‹ Leibniz HistorienChapitre 665 sur 854 · Très fréquente aussi chez Tite-Live · texte numérisé non relu

Très fréquente aussi chez Tite-Live

7. Ex. « Satis patriæ, satis gloriæ datum, an obstinatione inutili quærcret internecionem suæ gentis, tristemque et indecoram in exilio vitam ? » Ann. Imp. 785, $ 4, t. I, p. 115; « Nec doesse, qui credant, apud imperatorem potentes improbos filiorum perniciem cogitare. Ita verendum, ne regnum exteris subjiciatur, aut in tyrannos dilaceretur, aut ipsi antichristo (si diis placet) præparetur.Sed omissis, quæ de domina palatii prava dicantur, occulta et non occulta, illud constare, quam parum ex decore agat. » 14. 833, $ 14, p. 423; « Accersitum se ex transmarina rogione per legatos Hugonis e cæterorum Franciæ principum ad suscipiendum paternæ hæreditatis regnum, procerum militiëque Francorum votis et acclamationibus susceptum et consecratum fuisse. Postea vero ejectum ab Hugone et dolis appetitum, annum integrum sub custodia egisse, nec nisi tradito Laudunensi castro, quod unum ex omnibus regni sedibus Gerberga regina ct fideles aliquot sui retinuerant, libertatem obtinere potuisse. » /d. 948, $ 13, t. II, p. 560.

8. « Bello plus quam ciwili filius cum patre confligit, socerum genero. » Jd. 953, $ 9, t. II, p. 627,

transitions assez fréquentes (1), quelques tableaux (2) paraissent empruntés à Tite-Live ou, du moins, en être inconsciemment imités. On peut soupçonner aussi que Leibniz s’est, pour certains tableaux (3), inspiré de Tacite, dont 1l admirait le sublime et la poétique concision (4); peut-être aussi s'est-il souvenu de Virgile, qu’il aimait au point d’en avoir appris une partie par cœur (5). Aussi Guhrauer a-t-il pu dire que le style des Annales Impertt est tout imprégné d’antiquité (6).

En dehors de ces caractères, le style de Leibniz ne pré-

sente aucune particularité notable. Les transitions, quand

elles ne sont pas empruntées aux historiens anciens (7),

4. « Dum hæc in Italia geruntur. » Zd. 778, $ 41, 810, $ 5, 869, $ 18, 880, $ 3, 915, $ 10, t. I, p. 58, 268 ct 681, t. II, p. 47 ot 276. « Dum hæc... gerebantur. » 877,$ 34, t. II, p. 16. I1 emploie de même le mot « interim ». Id. 8414, $ 10 et 15,t. 1, p. 277 et 279.

2. Ex. des tableaux de batailles 7d. 782,$ 6, t. I, p. 704,ct ‘784, $ 4, p.108; peut-être aussi ceux de grandes cérémonies, comme le couronnement de Louis le Pieux par son père. Zd. 843, $ 9-10, p. 389-90.

3. Ex. le tableau de la tyrannie de Bernard de Septimanie : « Bernardus, aulæ et principis potens statim honores et beneficia rogia pro arbitrio dispensat; exeludi£ eos aditu et gratia quorum autoritatem verebatur, ne illos quidem repellere veritus, quos imperatori inde ab adolescentia spoctata fides commen dabat. Malebat novos homines, qui ipso uno niterentur. Nec dceraint colores apud augustum, dum hos filiis addictiores, alios remissius acturos dictitans, fidem aut industriam plerorumque in dubium vocat, qui hactenus res administrabant. Judithæ debebat potentiam; intimusque amicitiæ, mox æmulis ct in omnia intentis suspicionem aut prætextum familiaritatis dedit, quæ cum juvene fœmina formæ excellentis intra commereia animorum stare non creditur. Fortasse nec rivales abfuere, qui unum felicissimum sui temporis ambitionem et amorem æque explere non ferebant. Ipse Bernardus, sive virtuti sive fortunæ fidens non satis hominum affectus autjudicia verebatur. Inter cos, quos provehebat, multos fuisse non ambigo dubiæ famæ, mercenarii animi, tenues opum, genere mediocri : nam viri graves et nobiles el potentes non facile in alienæ potentiæ instrumenta transeunt. Sed inde nova inimicis odii publici incitamenta præbebantur. » Ann. Imp:, 880, $ 1, t. I, p. 398.

4. Peu d'anciens, dit-il, sont arrivés au sublime. « Et jenesais si ce caractère se trouve avec assez d’uniformité chez les Latins, hors de Virgile et de Tacite. » Jugement sur les œuvres du comte de Schaltesbury. Durens, t. V, p.52: « Taciti imitatio difMicilior est, quàm ut suaderi debeat, sed vellem esset, qui exprimere posset. Me certe mirifice tenet illud sententiarum pondus in splendore verborum, et, ut sic dicam, Pindarus Thucydidi mistus.» Lettre à Bierling, citée plus haut, p. 3, n. 6. — Il à pu aussi imiter de Thou et Grotius, qu’il com-

parait à Tite-Live et à Tacite. Nova Meth., pars 11, $ 40. Durens, t. IV, part. 8,

5. V. son jugement à la note précédente. Cf. plus haut, p. 380, n. 2. 6. V. plus haut, p. 332.

Page 1