NO 16. — CH. XII BULLES D'ALEXANDRE VI

(Nous reproduisons ici les deux plus importantes. — V. Lib. VI Bull., etc., etRaynald., anno 1493, n" 18-26.)

— Alexander episcopus, servus servorum Dei, charissimo in Christo filio Ferdinando régi, et charissimse in Christo filia) Elisabeth reginae Gastellae, Legionis, Aragonum, Siciliae, et Granataî illustribus, salutem et aposlolicam benedictionem.

c< Inter cetera divinœ majestati beneplacita opéra, et cordis nostri desiderabilia,iilud profectopotissimum existit, ut fides catholica et christiaua religio nostris prseserlim temporibus cxaltetur ac ubilibet amplietur et dilatetur, animarumque salus procuretur, ac barbaricse naliones deprimantur et ad fidem reducantur. Unde cum ad hanc sacram Pétri sedem, divina favenle clomentia, meritis licct imparibus evecti fuerimus, cognoscontes vos tamquam veros catholicos reges et principes, quales semper fuisse novimus ut a vobis prœclare gesta toti peue jara orbi notis-

sima domonslraDt, nedum id exoptare, sod omni conalu, studio et diligcntia nullis laboribus, nuUis iiupensis luiDisque parceiulo periculis etiam proprium sanguinom effundendo efficoro, ac omnem animam vcstram, omnesque coiialus ad hoc jamdudum dcdicass<!, qucmadmodum recuperalio regai Granalae a tyraniiide Saracenorum bodiernis lomporibus per vos cum tanta diviui nomiuis gloria fiicta testatur, duxLmus non immcrilo et dobemus illa vobis ctiani sponte etfavorabiliter couccdere, per qua* bujusmodi sanctum et laudabile ac immortali Deo acceptum propositiim iu die s fervenliori animo ad ipsius Doi honorem et iraperii Christiani propagationem prosequi valoatis.

« Sane accepimus quod vos, qui dudum animo proposueratis aliquas insulas ol terras fîrnias, remotaset iucognitas, ac per alios haclenus non repertas quaerere et invenire, ut illarum iucolas et habitatorcs ad colendum Redeniptèrem nostrum, et fidem Catholicam profltendam reduceretis, sed hactenus in expugnatione et recuperatione ipsius regni Granatœ plurimum occupati bujusmodi factum et laudabile propositum vestrum ad optatum flnem perducere nequivistis; sed tandem, sicut Domino placuit, regno pra?dicto recuperato, volentes desiderium adimpleri vestrum, dilectum filium Christ ophorum Colombum, virum utique dignum et plurimum commendandum, ac tanto negotioaptum, cum navigiis et hominibus ad similia iustructis non sine maximis laboribus et periculis ac expensis destinatis, ut terras Armas et insulas remotas etincognitas bujusmodi per mare, ubi hactenus navigatum non fuerat diligenter inquireret.

w Qui tandem, divino auxilio, facta extrema diligcntia, in mari Oceano navigantes, certas insulas remotissimas et etiam terras firmas quae per alios hactenus repertre non fuerant, invenerunt : in quibus quamplurimae gentes pacifiée viventes, et, ulasseritur, nuda?incedentes, ncccarnibus vescentes inhabitant, et ut pra^fati Nuncii veslri possunt opinari, gentes ipsaî ininsuliset terris pra?diclis habitantes credunt unum Deum et Grcatorem in cœlis esse, ad fidem Catholicam amplexandum, et bonis moribus imbucndum satis apli vidcntur, spesque habetur, quod si erudirentur, nomen Salvatoris Domini nostri Jesu Christi in terris et insulis prcTdictis faterentur (in aliis editionibus facile indu-

cerentur pro faterentur) ; ac prsefatus Ghristophorus in una ex principalibus insulis prsediciis jam unam turrim satis munitam in qua certos christiaDos, qui secum iverant in custodiam, ut alias insuias et terras firmas remotas et incognitas inqairerent, posuit, construi et sedificari fecit. In quibus quidem insulis et terris jam repertisaurum, aromata et aliae quamplurimseres preliosse divers! generis et divers» qualitatis reperientur.

« Unde omnibus diligenter et prsesertim fidei catholicse exaltatione et dilatatione (proul decet catholicos reges et principes) consideratis, more progenitorum vestrorum claras mcmoriae regum, terras firmas et insuias prsedictas, illarumque iucolas et habitatores vobis, divina favente clementia, subjicere et ad fidem catholicam reducere proposuistis.

« Nos igitur hnjusmodi vestrum sanctum et laudabile propositum plurimum in Domino commendantes, ac eupientes ut illud ad debitum finem perducatur, et ipsum nomen Salvatoris nostri in parlibus illis indacatur, hortamur vos quamplunmum in Domino et per sacri lavacri susceptionem, qua mandatis Apostolicis obligati estis, et viscera misericordisB Domini Jcsu Ghristi, attenle requirimus, ut cum expeditionem hujusmodi omnino prosequi,' et assumere plena mente orthodoxes fidei zelo intendatis, populos in hujusmodi insulis et terris degentesadchristianam religionem suscipiendam inducere velitis et debeatis, ncc pericula, nec labores ullo unquam tempore vos delerreant, firma spe fiduciaque conceptis quod Deus omnipotens conatus vestros féliciter prosequetur.

« Et ut tanti negolii provinciam Apostolicae gratisB largitate donali liberius et audacius assumatis, motu proprio, non ad vestram vel alterius pro vobis supçr hoc nobis oblatae petllionis instantiam, sed de uoslramera liberalitate, et ex certa scientia, ac de Apostolicae poteslatis plenitudlne, omnes insuias et terras firmas inventas et inveniendas, détectas et detegendas versus Occidentem et Meridiem, fabricando et construendo unam lineam a polo Arctico, scilicetSeptentrione, adpolum Antarcticum,scilicet Meridiem (sive terrse firmaa et insulsB invcnlœ et inveniendae sint versus Indiam aut versus aliam quamcumque

LBft BOROIA. 30

partem), qa« linea dislct a qualibet insularum, quse vulgariter nuncupantur de los Azores y Cabo Verde, ceutum leucis versus Occidentem, el Meridiem, ita quod onines insulsB et terrœ flrmae repertœ et reperiendae, detectae et detegendse aprsefata linea versus Occidentem elMeridienai per aiiuni regem aut priucipem Christian um non fuerint actualitér possessae usque ad dicm Nativitatis Domini n5)stri Jesu Cliristi proxime prœteritum, a quo incipit annus prsesens (1493) millesimus quadringentesimus nonagesimus tertius; quando fuerint per nuncios et capilanos vestros inventée aliqua praedictarum insularum auctoritalc omuipotentisDei nobis in beato Petro concessaac Vicariatus Jesu Ghristi, qua fungimur in terris, cum omnibus illarum dominiis, civitatibus, castris, locis, juribusque et jurisdictionibus ac pertinentiis universis, vobis haeredibusque et successoribus vestris Gastellse et Legionis regibus in perpctuum tenore prsesentium donamus, concedimus, assignamus, vosque et hseredes ac isuccessores prsefatos illarum dominos cum piena, libéra et omnimoda potestate, auctoritate et jurisdiclione facimus, constituimus et deputamus. « Decernentes nibilominus per hujusmodi donaliouem, concessionem et assignationcm *nostram nulli Ghrisliano priucipi, qui actualitér prsefatas insuias et terras firmas possederit, usque ad dictum diem Nativitatis Domini Jesu Ghristi jus quœsitum sublatum inlelligi posse aut auferri debere. Et insuper mandamus vobis in virtute sanctsB obedientœ (sicut pollicemini, et non dubitamus pro vestra maximadevotione et régla magnanimitate vos esse facluros) ut ad terras ûrmas et insuias prœdictas viros probos et Deum timentes, doctos, peritos et expertos ad instruendum incolas et habitatores prsefatos in Ûde catholica, et bonis moribus imbuendum destinare debeatls, omnem debitam diligentiam in prœmissis adhibentes. Ac quibuscumque personis cujuscumque dignitatis, etiam impehalisetregalis, status, gradus, ordinis vel conditionis sub excommunicationis latœ sententiœ pœna, quam eo ipso, si contrafecerint, incurrant, districtius inhibemus, ne ad insuias et terras Armas inventas et inveniendas, détectas et detegendas versus Occidentem et Meridiem, fabricando et eonsiruendo lineam a polo Arctico ad polum Antarc-

ticum, sivc terrae ûvmad et insulse inventiB et inveniendœ sint versus Indiam, aut versus aliam quamcumque partem, quœ linea dislet a qualibet insularum, quas vulgarilor nuncupantur de los Azores y Cabo Verde centum leucis versus Occidentem et Meridiem, ut prœfertur, pro mercibus habendis vel quavis alla de causa accedere prœsumant, absque vestra ac haeredum et successorum vestrorum prœdictorum licentia spécial!. Noa obstanlibus constitulionibus et ordioatiouibus Apostolicis csaterisque contrariis quibuscumque, in illo a quo imperia et dominationes, ac bona cuocta procedunt, conâdeutes, quod, dirigente Domino actus veslros, si bujusmodi sanctum et laudabile propositum prosequamioi, brevi tempore cum fellcitate et gloria totius populi christiani vestri labores et conatus exitum felicissimum consequentur.

u Verum quia difficile foret prœseiites litteras ad singula quoque loca, in quibus expediens ftierit deferri, voiumus ac motu et scientia similibus decernimus, quod illarum transumptis manu publici notarit rogati suis scriptis et sigillo alicujus person» in ecclesiastica dignitate constitutœ, seu curiiB ecclesiasticse munitis, ea prorsus ûdes in judieio et extra, ac alias ubilibet adhibcatur, qua priesentibus adhiberetur, si essentexbibitœ vel ostensaa.

u Nulli ergo omnino hominum liceat banc paginam nostr» commendationis, hortationis, requisitionis, donationis, concessionis, assignationis» eonstitutioois, deputatlonis, decreti, mandati, inhibilionis et voluntatis infriogere, vel ai ausu temerario contraire. Si quis, etc... Datum Rom» apud Sanctum Petrum «nuo Incamationis dominicœ miliesimo quadringentesimo nonagesimo tertio, IV nonas mail, Pontiflcatus nostri anno primo. »

Dflecio fiUo Bemardo Bail frairis ardinU Minorum^ mcario dicti crdinii in Hispaniarutn tegnis, $aîuUm^ etc.

« Tibi, qui presbyter es, ad insuiafl et partes prsddictaB etiam cum aliquibus sociis tuis, vel aiterius Ondinis per te ant eosdem regem et reginam, netnpe Ferdinandi et ElisabethŒj eligendiB, superiomm vestrorum vel cujusvis aiterius super hoe licentia minime reqaisila, accedendi, et

inibi quamdiu volueritis commorandi, ac per te, vel alium, seu alios ad id idoncos presbyteros sseculares vel religiosos Ordinum quonimcumque, verbum Dei prsedicandi et seminandi, dictosque incolas et habitatores ad fidem Gatholicam reducendi, eosque baptizandi et in âde ipsa instruendi, et Ecclesiastica sacramenta, quoties opus fuerit, ipsis ministrandi, ipsosque et eorum qnemlibet pcr te, vel alium, seu alios presbyteros sseculares vel religiosos, in eorum confessionibus et quoties opus f^ierit, audiendi, illisque diligenter auditis pro commissis per eos criminibus, excessibus et delictis, etiamsi talia fùerint, propter quœ Sedes Apostolica quovis modo fuerit consulenda, de absolutionis debito providendi, eisque pœnitentiam salutarem injungendi, nec non vota quaecumque per eos pro tempore emissa, Jerosolymitani, liminum Apostolorum Pctri et Pauli, ac S. Jacobi in Gompostella, et religionis votis dumtaxat exceptis, in alia pietatis opéra commutandi, ac quascumque Ecclesias, cappellas, monastcria, domos Ordinum quorumcumque etiam Mendicantium, tam virorum quam mulierum, et loca pia cum campanalibus, campanis, claustris, dormitoriis, refectoriis, hortis, hortalitiis et aliis necessariis ofOcinis sine alicujus prsejudicio erigendi, construendi et œdiâcandi, ac Ordinum Mendicantium professorias domos, quas pro eis construxeris et œdiâcaveris recipiendi, et ad perpétue inhabitandum licentiam concedendi, dictasque Ecclesias benedipendi, et quoties illas carumque cœmeteria per effusionem sanguinis vel seminis, aut alias violari contigerit, a qua prius per aliquem Gatbolicum ministrum, ut moris est, benedicendi, reconciliandi, et etiam necessitatis tempore, super quo conscientias vestras oncramus, carnibus et alii» cibis tibi, et sociis tuis prœdictis, juxta regularia dictoruiu Ordinum instituta, prohibitis, libère et licite vescendi, oniniaque alia et singula in prsemissis, et circa ea necessaria, exequendi et disponendi, plenam, libcram et omnimodam auctoritate Apostolica et ex certa scientia tenore prœsentium facultatem, licentiam, potestatem et auctoritatem concedimus pariter et elargimur.

« Et in super ul Ghristi âdeles eo libentius devotioni.^ causa ad dictas terras et insulas confluant, quo suarum se speraverint salutem animarum adepturos, omnibus et sin-

gulis utriusque sexus Christ! fidelibus prsedictis, qui ad prsedictas terras et insulas se persoDaliter de mandato tamen et voluntate régis et reginss prœdictorum, contnlerint, ut ipsi, et quilibet eorum confessorum idoneum saeeularem, vel regularem eligere possint, quieos et eorum quemlibet modo praemisso, ab eorum criminibus, peccatis et dclictis etiam dictœ Sedi reservatis absolvat, ac eorum vota etiam commutet, nec non omnium peccatorum suorum, de quibus corde contriti, et ore confessi fuerint, indulgentiam et remtssionem ipsis in sinceritate fidei, unitale sanct» Romansd Ecclesise, ac obedientia et devotione nostra, et successorum nostrorum Romanorum Pontiûcum canonice intrantium persistcntibus semel in vita et semel in mortis articule auctoritate prsefata concedere valeat, nec non monasteriis, locis et domibus erigendis et œdificandis, et monacbis et ft*atribus, et illis pro tempore degentibus, ut omnibus et singulis gratiis, privilegiis, libertatibus, exemptionibus, immunitatibus, indulgentiis et indultis aliis, monasteriis, locis, domibus, monachis et fratribus Ordinum, quorum illa et illi fuerint in génère concessis, et concedendis lu posterum, uti, potiri et gaudere libère et licite valeant auctoritate prœfata de specialis dono gratiœ indulgemus, jion obstantibus felicis recordationis Bonifacii Papœ VIII prsedecessoris nostri literis, ne quivis Ordinum Mendicantium fratres nova loca recipere prsesumant absque dictse Sedis speciali licentia, etc. Datum Romae apud S. Petrum ann. MGDXGIII, VII kal. julii; pontificatus nostri ann. I. »v

«MMMMMMMMilMMMMMMMMiMM^