S. Isidore
« Accentus autem dictus, quod juxta cantum sit... Acutiis accentus dictus, quod acuat et erigat syllabam ; gravis, quod déprimât et deponat : est enim contrarius acuto. Circumflexus, quia de acuto et gravi constat... Acutus autem et circumflexus similes sunt, nam uterque levât syllabam, gravis contrarius videtur ambobus, nam scmper deprimit syllabas, cum illi lèvent, ut Uiiiie venit Titan et nox ubi sidéra condii : iinde hic gravis est, minus enim sonat, quam acutus et circumflexus ».
Etymol. lib. l, De gratnmatica, 18, 2, 3 (Schoell, 86, xxix^. — MiGNE, Pair, lat., t. Lxxxil, col. 93-94). — Cf. plus haut le texte d'Audax.
P. — Codex Bernensis, 16.
IX' siècle.
<? Accentus est anima verborum sive vox syllabae, quae in sermone p/us sonat de ceteris syllabis. Accentus autem a cantu vocatus est, quia in ipso cantu producitur modulatio vocis ».
(Keil-Hagen, Anecdota Hclvetica, XLV. — Schoell, 78, xin. — Vendryes, p. 30, note i).
Q. — Rhaban Maur.
Ajoutons encore ce texte de Rhaban Maur (f en 856), évêque de Mayence, disciple d'AIcuin, à cause de l'expression nouvelle, 'l'igor, qui fait sans doute allusion à la force de l'accent :
« Accentus vero est, ut quidam recte putaverunt, vigor ac anima vocis... Et accentus dictus est quasi adcantus, quod juxta cantum sit ».
Excerptio de Arte graiiiiiiatica Prisciani. De uiediis syllabis^ (MiGNE, Pair, lat., t. CXI, col. 625).
Au reste, Rhaban Maur répète tous ses prédécesseurs :
« Accidit unicuique syllabae ténor, spiritus, tempus, numerus litterarum. Ténor acutus, et gravis, et circumflexus, qui in unaquaque dictione certa certus esse débet... ».
Ibid. (MiGNE, /. (-., col. 619).
Il y a pourtant longtemps que le circonflexe est mort, et la quantité aussi ! Mais, comme on fait encore des vers latins avec quantité, il faut bien en parler 1