N 5. — CH. V LETTRE D'^ENEAS SYLVIUS PICCOLOMIM
A RODRIGUE DE BOROIA
(Lib. I. Epist. cclvii.)
Quod nihil tuarum litterarum jampridem acceperim , eausam esse arbitror ingentes ac gravissimas occupationes
tuas et illarum terrarum pericula. Ego tamen gaudeo quod iu adversis et arduis rébus tua virtus elucet, nam qui es; agro Piceno veniunt, tua cura diligentia, studio, et singularissiruo ingenio, ex gravissimo discrimine servatam provinciam aiunt. In senatu apostolico magniflce Suruini Saeerdotis verbis tua dignatio commendata est. Senatus ips<omnis se obnoxium probitati tuas fatetur, cum tua opéra civitas Esculana salvata sit : quâ perditâ, non Marcbia solum, sed omne Patrimouiurn beati Pétri ibat pessum. Perge igitur, incumbe communi curas, intende nervos pro eonservatione rerum ecclesiasticarum, ut facis. Hinc enini gloria, bine sempiternum decus, non tuœ solum dignationi, sed univers» Burgiorum familiœ redundabit . Protonatarius tuus allocutus me' est, tuamque erga me charitatem mibi quidem notissimam conatus est amplius atque amplius inculcare. Sed ita mibi persuasus est amortuusut persuader! magis non possit : ait ille cupere dignationem tuam hue reverti : utinam id detur et quàm celerius. Etenim utilissimus esset reditus tuus. Consolareris granchevum illum Pontificem patruum tuum, qui assiduis curis intentus nullum babet levamen. Prœsentia autem tua imprimis lsetificaret eum, neque enim sine dulcedine quadam mentis et anima' suo sanguini sanguis bteret. Exinde partem curarum susciperes, nec oporteret illum omnia solum subire onera. Guria quoque universa tuo adventu exultaret, babens bominem ad quem posset, urgente necessitate, recurrere, nam modo multi frustrantur non valentes aditum babere Pontiflcis : quamvis audientia3 die nocteque Sua Sanctitas sine intermissione intenta est. Nescio quid deliberabitur de tuo reditu : ego quidem si quid in rem potero, non ero deses. . .
Mirabar prius non te scribere, nunc demiror in tanla rerum mole qua premeris id ocii fuisse, ut ad me dare litteras potueris... Intelligo igitur non esse vanam opinioncm meam, qui me amari a te arbitror, et mibi ipsiprorsus suadeo. . .
Jacobus Picininus ad Pontiflcem misit, qui se purgarent in Esculanis insidiis nihil a se prodisse. Pontifex respqndit id magno îvgi Aragonum suadendui i es le qui ejus expromissor fuit. Sunt qui putant comitem Jacobuin velut indignabundiiîii 'n;im ei stipendia negata sunt) aliquid novi pa-
traturum incenclii. Alii référant eumad majestatemregiam profecturum, sive ut expurget, sive ut aliqua éxquiret in rem suam. Utcumque sit, vigilant! uni est ne quid detrinienti ager Ecclesiae patiatur. . .
Spero etiani cum Rege Aragonum, si vera sint quse feruntur, concordia fiet dignationi tuas adniodumutilis.Nec plura modo. Commondo me dignationi tuae cui eupio complacere omni temporc.
Ev Roma, die 1 aprilis, anno MCGCGLV1I.
No 6. — GH. VI LETTRE DE PIE II AU CARDINAL DE BORGIA
(Ex lib. Brevium, p. 161, ap. RaynaM., ann. 1-160. iv 31.)
Pius Papa II vice-cancellario. Dilecte fili, salutem,etc.
ce Nudiusquartus, cum in hortis dilecti fllii Joannis de Bichiis convenissent feminae complures Senenses ad sa&cularem vanitatem composite, audivimus circumspectionem tuam parùm dignitatis quam sustines memorem inter illas ah liorà ferè decimà septimausquead vigesimam secundam fuisse, et ex collegio tuo socium se habuisse eu m quem, si non honor apostolicas Scdis, setaa tamen admonere satis officii sui debebat. Saltatum ibi est, ut accepimus, cum omni licentia : nullis illecebris amatoriis parsum, tuque etiam inter hœc omnia non secùs versatus quam siunus esses ex srccularium juvenum turbà. Referre sigillatim omnia pudet qùse in co loco foc ta a: seruntur : ista non modore sed appellations quoque indigna sunt gradu quem tenes. Mariti, patres, fratres et < uinei puellarum quae aderant, ut
fiberior vobis esset voluptandi facilitas, ab ingressu prohibebantur : vos soli cum paucis domesticisauctores hortato-
resque cborearurn eratis. Dicitur nulla nunc de re alia esse in civitate Senensi sermonem, prseterquani vanitatem tuam ab omnibus irrideri. Hic certè in balneis ubi ecclesiasticorum et sseculariuni non parvus est numerus Tiilgi es fabula. Si diceremus ista nobis non displicere, erraremus vebenienter : displicent certe super quam dici possit. Yituperalur enim ecclesiasticus ordo, vituperatur ministerium nostrum, neque advitae honestatem, sed ad occasionenilasciviae ditari et niagnifieri videmur. Hinc principum et potestatum in nos surgit contemptus : hinc quotidianse laicorum irrisiones ; bine etiam reprebensiones vitœ nostrae, cùm reprebendere alios volumus. Viearius quoque Cbristi qui indulgere talia creditur in eumdem cadit contemptum. Valenlinae Ecclesiseprsees, dilecti fili, quae inter Hispanorum ecclesias praecipua est : apostolicas etiam cancellariae regimen tenes, quodque factum tuum reprehensibilius facil, ad consilium Romanaa Sedis inter cardinales cum Pontifice sedes. »
« Si puellis blandiri, fructus missilare, bine inde vinum prasgustatum illi quam diligas mittere , effuso studio omne genus voluptatis per totam diem spectare, denique ut ïîeri omnia licentius possent, maritos illarum excludere, gradibus tuis convenire videntur, 'tibi judicandum relinquimus. »
« Reprebenclimur nos propter te, reprebenditur Calixti avunculi tui felix recordatio, qui cumulandis in te bonoribus judicio plurium errassevidetur. Quod siexcusationem allèges a3tatis, non est ea tibi jam setas, ut non intelligas quantum onus dignitas tua sustineat. Esse irreprebensibilem cardinalem oportet, vitas morum salutare exemplum, cujus persona omnium non solum animis sed oculis débet inservire. Indignamur postmodum atque irascimur si a principibus sasculi parum honorifleis titulis appellamur, si in possessionibus beneficiorum turbamur, subjicere colla nostra illorum mandato compellimur : nos ipsi ba?c vulnera nobis inferimus et malorum nostrorum materiam damus, id agentes, ut Ecclesi<re quoque autboritas in dies evilescat, cujus rei in hoc saeculo vituperium ferimus et in alio supplicium dignum luimus. Circumspectioigitur tua in vanitatibus modum imponat, dignitatem suam recogitet, nec velit inter
juvenes et mulierculas amatoris nomen tenere : si enim hsec rursus acciderent, cogeremur ostendere, nobis invilis et dolentibus ea accidisse, heque sine rubore tuo esse no? tra animadversio posset. »
« Te semper dïleximus et tanquam eum in quo gravitas et modestke spécimen vidimus dignum nostra protectione putavimus. Velis ut opinionem hanc et nientem retinere diùpossiinus, quod nil prsestare melius poterit quam vit» gravions assumptio. Anni tui qui correctionem adhuc pollicentur, faciunt, ut paterne te moneamus. »
« Datum Petrioli, XI Junii MGDLX. »
