TARIF DES ÇROITS DE SCEAU
et parchemin , en feuilles détachées pour les expéditions d'actes et en cahiers pour les registres (1). En revanche, il perçoit les droits de sceau ou de chancellerie, et c'est sur les rentrées opérées de ce chef qu'il prélève les dépenses mentionnées à l'instant. Il doit ensuite verser au Trésor tout le reliquat, constituant ce que les documents en français appellent « les proveances du seel » ; et pour que les employés de la Chambre puissent contrôler les opérations, on dresse, dans des cahiers spéciaux, le compte exact des recettes et des dépenses de la Chancellerie (2).
Les droits de sceau frappent naturellement les actes expédiés en faveur des particuliers et des communautés ou actes de priva- Tis. Ils sont perçus d'après un tarif variable suivant l'objet des actes, et, la plupart du temps, proportionnel, ad valorem, lorsqu'il s'agit d'une faveur qui peut être évaluée en argent , comme dans une lettre de grâce. Le chancelier doit en exiger rigoureusement l'acquittement intégral et ne faire de remise à personne sans ordre du souverain, si ce n'est aux pèlerins, pauvres et autres gens misérables (3).
Le tarif en vigueur sous Charles I" était le suivant :
Pro jure sigilli recipi faciet cancellarius pecuniam in hune modum, videlicet :
Pro privilegiis donorum domini régis, de quolibet feudo une. II.
Pro littera extiaecionis a forjudicaeione une. IIII.
Pro legitimacionis littera une. IIII.
Pro littera tenendi terram in demanio, pro singulis deeem unciis valoris annui ejusdem terre une. I.
Pro reeoneiliatione proditoris sine restitucione bonorum une. IIII.
Et pro restitucione bonorum pro rata valoris ipsorum, sicut recipitur de novo dono.
Pro absolucione alieujus ab homieidio patrato une. IIII.
Tamen , si quis predietorum esset adeo pauper quod bono modo solvere non posset jus predietura, sit in consciencia eaneellarii ipsum jus minuere, prout viderit equum.
Pro littera elausa tar. II.
Item, pro qualibet littera graeie a quinquc uneiis hifra recipiet pro jure sigilli tar. VI.
(1) Pour tout ce qui précède, voir les règles de Chancellerie publiées par Winkelmann, o. c, p. 18.
(2) Minieri-Riccio, J)e' Grandi VffiziaU id regno di Sicilia, p. 160.
(3) Voir dans Winkelmann, o. c, p. '21, et dans Minieri-Riccio, De' Grandi Vffiziali, p. 185, les termes du serment prêté, en 1272, par Simon de Paris , en prenant possession de la charge de chancelier.
Ultra vero usque infra centum uncias tar. XII.
Si vero gratia sit centum unciarum, reciplet unciam unam; et, si fuerit ultra , reciplet ad eandem rationem de uncia una pro singulis centum unciis.
Et si vero gracia non sit in quantitate extimabili ad pccuniam, reciplet indifferenter tar. XII.
Pro littera aperta justicie tar. IIII.
Pro littera matrimonii tar. XII.
Pro littera magistri jurati vel judicis tar. XII.
Tamen intencionis domini régis est quod magistri jurati et judices terrarum annales fiant per justiciarios et habeant litteras eorum (1), et jus sigilli, quod inde percipi consuevit, sit curie.
Pro littera notarii publici tar. XII.
Pro littera medici vel advocati specialiter in uno justiciaratu aut pluribus , aut generaliter per totum regnum tar. XII.
Pro littera extractionis a ban no tar. XII.
Pro littera comiti tar. XII.
Pro littera de concedendo mercato seu nundinis tar. XII.
Pro littera de subventione recipienda a vassallis tar. XII.
Pro littera de assecuracione vassallorum tar. XII.
Pro littera de ponendo aliquem in possessione tar. XII.
Pro littera baliatus tar. XII.
Pro littera de extractione victualium extra regnum pro quolibet centenario salmarum frumenti , si extractio ipsa sit generose concessa ,
augustalem I.
Si vero sit empta, dimidium augustalem.
Et infra regnum dimidium augustalem.
De ordeo et leguminibus recipiatur medietas dictarum quantitatum tam infra quam extra.
Pro littera prothontini une. IIII.
Pro littera liberacionis captivi, si sit liberatus de gracia , tar. XII.
Et si per justiciam tar. VI.
Pro littera execucionis sententie tar. XII.
Pro littera immunitatis scolarium tar. XII.
Et, si plures in una littera contineantur persone, pro una tantum littera est solvendum (2).
(1) On a vu plus haut, pp. 49 et 72, que cette disposition fut en effet observée pendant le règne de Charles I".
(2) Jusqu'ici, nous avons suivi, pour le texte de ce tarif, comme étant plus complète et mieux disposée, la rédaction contenue dans un règlement de chancellerie qui a été publié par Minieri-Riccio, De' Grandi IJfflziali , pp. 180 et 181, puis par Winkelmann , Sicilische imd Paepslliche Kanzleiordnungen, pp. 17 et 18, et dont la date a été très judicieusement fixée par le second éditeur au mois de novembre 1268. Quant aux huit derniers articles, qui se trouvent omis dans le règlement précité, ils nous sont fournis par une constitution ou capitulum,