius discipulo atque euangelista consecrata est, quia ipse et in Ægyptum primus uerbum ueritatis directes a Petro praedicauit et gloriosum suscepit martyrium : cui uenerabilis successit Abilius [Rufinus, III, 13].
Tertia uero sedis apud Antiochiam item beati Pétri apostoli liabetur honorabilis, quia illic priusquam Romae veniret habitauit et Ignatium episcopum constituit et illic primum nomen christianorum novellae gentis exortum est [ici., III, 22].
Nam et Hierusolymitanus episcopus pro tanti loci reuerentia ab omnibus habetur honorabilis, maximae quoniam illic primus beatissimus Jacobus qui dicebatur Justus qui etiam secundum carnem frater Domini nuncupatus est a Petro Jacobo et Johanne apostolis est episcopus ordinatus...
Apud Ephesum uero beatissimus Johannis apostolus... et ob hoc episcopus Ephesius pro tanti apostoli et euangelistae memoria ceteris episcopis metropolitanis in synodo honorabiliorem obtenet sedem (1).
(1) Turner: Ecclesiae Occidentales Monumenta Iuris antiquissima. Oxonii, I, 2, p. 155-159 (1899, sq].
Celle préface esl propre aux mss. M et O, ou, plus précisément, au Monacensis 6213, du VIII ; — au Wirceburgensis Mp. th. f. 146, du IX ; — au Monac. 5508 du IX ; — au Vindobonensis 411 du IX-X ; — Sangallensis 682 du IX; — Einsiedlensis 205 du IX ; — Paris 1454 et 3842 A. du IX-X; — Vin-
