FIN
APPENDICE
APPENDICE
Je crois indispensable de mettre sous les yeux du lecteur les principaux Symboles des Apôtres des premiers siècles. J’en ai déjà cité quelques-uns en entier ; mais il convient qu’on puisse en avoir le texte sous les yeux. Je renvoie ceux de mes lecteurs qui désireraient connaître le très-petit nombre d’autres dont je n’ai pas eu à parler, aux ouvrages qui contiennent des recueils de ces, antiques formulaires. Parmi ces ouvrages, il faut citer : Walch, Bibliotheca symbolica vêtus ex monumentis quinque primorum sæculorum maxime collecta et observationibus historicis ac criticis illustrata , Lemgow, 1770, in-8, et surtout : Aug. Hahn, Bibliothek der Symbole und der Glaubensregel der apostolisch-katholischen Kirche , Breslau, 1842, in-8; et Ch. A. Heurtley, Harmonia symbolica a collection of creeds belonging to the ancient western Church and to the medlœval english Church, Oxford, 1858, in-8.
Il m’a paru également nécessaire de rapporter ici, dans le texte original, les Symboles des conciles œcuméniques de Nicée et de Constantinople, soit parce qu’ils sont, en un certain sens,
si
des développements du Symbole des Apôtres de leur temps, soit parce que plusieurs articles en ont été insérés dans quelques-uns des Symboles des Apôtres du quatrième siècle.
Je joins aux textes grecs une traduction latine. Il m’a semblé inutile de faire suivre les textes latins d’une traduction française.
SYMBOLE DU PREMIER CONCILE OECUMÉNIQUE DE NÎCÉE 1 (en 325)
IIi9Tt6o|Uv lf{ fva 0iov , na-
xîpa «avxoxfâxcpa, iroivrow ipaxwv ti xai àopâxwv itowniv •
Kai ttcYva Kupiov ’Iwjoüv Xpio-
TOV, TOV YÎOV TOÜ 0ICÜ, TOV
Wvxa tx toû riaxpoç (lovo^fivü, xc'jxiaxtv, tx tt,{ cùmà< toû Ilarpo; • 010V tx ©toi, <pü; îx çuToç, 0t'ov àXvAivèv tx ©loù àXtiflivoû, ftwn- SlYTa, où ITOlTiOf YTOC , ÔjXOUOlOV TÛ IlaTpt, îi’ ou xi it âvxa iftvtTo, xà ti iv xrÿ cùpav» xa! t« il xp yj).
Tov îl’ r:xà; tou; xv0pojttC‘j; xai Jià xw nixiTtpav ooixviptàv xaxtX- Sdvxa, aapxwûivxa, xai tvavflpoiixnaavxa, itaSovxa xat àvaaxaivxa rç xpirç r.fiipa, âviiOdvxa ttç xoù; o&pavoi»;, xai tpx t f L,,c ' a xpîvai Çoivxaç xai vtxpoû;.
Kai ii( tô Ilvtùjxa xo \ytov. ToO;
Credimus in unum Deum, Patrem omnipotenlem, omnium visibilium et invisibilium factorem ;
Et in unum Dominum Jesum Cbristum, Filium Dei, ex Pâtre natum unigenitum, id est, ex substantia Patris. Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum verum ex Deo vero, natum non factum, consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt, et quæ in cœlo et quæ in terra ;
Qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit, incarnatus est et homo factus; passus est, et resurrexit tertia die; ascendit in cœlis et iterum venturus est judicare vivos et mortuos ;
Et inSpiritumSanctum. Eos
4 . Sacrotancta Concilia , Labbe et Cossart, t. II, col. 27 et 28 ; Hahn, Bibliothek der Symbole, p. 105-407. — Ce document nous est arrivé, comme d’ailleurs tous les textes anciens, avec des variantes et dans les récensions différentes. Ces différences n’en modifiant pas sensiblement le sens, je n’ai pas à m’en occuper; il me suffit de rapporter le texte le plus autorisé. Je renvoie ceux qui voudraient connaître l’histoire de ce Symbole à Walch, qui en rapporte les variantes et en compare les principales récen. sions dans sa Bibliotheca symbolica , p. 75 et suiv.
<5» Xé^ovraj, Srt irore îr« où* îflv, xai irptv ■jevyriMvat où* fy , xai ïts èÇ où* Svtcov iqt'vtTo, ü s’Ç É ripa; Ù7to(TT«<Jt(i); r, oùoia; (pdaxovra; tfvxi, r, xtiotgv, ü Tpiirro'v, ri àX- Xoiwtov rov Yiôv toû @icû, ira 9spurril;u T) xarcXix-ii ExxXnaia.
autem qui dicunt : Erat a!iquando quando non erat et antequam nasceretur, non erat, et quia ex iis quæ non sunt factus est, aut ex alia substantia vel essentia dicunt esse, vel creatum, vel mutabilem, vel convertibilem Filium Dei, anathematizat catholica et apostolica Ecclesia.
SYMBOLE DU PREMIER CONCILE OECUMÉNIQUE DE CONSTANTINOPLE * (en 381)
' numûcfuv ti; La ©to'v, IlaTt'fx iravToxpotTOpa, wowrév oùpavoü xal •fü;, ôpxrwv Tt «âvTuv xat âopaTttv
Ka! tt; fva Kùptov ’biaoüv Xpto- TOV, TOI YÎÔv TOÜ 0£CÜ TÔV UOVOftvîi, tov ta toü IlaTpô; ftwtiSivTa itpb itâvTwv tü* aitovuv, <pü; la iptoTo';, ©tôv àXnSivôv ta ©toü àXr;- Bivoü, ^twnStvTa, où «otr.SivTa, ùjjlooùatov tw IlaTpt, ît’ où Ta TvâvTX i^flvtTo • .
Tôv Si tou.5; tou; àvSpwtro’j; xal <?iàt T>iv T^ttTt'pav owTYipiàv xaTtXftbvra ix tüv oùpavûv, xx! oapxu- St'vra tx nvtùu.aTo; A-fiou xal Mapia; ré; irotpfltvou, xal ivavùpuin»oavTa - arxupaiâsvTx fît utrep tjaüy tirt Ilovriou IIiXotTOU, xat iraSovra xal TaçtVra xal àvaarâvTa tv rfi Tptrç ilutipa xxrà Ta; fpaïix; • xal àvtXSovTa ei; toÙ; oùpavoü; xal xaOtùdjjttvov tx JtÇiôv toü IlaTpd;, xai naXtv ipxbirtvov pterà dbÇvi; xpîvat ÇàvTa; xal vtxpoù; • ou tt; (3a~ mXtla; oùx ferai TtXo;.
Credimus in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem cœli et terræ, visibilium omnium et invisibilium;
Et in unum Dominum Jesum Chrislum, Filium Dei unigenitum ex Pâtre natum, ante omnia sæcuia, lumen ex lumine, Deum verum ex Deo vero, natum non factum, ejusdem cum Pâtre substantiæ, per quem omnia facta sunt;
Qui propler nos homines et propter nostram salutem descendit de coelis, et incarnatus est ex Spiritu Sancto et Maria Virgine, et homo factus est; crucifixus pro nobis sub Ponlio Pilato, passus et sepultus, et terlia die resurrexit secundum scripturas; et ascendit in cœlos, et sedet ad dexteram Patris, unde iterum venturus est cum gloria judicare vivos et mortuos; cujus regni non erit finis;
4. Sacrosancta Concilia, Labbe et Cossart, t. II, col. 954-954, Hahn, Bibliothek der Symbole, p. 414 et 44î.
Koù *(; to k-p.Q'i IIv«5(*a, 1 to Kipto*, -ri Çworotov, to ix toû ïlocrpt; faitoptuop-Hov, to oùv n*Tpi xaî ï!û ouji.ftpo<ntovoû{«vov xaî auoJoÇa- Co'puvov, t6 XaXr.axv îti tùv irpo- «pnirSiv •
Ei’c (ttav à-yiav x*8oXixw xaî àrtostoXwko ÊxxXtioiav •
OptoXo*yoOfi.iv ?v fiasirrtapfca etc àcpiotv àpuxpTiûv •
npoaSoxûiatT àvxoraatv vixpüv Xttt Îidti» toû juXXovtoç aiûvoç.
kpn*.