Ibid
PIÈCES JUSTIFICATIVES
est habencla ; ergo multo forUus iu crimiaibus, ubi niajus est periculum, subita responsio non nocebit née litis contestationem faciet. Sed dictus episcopus neque deliberationem habere potuit, nec eciani peritiores consulere; immo, ante responsionem ad articulos, fuit sibi pcnitus consilium deneg-atum, et compulsus fuit a vobis super ipsis ex improviso respondere, super quibus, ut dictum est, fama minime laborabat nec erat probata contra eum ; et sic super articubs non tenebatur
respondere, nec ipsa responsio sibi potest prejudicium generare,
maxime cum semper protesLatus fuerit quod debberalionem et consilium babere volebat, et eciam invitus eisdem articubs respondebat, et quod hujusmodi responsio sibi in aHquo prejudicare non debebat, et quodprocessui predicto seu lab modo procedendi non debebat consentire tacite vel expresse, immo dissentiebat omnino.
Preterea productio seu deposiLio testium contra ipsum in bac causa productorum non valet, nec eorum dicta prejudicant episcopo supradicto : primo quia, ut dictum est, ordo judiciarius non est servaLus, et inde quicquid secutum est nuUius est firmitatis; secundo quia, lite non contesLata, sunt examinati, ut dictum est, cura hujusmodi subita responsio litis contestationem non faciat, ut est dictum ; et licet non sit in hujusmodi processibus litis contestatio proprie facienda per affîrmationem et responsionem, — cum non sit ibi proprie verus actor id quod ponitur asserens et affirmans, — est tamen quasi litis contestatio, et esse débet, scilicet assertio famé, et responsio, cum deliberatione facta a reo : quorum quodlibet defuit in hoc casu, et sic non potuit dici quasi litis contestatio fuisse facta, et per consequens receptio testium nullafuit ipso jure, quasi facta lite minime sufficienter contestata. Preterea ipsi testes deposuerunt non jurati, quia super fama debuerunt jurare, et sic generalitcr juraverunt : intelligendum fuit et intelligi debuit juramentum super hiis super quibus deponere debebant et tenebantur de jure ; sed hoc solum erat super fama, non super articubs criminalibus, super quibus testes produci non debebant, nec jurare super ipsis, nec eciam pars respondere quousque fama esset probata. Si igitur super criminibus hujusmodi non famosis deposuerunt dicti testes, super hoc non intelligebantur de jure jurati, quia generalitas restringitur ad ordinem et modum juris; ergo super ipsis deposuerunt non jurati, cum in juramento suo occulta sint, et debeant esse excepta , et sic super eis non dicuntur deponere vel jurare, nec intelligi possunt de jure, quin imo ex tali depositione non esset aliquis puniendus. Quare dicit procuiv^tor episcopi predicti, quo supra nomine, quod a dicto processu debetur totali-
PIÈCES JUSTIFICATIVES
ter desistere, ipsumque anullare, seu taiiquam nullum dissimulare et obmittere.
Preterea, — et posito sine prejudlcio quod premissa non valerent vel non obstarent, quod absit, et in eventum predictum, alias non, — adhuc tanien dicit dictus procurator dicti episcopi, nomine procuraLorio ipsius et pro ipso, quod ad inquirendum super aliis articulis quam super expressis in rescripto apostolico et contentis ibidem, ipsi episcopo traditis et specilicatis alias a vobis, proecdere non potestis, nec aliis sibi de novo traditis, virtute illius clausule generalis in ipso rescripto apostolico contente, videlicet : « et pluraalia commiserai enormia et nephanda », procedere tenetur idem episcopus, nec eis tenetur aliquatenus i^espondere rationibus infrascriptis : quia taies commissiones sunt odiose et inquisitiones sunt extraordinarie et sic restring-ende, maxime contra prelatos, contra quos facile non est procedendum vel credendum, ne concussis columpnis corruat edificium, quoniam propter exequtionem officii sui omnibus complacei^e non possunt, sed odio habentur a multis ; item quia non est verissimile dominum papam voluissedictam inquisitionem in infinitum protelare, quod esset, si virtute illius clausule generalis alia crimina possent proponi et super eis procedi, quiaeadem ratione isto modo proponerentur, possent postea alia cumulari et usque in infinitum procedi, quod esset absurdum sentire et iniqum. Preterea si dominus papa sensissetet voluisset procedi super aliis quam super expressis ibidem, ea similiter expressisset sicut alia et specilicasset ; que igitur expressa non sunt, videntur esse neglecta. Unde super istis petit sibi penitus jus fieri et reddi, protestando quod si respondeat dictis factis vel articulis contra eumde novo propositis, quod sibi non posset prejudicium generare, cum invitus respondeat eisdem. Preterea, — et posito sine pi^ejudicio quod idem episcopus dictis novis vel de novo traditis articulis respondere teneatur, quod absit, repetitis protestationibus predictis, a quibus recedere non intendit, — dicit tamen etproponit idem procurator, nomine quo supra, quod eis statim respondere non tenetur, sed debent sibi edi, et copia ipsorum fieri, et dies ad deliberandum sufficiens tradi, ut super hiis possit cum suo consilio deliberare et deliberato respondere : quod petit sibi fieri in eventum predictum et sub protestationibus supradictis, alias non. Preterea, — et posito sine prejudicio et sub protestationibus predictis quod eisdem articulis respondere tenerctur, eciam deliberato, — tamen primitus esset de fama contentorum in dictis articulis inquirendum ; alias, — nisi idem episcopus [sit] in tantum super ipsis dilîamatus quod sine scandalo non posset tolerari vel que
PIÈCES JUSTIFICATIVES
faceret quasi manifestum, — non tenelur idem episcopus dictis arliculis respondere, cum de occultis nemo respondere tenealur ; née super ipsis est ad inquisitionem, sed solum super famosis procedendum : unde, cum idem episcopus non sit super hiis modo predicto diffamatus, nec eciam de fama sit a canonicis sue ecclesie inquisitum, nec tanta dicitur infamia exorla contra eum que quasi notorium faciat vel facere possit, maxime cum a benevolis et benedicis, amicis, honestis, immo si orta est a maledicis et malivolis, conspiratoribus et inimicis, maxime a tempore captionis et detentionis ipsius, contra eum super premissis procedendum vel eciam inquirendum, nec eisdem tenetur respondere, attentis ordine juris et stilo consueto in talibus, consuetudineque generali et tenore rescripti predicli.
Petens idem procurator, que supra nomine, rationes predictas et earum quamlibet, secundum ordinem suum, et in eventum predictum, avobis admitti, et super premissis sibi quo supra nomine justiciam fieri, Quod si contra feceritis, quod absit, non consentie, quo supra nomine, nec consentit idem predictus episcopus, sed contradicimus et dissentimus in quantum possumus, et protestamur quod nuUum sit ipso jure, tanquam juris ordine penitus prelermisso et tenoi^e seu forma i^escripti apostolici non servato, de appellando seu provocando rationibus et causis antedictis ; protestato exhabundanti, — quod si premissa non obstarentvel valerent, quod absit, in illo casu solum, et non alias, et in eventum predictum ubi receptio et examinatio testium examinatorum et examinandorum in hac parte non valeret, — de dicendo et proponendo tam in personas quam in dicta eorundem.
Arch. Nat., J. 439, n" 7. Copie.
Nouveaux articles contre l'évêque de Troyes. (Séance du 13 février 1309)
Nos Aurelianensis et Autissiodorensis episcopi, inquisitores a domino nostro summo Pontifice, una cum reverendo in Ghristo pâtre, domino Senonensi archiepiscopo, cum illa clausula « si nonomnes duo
PIÈCES JUSTIFICATIVES
tanien veslriim^ elc. » conlra Treccnsem episcopum deputali, attendentes quod, cum illis articulis qui specialiter sunt expressi in rescripto nobis directe, et in articulis eidem cpiscopo edilis specialius sunt deducti, « ad aposlolatus ejusdeni domini noslri summi Ponlificis a audienciam perductum, eundem episcopum Trecenseni iniilla alia u commisisse enormia et nephanda in divine majeslatis offensam « exemplique mali pernicieni et scandaluni pliwinioriini * » ; attendentes eciam quod, licet dictus episcopus Trecensis, lecto sibi dicto rescripto et injuncto sibi a nobis ut responderet, responderit negando omnia et singula in dicto rescripto contenta esse vera, idem tamon episcopus, post pi'estitum juramentum coram nobis de articulis per generalem clausulam g-eneraliter comprehensis, petiit declarationem sibi fieri antequam per idem juramentum suum responderet; ideoque, ut certius possit et debeat respondere dictus episcopus, nos episcopi supradicti, dicto reverendo pâtre absente ac per suas patentes litteras excusato, dictos articulos eidem declaravimus ut sequitur, super quibus necnon et de fama intendimus inquirere et procedere una cum aliis articulis supradictis, ut tenemur secundum traditam nobis foi'mam, maxime cum, si contenta in articulis infrascriptis vera essent, magnum prestarent adminiculum super articulis nobis ab apostolica sede specialiter commissis.
Primo videlicet, quod ab ipsa nativitate dicti episcopi exordium sumat presens negocium, quod constante matrimonio inter Agnelem, uxorem quondam Johannis Guicbart, matrem dicti episcopi, et predictum Johannem Guichart, quoddam genus diaboli qui vocalur gallice « nelum », in latino « incubus » et « suhcuhiis », secundum quod ipsum diversorum sexuum humanorum formam et opéra tiones assumit, antequam dicta domicella conciperct dictum episcopum, ila continuo nocte dieque infestabat invisibiliter dictam domicellam et omnes habitantes cum ea, quod nullus poterat in dicta domo durare, nec volebat nec audebat quisquam pedisseca, domicella vel quisvis alius serviens dicte domicelle servire ;
Item quod bone memorie Nicolaus, quondam istius nunc episcopi predecessor, ad supplicationem dicte domicelle et ad famam publicam de infestatione predicta, ad expellendum dictum diabolum ad domum quam dicta domicella habitabat accessit ;
1 . Ce sont les termes mêmes par lesquels le pape dans son rescrit réservait ces nouvelles charges sans les énoncer.
PIÈCES JUSTIFICATIVES
Item quod, durante infestatione predicta, dicta domicella dictum episcopum concepit ;
Item quod prefatus Johannes Guicharz, maritus dicte domicelle, audita nativitate dicti nunc episcopi, quantumcunque sciret bonilatem, mundiciam et sanctam conversationem dicte domicelle, quandiu ipse vixit dictum nunc episcopum videre nolebat et abhominabatur [sic) et liorrcbat ;
Item quod tune temporis a coetaneis suis filius netuni vocabatur, etpro tali ab omnibus communiter habebatur; et, postquam ipse factus fuit monachus in monasterio Celle Trecensis, a commonachis suis hoc nomine fuitpluries appellatus ; et de hoc est et fuit illis temporibus sermo communis, publica vox et fama, tam in loco sue originis quam in monasterio predicto, et pluries recognovit dictus episcopus quod a pueriset commonachis suis fdius incubi, id est netuni, vocabatur, et talis a pluribus dicebatur.
II. Item quod fama est communis et fuit rétro temporibus in monasterio Celle Trecensis, quod predecessor suus in prioratu Sancti Aygulphi Pruvinensis veneno obiit, hoc faciente et procurante dicto nunc episcopo, quod ipse obtinereposset prioratum predictum: et de hoc est publica vox et fama.
III. Item quod semel, tempore quo factus fuitprior Sancti Aygulphi, dum ipse, solus cum quodam tune parvulo commonacho suo, exueret cucullam suani et eam daret dicto monacho recipiendam, intiniti demones decapucio dicte cucuUe et de capillis ipsius prioris in favillarum specie exiverunt; quod cum dictus parvulus videret, usque ad demenciam perterritus, cepit alta voce clamare : quod audiens idem prior, confortare satagens dictum parvulum, dixit ei : — 7^ace, tace : ne timeas^ nec ciiiquam unquam dixeris quod vidistil Et statim ipse mandavit pro quondam tune commonacho suo in dicto prioratu, nunc thesaurario ipsius prioratus : et de hoc est publica vox et fama.
IV. Item quod idem episcopus, eodem tempore, obligatus per literas Roberto dicto Tuebeuf in ducentis libris, suasit dicto Roberto quod sibi dictas litteras asportaret, quod fecit : quas cum idem tune prior tenuit, eas aut laceravit aut in ignem misit, comminans ipsi Roberto quod si ipse de hoc ultra loqueretur, quod ipse villaniter verberaretur : et de hoc est publica vox et fama.
V. Item quod, tempore prioratus sui usque ad paucos annos preteritos, Jacobam de Vignetis, pi^o vita mariti sui in adulterio palam et publiée et invereconde, et a morte mariti citra in stupro eam invereconde verberavit, ut concubinam : cujus Jacobe occasione nonnulli de
PIÈCES JUSTIFICATIVES
Pruviiio per familiares dicti tune prioris fucrunt verberali, nonuulli, ut dicitur, interfecti, dicto priore mandante, consentiente et ratum habente tam verbo quam facto : et de hoc est et fuit tune temporis publica vox et fama.
VI. Item quod eodem tempore, dum idem episcopus et adhuc erat prior dicti prioratus, in suo servicio tenebat et diu tenuit quendam nepotem suum, qui vocabatur Bequarz, et quendam clericum, qui vocabatur Guiotus de Donnapetra ; qui duo predicto tempore duos homines interfecerunt, quorum unus vocabatur cognomine Champi, et alius Farsi, scienle, non contradicente dicLo nunc cpiscopo, cum conlradicere posset, consentiente aut ratum habente tacite vel expresse, retinendo post dictos murtrarios in suo servicio, et eorum, sicut antea, utendo operis, vestesque [et]victualia ministrando eisdem : et de hoc est Pruvini et erat tune temporis publica vox et fama.
VIII. Item quod seditio, que dudum facta fuit Pruvini, dum idem episcopus erat prior prioratus predicti, per quam et eujus occasione Guillermus dictus Panthecouste, tune major, et plurcs alii violenter obierunt, de ejus assensu, consilio et consciencia facta fuit : est de hoc pidolica vox et fama.
VIII. Item quod, tempore illius seditionis, quamplurimi de villa Pruvinensi, de dicti tune prioris legalitate plenam gerentes iiduciam, majorem et preciosiorem portionem bonorum suorum, pro fidelissimo et securissimo réfugie, pênes ipsum nunc Trecensem episcopum deposuerunt : que ipse, sedata et plaeata dicta seditione, sibi totaliter reddere reeusavit, asserens dictam domum in qua dicta bona recondita fuerant a casu combustam, cum in veritate ipsemet unam de domibus suis in qua fingebat dicta bona exlitisse, licet alibi essent, combuxisset seu eomburi fecisset, et dicta bona periisse cum ea : et exinde sumpsit idem nunc episcopus, tune prior predietus, exordium et fundamentum divieiarum suarum : super quibus laborant publica vox et fama.
IX. Item quod dictus Guiotus de Donnapetra, eodem tempore et eodem modo quibus supra predicitur, quendam alium hominem interfecit in porticu Sancte Grucis Pruvinensis : et de hoc [est] publica vox et fama Pruvini, et erat tune temporis.
X. Item quod eodem tempore quidam proseneta in nundinis Campanie, dictus Petingre, cum bonis suis multis alfugiit ad prioratum Sancti Aygulphi in franchisiam, demum ibidem stans, cum ipse cum adversariis suis pacem fecisset, bona sua a dicto pinore tune, nunc Treeensi episcopo, multotiens repetiit, et cum ea nullo modo vellet reddere, exinde desperatione concepta, per ipsummet, aut dicto priore
PIÈCES JUSTIFICATIVES
curante, dictus PeLingre statim comperLus est prope quoddam altare in ipsa ecclesia interfectus : et de hoc est publica vox et fama.
XI. Item quod dictus nunc episcopus, factus abbas monasterii Celle Trecensis, per symoniacam pi^avitatem nonnullos fecit et creavit monachos in dicto monasterio : et de hoc est publica vox et fama.
XII. Item quod eodem lempore, cum ipse idem comperisset juxta domum suam quendam piscatorem cum quadam trubla, nudum tamcn piscibus, imponens ei quod ipse furalus fuerat pisces suos, statim ipsum non convictum, non confessum, non condempnatum, fecit suspendi : et de hoc est publica vox et fama.
XIII. Item quod idem nunc episcopus, tempore predicto, duos detentos in carcere suo pro levi causa, videlicet pro eo quod Insérant ad taxillos, nolentes aut non valentes eidem episcopo satisfacere de tanta summa quantam ab eis exigere volebat, alimenta et alia ad vite ' necessaria eisdem ministrari prohibuit, et sic eos famé necari fecit, seu predicta fieri fecit et mandavit, aut ea nomine suo facta rata habuit : et de hoc est publica vox et fama.
XIV. Item quod episcopus nunc, indignatus contra quendam curatum et ad iracondiam provocatus, adeo suum odium et malam volunlatem, tanquam de suo inimico capitali, detexit etindicavit suis familiaribus scutiferis, quod unus ex ilHs, nepos ejusdem episcopi, videlicet Perrinetus de Planca seu de Planchiis, dictum curatum, virum bone vite et conversationis honeste, vi armata vulneravit multipliciter, ex quibus vulneribus infra paucos dies decessit, dicto episcopo hoc suadente et procurante, et ipsum homicidam post factum hujusmodi, ut suum familiarem, ut prius, retinente, scienterque ipsum contra quoscunque justiciarios auxiliante, et homicidium hujusmodi, ejus contemplatione factum, notum habente : et do hoc est publica vox et fama.
XV. Item quod idem nunc episcopus, factus abbas monasterii Celle Ti^ecensis predicte, et homo ligius et de consilio nobilis quondam domini Hemonis, quondam comitis Campanie, ratione dicti comitatus astrictus tune tempoi^is, lam ex fldelitate ratione homagii quam ex tanquam consiliarii debito prestiti juramenti super conservatione lideli coi^poris, honoris dicti comitis, bonorum et jurium dicti comitatus, ipse contra suam fidelitatem facicns et perjurium committens, que crant jura et bona hereditaria ipsius comitatus monasterio Celle Trecensis appropriavit : et de hoc est publica vox et fama.
i. Sic pour vilam.
PIÈCES JUSTIFICATIVES
XVI. Ilem quod diclus cpiscopus, factus episcopus et ante, usuras exercuit multis modis, tam in pecuniis muluandis quam in bonis suis carius ad tcrminos vendendis ; et societatem habuit cum mercatoribus in nundinis Campanie et aliis in dictis nundinis pecuniam fenerare consuetis, et a longissimo tempore reti'oacto : et super hoc est diffamatus, et pro usurario ab omnibus fere qui de ipso habent noticiam, necnon pro hominc vitio incontinencie laborante, et fraudes et calliditates in suis faclis communiter adhibente, et pro homine maie vite reputatur et habetur : et de hoc est publica vox et fama.
XVII. Item quod dictus episcopus nonnullos notarios publicos juratos necnon testes productos et juratos fecit et procuravit, per corruptiones et munera ac munerum promissiones, falsa instrumenta conficere et falsa testimonia perhibere in prejudicium et scandalum plurimorum; et de hoc est vox et fama publica.
XVIII. Item quod idem episcopus, postquam fuit faclus episcopus, nonnullis sue diocesis imponens heresim, aliis autem sortilegium, eos tenuit carceri mancipatos, et cum ipse, plena ac diligenti inquisitione précédente, debuisset eos vel totaliter absolvisse vel totaliter condempnasse, vel saltem pro modo suspictionis et personarum conditionibus purgationem indixisse, predicta ci^imina pecunia redemit: et de hoc est publica vox et fama.
XIX. Item quod falsum argentum composuit, et ex eo vasa quedam ac pecuniam fabricavit, asscrens tune hoc facere de licencia régis: et de hoc est publica vox et fama.
XX. Item quod idem episcopus Guiotum de Donnapetra, post homicidium perpetralum ab eo, ut supra dicilur, benefîciavit in Trecensi dioccsi, quanquam scirethoc et ignoranciam nullam super hoc pretendere posset: et de hoc est publica vox et fama.
XXI. Item quod dictus episcopus est symoniacus, tonsurans homines, et maxime litteras totaliter ignorantes, pecunia mediantc: et super hoc est publica vox et fama.
XXII. Item quod idem episcopus machinatus fuit in mortem clare memorie B[lanche], quondam regine Navarre^ genitricis colende memorie domine Johanne, quondam regine Francie, et venena mortifera hiisque similia eidem regine Navarre propinari fecit, ex quibus receptis ab ea infra paucos dies mortem subiit et incurrit fine : ut hec fièrent dictus episcopus opem dédit, consilium et favorem : et super hoc est fama et vox publica.
Item quod et dictam reginam Navarre, dum vivebat, persequebatur odio capitali : et super hoc est publica vox et fama.
PIÈCES JUSTIFICATIVES
Item quod factis et verbis ostendit et declaravit dictus episcopus se desiderare velle videre mortem dicte domine regine Navarre celeriter, eo quod post mortem ejus, in euriam dommi régis Francie melius quam in ejus vita posset facta sua promovere : et de hoc est publica vox et fama.
Item quod nuncio qui sibi mortem, modum mortis crudelem et horam dicte domine regine Navarre celeriter et velociter nunciavit, precedens quos ad hoc exploratores habebat deputatos, fecit donaria, et in presencia multorum fide dignorum publicavit diclam dominam mortuam esse, et non solummodo de hoc se gaudere, sed eciam gloriari, ostendens et declarans l'actis et verbis, pubHce asseruit de dicta domina regina et ejus morte, quod de diabolo se expediverat, que ipsum et totum mundum destruere volebat : et super hoc est publica vox et fama.
XXIII. Item quod idem episcopus, dudum de consilio régis et regni Francie factus, et per suura sacramentum, ad conservalionem corporum et honoris régis, regine ac liberorum suorum, bonorum, jurium et honoris ipsius regni teneretur astrictus, ipse, tanquam in totum ingralus, demeritus ac eciam infidelis, cum omni ignominia a predicto régis servicio est expulsus.
XXIV. Item quod ipsemet quendam, Johannem de Belna nomine, canonicum Sancti Stephani Trecensis, ad mandatum inclite recordationis domine J[ohanne], quondam regine Francie, contra ipsum episcopum ad Romanam curiam accedentem, hoc presciens, ipsum in itinere predicto preveniri curavit, ac violenta ac repentina morte necari, pecunia ob hoc data ; quod cum ad ipsius noticiam pervenisset, ipse summum gaudium inde fecit : et super hoc vox et fama laborant.
XXV. Item quod ipse diffamatus est super violenta morte inclite recordationis domine Johanne, quondam regine Francie, et quod ipse, audita morte dicte domine regine, ex eo summum gaudium faciens dixit pluries : — Amodo faciant michi ledium heredes Francie siihmercjendo posiea : si faciant ^omnes niorieniur,sicnl mater et filial
XXVI. Item quod opinio est communis quod dictus episcopus, a tempore quo fuit prior Sancti Aygulphi Pruvinensis, verbera tores hominum et homicidas tenebat in suo sei^vicio, et tenuit,et eos fovitet aluit;et quodnemini solvere voluit quod debebat, omnem quem suppeditare potuit, suppeditavit et depredavit, illos qui voluntati sue totaliter non obediebant dampnificavit, minas inferebat, quodque ipse extunc erat et fuit homo pessime vite et conversationis inhoneste : et super hoc fuit tune temporis et adhuc est hodie contra ipsum publica vox et fama.
Arch. Nat., J. 438, n" 6 (copie). Cf. n" 7 (autre copie).
PIÈCES JUSTIFICATIVES
Derniers articles contre levêque de Troyes. (Séance du 18 février 1309.)
I. Item quod idem episcopus, vivente adhuc clare memorie domina B'Iancha], regina Navarre, dixit lalia verba seu consimilia : — Domina mea fecit me de consilio régis removeri seu eici, et dicit quod ipsa faciet mîchi amoveri haculum pastoralem : ego ero satis ciio vindicaiusde ipsa, si Deo placuerit : non diu morahiiur, quod ego vindicahorde ea! comminando predicte vegine, cui jam preparaverat insidias venenosas : que postmodum per octo dies obiit impotionata per ipsum seu alios de mandate ipsius episcopi : et de hoc est vox et lama.
II. Item quod idem episcopus demonem per ipsum invocatum interrogavit quid sibi in futurum contingeret seu quid de ipso esset aut sibi in futurum obveniret : qui démon sic ad hoc ab eo invitatus respondit, ut creditur, parabobtis, quod de ipso episcopo adhuc plura dicerentur seu major sermo haberetur quam de aliquo prelato regni Francie : et de hoc est publica vox et fama.
III. Item quod idem episcopus rectorem de \^illa subtus Terram, sciens ipsum bigamum de facto, in plurium proditionem et deceptionem anmiarum, contra sanctorum slatuta canonum, in presbyterum ordinavit : et de hoc est publica vox et fama.
ly. Item quod, cum idem episcopus Reginaldum de Roigniaco, clericum, diu in auo carcere detentum ' fecisset, tandem ordinavit et convemt cum eodem quod si daret vel solveret sibi centum solidos, quod faceret ipsum a dicto carcere liberari : postea vero, facta sibi rclationeper officialem suum et quosdam alios quod dictus Reginaldus dictos centum solidos solvere non poterat, idem episcopus cum juramento asseruit quod dictus Reginaldus dictum carcerem non exiret, nisi pnus dictos centum solidos persolvisset ; et quia dictam pecuniam solvere non potuit, in dicto carcere miserabiliter expiravit : et de hoc est publica vox et fama.
V. Item quod idem episcopus electum in abbatem de Nigella confîrmare, ipsumque benedicere maliciose distulit seu eciam recusavit, quousque idem tune electus, aut alius pro eodem, dicto episcopo
i. No 7 : detinuisset.
Mém. et doc. de l'École des Chanel.
PIÈCES JUSTIFICATIVES
propter hoc certam promisiL pecunie quanlilalcm, qua promissa et postmodum solula et recepta, ipsum in abbatem conlirmavit, et symoniace benedixit : et super hoc est publica vox et fania.
VI. Item quod idem episcopus in plures personas ecclesiasticas manus injecit temere violentas, et postmodum sacros ordines conferre divinaque celebrare publiée temere non expavit : et super hoc est publica vox et fama.
VII. Item quod idem episcopus, fraudem et maliciam quam fecerat in facto Johannis de Caleslo satagens pailUare [sic), fecit fieri unum falsum instrumentum et in eo conscribi et falso apponi signum Johannis Leonis de Garenna auctoritate imperiali nolarii publici : et super hoc est fama et vox publica.
VIII. Item quod idem episcopus, simili modo, fecit quoddam aliud instrumentum falsum fabricari et falso apponi in eo seu conscribi signum Acursii Lonfredi 2, imperiali auctoritate publici notarii : et super hoc est publica vox et fama.
IX. Item quod mediis et viis, quin immo fallaciis omnibus qudous poterat, conans super predicto facto dolum suum obumbrare, fecit fieri duo alla falsa instrumenta, dirigenda ex parte dicti Johannis simulate et ficticie excellentissimo régi Francie, et aliud bone memorie domine Johanne, quondam regine Francie, fallaces et simulatas excusationes super predicto maleficio continencia, et ad predicta instrumenta sic falso fabricanda quendam suum subditum non tam dolo induxit quam minis et terroribus compulit : et super hoc est publica vox et fama.
X. Item quod idem episcopus super premissis et singulis est apud bonas et graves personas, tam ecclesiasticas quam seculares, multipliciter diffamatus in tota diocesi Trecensi et in toto regno Francie.
Arch. Nat., J. 438, n« 6 (copie). Cf. n" 7 (autre copie).
d, Voy. p. 164 : Guartina.
