‹ Les chroniques: ... poésies, Volume 11Chapitre 71 sur 181 · FORT · texte numérisé non relu

FORT

Or approcha le jour Saint-George que cette grande fête devoit tenir au châtel de Windsor et y fit le

('i)Froissart confond la première fête de la table ronde, qui se tint en Tannée i344> <^nime on Ta dit ci-dessus, ayecla seconde qui se tint en i345; ce qui fait quHI se trouve en retard d^une année entière pour la chronologie. Tôus les Iiistoriens contemporains, d^ accord avec les monuments, placent les faits qu^on va lire sous Tannée ï^/^S, Ce ne fut en effet que le 24 avril de cette année qu'Édouard déclara la trêve rompue et donna ordre k Guillaume de Bohun, comte de Northampton qu^il établit son lieutenant dans le royaume de France, de défier Philippe de Valois et de le poursuivre, comme violateur de la dite trêve, FROISSART. T. II. 12

178 LES CHRONIQUES (i544)

roi grarid appareil; et y furent du royaume d'Angleterre comtes, barons et chevaliers, dames et damoi-

nsurpateiar des droits légitimes du monar^e Anglois et son ennemi capital ( Rymcr, ubi sup, P. i^S. ). Il le défia ensuite lui-même publiquement par ses lettres en forme de manifeste, du 14 juin de cette Même année i345. Les voici telles qu^on les trouve dans Robert d^Âvesburj, P. 114 et suivantes:

« Rex, omnibus ad quos présentes litterae pervecerint, salutem. lu publicam non ambigimus noticlam devenisse qualiter céleris (celebris) mémorise Carolo regè Francise, firatre serenissimas dominée IsabeUae reginae Angliae, matris nostrae, viam universae Garnis ingresso, dicioque regnoad nos, ut ad proximum heredem malsculum dicti régis tune in hmnanis agentem, incommutabiiiter devolulo, dominus Philippus de Vaiesio, filius avunculi dicti régis, et sic ipsum in gradu remociori consauguîuitatis attingens, dictum regnum, dum eramus in annis juuioribus constituti, sibi per polenciam contra Deum et justiciam usmpavit et sic illud detinet occupatum, invadens ulterius, vastaus et occupaos terras nostras in|ducatu nostro . Àquitaniae, et contra nos Scotîs rebellibus nostris se adjungens, et alias in nostri et ooslrorum subversionem tam in terra quam in marilaberats (laborans) perjuribuset innitens. Et lioet nos, pro vitandis dampûis iniestimabilibus quae timentur ex commocione guerrae inter nos et ipsum posse verisimiliter provenire, o^tulcrimus prœfato Philippo plures amicabiles vias pacis, non sinemagiio nostrorum jurium detrimento, ut sic contra blaspliemos nomiais in sancto passagio transraarino possemus, sicutcupimus, intcndere guerrae Cliristi qui negligenter (negligitur ), proth dolor! in ignominiam non modicam miliciae Christianae; ipse cum Vulpioacall ditate diu sub iucerto nos protrahens,i]iclii]nobis facere voluit in eflec tu, sed semprr prudentibus simulatis tractatibus cumîhvit ( cumulavit ) per amplius malà malis.Propter quod do^ium Del quinobiscum in devolucione dicti regui suam mirificavit graciam nolentes negligere, sed volentes, ut G«ovenit, circa recuperanda et defendenda jura nostra hereditaria, sub spe caeléstis auxilii et justiliae nostrae fîducia, laborare, ex quo per oblatas viaspacificas perfîcere nequivîmus, irapellent'e necessitate, vim armatam induimus-, venientes Britai]|âam pro reformandis illatis, propulsandis et inferendis nobis per eum injùriis et juribus nostris heretlitariis optinendis; volentes pocius ad succursum nobis adhaerehcîum sibi patenter occurrere, quam comminata nobis pericula in laribus expectare. Et cum ibidem in expedicione guerrjB nostras agercnnusj superyenerunt venerandi patres P. JPenestrinus et A. Tuscula-

(i344) DE JEAN FROISSART. 179

selles; et fat la fête moult grand' et moult noble, bien fêtée et bien joutée, et dura par l'espace de

nus epiaoopi, eardioales sanctîssimi in Chiisto patris nottri domini papa démentis xti et sedis apostolk» nunoii, de treugis 'enm praefato PhiKppo ad tempus, infra quod coram dicto domino summo poa»tifice tractari ])osset de pace fioali, inemidis, ex parte ejusdem pontificis ' nos rogantes, adicieates quod prœfatos summus pontifex crederet inrenire nam per quam paz posset comode redbrmari, sub tpe pacis bonae per sanctam mec&acionem suamfacîendas, specialiter e3ï ipaiuft dkti summi pontificis dictse que sedis reVereaciam conseatimiis dictr» treugis, et propter hoc nuncios cumpotestate suffideliti ad &uiim pra- •senciam destinavimus, fueruotque treuga sic inita» ipter o<is et dietumPhilippum, ita quod senrarentur ubique iofrm.p^«9t«tem parcium^et specialiter ia duoatu Britannias, inter nos et-iptum Philippum et adhaerentes nobis yel sibi, eciamsijus in d^cto ducatn praptenderant si bat>ere; et quod omnes coadjutores et ailigaU panama remancrent io tali possessione.rerum et bouorum qua fuera9t tempore treiigarum initarum et sub aliis modis et condicionibns eiqpreteii pjenins in eisdem. Et cum sic, spe pacis arrîdente, sub tr^anundiçtarum fidu^a ledeuntes in AngUam, dimissis paucis ministris in Britannia pro regimine dictarum parcium et coadjuto|:uni nostrorum ibidem, ordinassemus nnncios nostros ad dîcli domini summi pontificis praesenciam pro tractatu pacis, prout condictum fu^rat, transmittendo, superveoei:unt nobis nova certa non ievitçr pun^encia mentem nostram de morte yidelicet qnorumdam nobiliuln nobis adhaerencium captorum in Britannia et de speciaii priecepto dicti Pliilîppi Parisius ignominiosemorti, contra formam dictarum treu rarum, tjrannice traditorum, necnon de.strage et de poptdacione magna fidelium et locorum nostrorum in Britanoia, Vasconia et alibi ac tractatibus subdoiis et occultis cum aUigatis et subditis nostris h abitis, quos sic a nobis auferre et siLi attrahere nitebatiu*, ac aliis de facili non numerandis injuriis et £maciis contra dictas treugas par partem prœdictî Pbilippi tam in terra quam in mari factis et attemptatis, per quas diotae treugae noscunturper partem dicti Philippi notorie dissolutae. Et licet treugis per dicti Pbilippi eulpam sic dissolutiâ potuissemus, sicut adhuc de jure possumus, gaemun contra cum statim licite resumpsi^se, ad yitandum tamen guerrarum discrimifia, yolentes primitus experirisi possemus reformacionem attemptatorum bujus modi amicabilitcr optinere, misûnus diversis vicibus nuocios nostros ad ipsius domiiii sunimi pontificis praesenciam, tam ad tractandum de pace praedicta, quam ad petendum reformacionem attemptatorum praediciorum, sta-

Page 1