Au n» 7 ; eisdem

PIÈCES JUSTIFICATIVES

dictam ymaginem membratim fregit et pedibus conculcavit et dilaceravit, et postconsumptionem dicte ymaginis dicta domina expiravit; — 12° item quod dictus dominus episcopus, dum dicta domina regina infirmabatur, suos fréquenter misit nuncios secrète ad investig-andum statum infirmitatis predicte;— 13°item quod dictus episcopus, premissis non contentus, de malo labens in pejus, nichil reputans se egisse nisi illustrem regem dominum regem Navarre et dominum Carolum, fratrem domini régis Francie, veneno exlingueret, cum dicto religioso venit ad dictum heremitagium, et ibidem, de scorpionibus, boterellis et araneis venenosis venenum fecit componi et in quadam pisside reservari; — 14° item quod, cum post compositionem dicti veneni dictus episcopus occulte in dicto heremitagio existeret, quidam miles, nomine Johannes Boursaudi, venit ad dictum heremitagium; qui cum, missa audita, vellet inibi bibere cum vino et prunis, dictusque episcopus cum prunis collectas esset in quodam solario dicti loci, hocaudiens, volens probare venenum predictum, prunas unxit, de quibus dictus miles post comedens, cepit illico infirmari et post quatuor dies mortis periculum nonevasit; — 15° item quod dictus episcopus antea in quodam cane dictum venenum probaverat, cui de dicto veneno dederat ad potandum, qui, potu recepto, mortuus cecidit et extinctus ; — 16° item quodprefato domino Carolo, dum ad partes Campanie accessisset, necnon et domino régi Navarre illustri dictus episcopus conatus fuit pestiféré potionis haustum facere propinari, et nichilominus potionem ipsam de facto nonnullis aliis propinavit, qui seve mortis occasum passi sunt ob hujusmodi potionem ; — 17° item quod dictus episcopus mandavit pro heremita predicti heremitagii ut pissidem predictam sibi portaret, et certum modum et formam dédit, quibus dictis dominis régi Navarre et Carolo dictas potiones faceret ministrari, multa munera eidem promittendo; — 18° item quod dictus heremita, timens sibi mortis periculum imminere, ficto ore et non ex corde dictum mandatum suscepit et recessit ab eo, ac fugit ad diocesim Scnonensem ; — 19° item quod dictus episcopus, audito quod prefatus heremita Senonis fugerat, volens ipsum morti tradere ne posset cjus scelera rcvelare, requisivit officialem Senonensem ut eum sibi remitteret ; — 20° item quod idem episcopus multa alia commisit enormia et nephanda, in divine majestatis ofFensam exemplique mali perniciem et scandalum plurimorum ; — 21° item quod, dum de mandato domini pape caperetur, ipse episcopus dixit eum capientibus : — Bene video quod vos capitis me pro suspiclione dicte regine mortis; — 22" item quod premissa et singula premissorum esse vera competenter confessus

PIÈCES JUSTIFICATIVES

csl dictus episcopus coram bonis; — 23" item quod est conlra ipsum rumor, diiramatio manifesta necnon publica vox et fama et tanta inl'amia, quod non potest sine scandalo dissimulari vel sine periculo tolerari super premissis et singulis pi^emissorum.

Arch. Nat., J. 438, n« 6. Cf. n"^ 3 et 7. Copies.

Raisons de droit proposées par Bernard de Pierrepont, procureur de l'évêque.

(Séance du 13 février 1308)

Ad illum finem quod processus per vos, reverendos patres ac dominos, archiepiscopum Senonensem, Aurelianenseni et Autisiodorensem episcopos, inquisitores, ut dicitur, contra episcopum Trecensem a sede apostolica deputatos, non valeatet nullus sit ipso jure et nullius pronuntietur existere firmitatis, vel saltem sit anullanduset totaliter revocandus, et quod responsiones facte per ipsum episcopum Trecensem quibusdam articulis sibi a vobis traditis in nullo prejudicare valeant nec eciam debeant, nec examinatio testium a vobis super articulis predictis facta valeat, immo nulla sit ipso jure vel saltem eidem episcopo Trecensi obesse non possit ; — dicit et proponit procurator episcopi predicti, nomine procuratorio ipsius episcopi et pro ipso, rationes que sequntur :

Quod processus nullus sit, vel saltem anullandus, apparet manifeste, quia certum est quod in causa inquisilionis hoc modo est procedendum : quia inquisitores primo inquirere debent super fama illius contra quem est inquisitio facienda , et, ex quo presens est ille contra quem inquiritur, exponenda sibi sunt capitula super quibus inquisitio est facienda; quibus expositis et sibi facta copia deeisdem, demum est de fama illius inquirendum antequam super ipsis criminibus inquiratur : et nisi sit difTamatus super illis, non est ad inquisitionem criminis descendendum ; nec procedit inquisitio nisi fama probata précédât, quoniam in talibus non est precipitandus processus ; nec eciam fama quelibet sufficeret in hoc casu, cum non levis vel tacita infamia sufficiat, sed clamosa, talis que crimen quasi redderet manifestum, ortum non

PIÈCES JUSTIFICATIVES

habens a malivolis seu maledicis, vilibiis, l'amosis, inimicis, coiispiratoribus seu notaiis, sed benivolis etbenedicis ac honestis ; plus eciam, ubi contra prelatum inquiritur, tanta débet infamia precedere antequam ad inquisitionem procedatur, quodamplius non possit sine scandalo tolerari ; preterea de fama prelati est primitus apud capitulum sue ecclesie inquirendum : qui, si ibi non reperiatur diffamatus, non est contra eum ad inquisitionem procedendum; quod si alio modo fiat, ordo judiciarius qui in talibus est observandus non servatur.

Cum igitur dictus episcopus Trecensis super contentis in articulis sibi datis a vobis non fuerit infamatus; et, si fuerit, quod absit, orta ^ sit a maledicis et malivolis et inhonestis; et specialiter, si orta est, orta est a tempore captionis et detentionis episcopi supradicti, non manifestum faciens vel scandalum Inducens, de ipsa fama non interrogatus a vobis, non confessus vel convictus, inquisitumque aliquid a capitule non fuerit de eodem, nec alias légitime contra eum, eo modo quo fuerat, ut premittitur, faciendum, fuerit comprobata : apparet manifeste processum habitum contra se in hoc casu nullum esse et fuisse, vel saltem a vobis anullandum et revocandum seu inntandum, — maxime cum dominus papa in suo rescripto non asserat ipsum episcopum esse infamatum, sed ex mero oflîcio simpliciter inquisitionem commisit faciendam : quia semper débet intelligi rescriptum secundum tenorem juris communis, et, in dubio, sic est rescriptum interpretandum; quin imo séries et ténor ipsius rescripti expresse nonexposcit, ubi dicitur quod « de premissis et tangenlihus eac/em))2,scilicet fama, que propriam naturam ipsius inquisitionis, et per verba sequentia ubi dicitur « informa tamen juris etc.,^ », que forma est ut de fama primitus modo predicto ita inquiratur.

Preterea dictus episcopus dcbuit habere dilationem ad respondendum articulis sibi traditis, quam a vobis habere non potuit; unde responsio facta super ipsis articulis nullius [est] firmitatis, nec litis contestatio potest dici esse facta super ipsis rationibus que sequntur : quia hoc est de ordine judiciario, in causa inquisitionis, quod copia articulorum est facienda et deliberatio super hiis concedenda ; quod si omissum fuerit, ordo juris pervertitur ac non valet quod agitur. Preterea, ni civilibus, ubi non est tantum periculum, Htis contestatio ex improvise et subito facta non valet ipso jui^e ; immo ac si facta non fuisset