‹ Le néo-manichéisme et la légende chrétienneChapitre 79 sur 185 · LA PRÉFACE LONGUE DE PSEUDO-IS1DORE · texte numérisé non relu

LA PRÉFACE LONGUE DE PSEUDO-IS1DORE

Il suffit de se reporter au texte du Monacensis qu'on a publié plus haut pour se rendre compte quil a été utilisé par la préface longue du pseuclo-Isidore. Car fout indique que ce n’est pas pseudo-Isidore qui a été utilisé par le document pseudodamasien : ce document ignore Abilius et Ignace, que pseudo- Isidore a trouvés dans Rufin ; ce que dit pseudo-Isidore de Pierre et de Paul semble bien être un résumé extrait de pseudo- Damase.

Et de quand date pseudo-Isidore? — Lorsque le légat Pascasinus cite à Chalcédoine, en 45 1, les canons 6 et 7 de Nicée, c’est la traduction d’Isidore qu’il lit, non aucune autre. Il suffit, pour se convaincre du fait, de comparer les textes suivants (1).

Pascasinas. — (ut) episcopus Alexandriae omnium habeat potestatem quoniam et Romano episcopo liaec est consuetudo. similiter autem et qui in Antiochia constitutus est. et inceteris prouinciis primatus habeant ecclesiae ciuitatum aliarum. per omnia autem manifestum sit ut si quis praeter uoluntatem metropolitani episcopi fuerit ordinatus quia hune statuit haec sancta synodus non debere esse episcopum. Sane si...

Quoniam mos antiquus optenuit et uetus [ta] traditio ut Ileliae id est Ilierosolymorum episcopo deferatur, habeat consequenter honorem suum, sed et metropolitano sua dignitas salua sit.

[D'après la Syllogè Codicis nostr. Dnae Parisiensis, et la Syllogè publiée par Rusticus vers 550.]

Isidore. — VI. Mos antiquus perduret in AEgypto uelLybia etPentapoli, [id est] ut Alexandrinus episcopus omnium horum habeat potestatem, quoniam quidem et Romano episcopo hoc idem moris est. similiter autem et aput Antiochiam ceterasque prouincias honor suus unicuique seruetur ecclesiae. per omnia autem manifestum sit hoc, [quod] si quis praeter uoluntatem metropolitani episcopi fuerit ordinatus, quia hune statuit haec sancta synodus non debere esse Episcopum. Sane si...

VII. Quoniam mos antiquus obtinuit et uetusta traditio ut Ileliae id est Hierosolymorum episcopo deferatur, habeat consequenter honorem suum : sed [et] metropolitano sua dignitas salua erit.

Rufin. — VI. Et ut apud Alexandriam uel in urbe Roma uetusta consuetudo seruetur, ut uel ille AEgypti uel hic suburbicariarum ecclesiarum sollicitudinem gérât.

dobon. 2147 du IX-X; — Atrebatensis 644 du IX ; — Orielensis Oxoniensis XLIII du XII. — On pourrait se demander si la préface fait partie du texte primitif de la traduction quae Isidori dicitur.

- Noter que pseudo-Isidore écrit in fer ni ) tandis que le texte damasien donne inferi [ce qui. est l’antique leçon. — Turner, p. 244],

(1) Turner : op. Iciud., 197-201, 148. Il date de la préface de 420.

LE CONCILE PSEUDO-DAMASIEN

VII. Et ut si forte in ordinando episcopo duo uel très pro aliqua contentione dissentiant, reliquorum auctoritas, et praecipuae metropolitani cum ceteris, firmior habeatur.

VIII. Et ut episcopo Hierusolymorum antiquitus tradita honoris praerogatiua seruetur, manente nihilominus et metropolitani ipsius prouinciae dignitate.

Gallo-hispana. — VI. Et ut antiquos mos maneat, AEgyptum Liben Pentapolim Alexandriae episcopus habeat potestatem ; sicut urbis Rome episcopus habit uicinas sibi prouincias, et Anthiocie totam Cœlem illut autem ante omnia clareat, a magna synodo decretum non posse esse episcopum quem metropolitani...

VII. Quoniam consuetudo tenuit et uetus tradicio est Hierusolime episcopum in honore primum habere, habeat statutum honorem, salua tamen et metropolitani eiusdem prouintiae dignitate.

Gallica. — V. Antiquos mos maneat apud AEgyptum Libeen et Apintapolim i ta ut Alexandriae episcopus in uni versos habeat potestatem, quoniam urbis Romae episcopo id consuetudinis est. simi liter autem et apud Anthyociam et in aliis prouinciis praerogatiua tantum salua sit ecclesia. illud autem ante...

VI. Quoniam consuetudo tenuit et uetus traditio eum qui Heliae consistit in honore esse, habeat statutum honorem, salua metropoli propria dignitate.

Puisque le texte du Monacensis nous a paru dater de l’an 520 environ, et puisqu’une partie de ce texte est citée dès 45i, il faut qu’zV procède d’un écrit antérieur à 45 1 qu'aura connu , et copié , l’auteur de la préface longue d'Isidore.

Serait-ce qu’une partie de notre document remonte à Damase — dont quelques manuscrits ont conservé le nom; — faudrait-il voir dans la version longue qu’on a reproduite, et qui est contemporaine d’Hormisdas, le développement d’un document remontant au pape Damase, 366-384 ?

La seconde partie présente un catalogue des livres canoniques : ceux qui forment l’Ancien Testament se répartissent en trois groupes : la Loi et les livres sapientiaux (20), les 16 Prophètes, les Histoires (8); ceux qui forment le Nouveau Testa-

Page 1