‹ Les derniers Carolingiens, Lothaire, Louis V., Charles de Lorraine (954-991)Chapitre 148 sur 382 · Cum vero vada Mosae transmisissent, centuriones constit · texte numérisé non relu

Cum vero vada Mosae transmisissent, centuriones constit

■ dispositi per centurias, Oltonem non sufficienlem habere exer

■ diligenter contemplati sunt. Itaque accedebant, multamque im o rei militaris apud liostem praedicabant. » (Richer, 111, 69).

2. Richer (111, 69, 70, 71). — AnnnUs AUnhenses : « 978. Hoc « anno Lolhartus rcx, hortatii et consilio fîiiorum Reginhani qi « princeps et dus in regno LolJiarii (v. p. 93, n. 1), cum

n numéro militum, repente invasit .\quisgrani palatium sei a tribus diebus ibi, ordinans atque constituans quae sibi coi « videbanlur. » — Ann. Laub. et Leod. : « 978. Lotharîus rex Aq B palatium videretantum venil. » — Ann. Sangal/enses majores:

96 PRISE d'aix-la-chapelle [978]

leur départ les Français se donnèrent la satisfaction d'amourpropre de retourner vers TEst Taigle de bronze aux ailes déployées qui se dressait au sommet du palais. Il avait été placé dans cette position par Charlemagne, ce qui était évidemment une menace pour la Saxe ; les Ottoniens ses succes-

« (sic). Lotharius rex Francorum, contentione agens adversus Ottonem « iraperatorem de finibus regni, Aquisgrani tamquam sedem regni a patrum suorum invasit, terram quoque inter Mosellam et Renum, a quae erat in Ottonis imperio, affectare coepit. »— Alpertus, Z)e epwc. MeUens. : « Hujus (Deoderici) itaque temporibus, Lotharius rex Fran- « corum in partem Belgarum regni, quod sub imperio Ottonis Caesaris « erat, animum intendit, ut suae ditioni Hrenum usque sibi subjuga- « ret. Nam dum forte Aquis Otto Caesar ad conventus agendos tutus et « omni timoré sublato consisteret. et id per exploratores Lothario régi « enuntiatura esset, magnis itineribus ad eum contendit et de impro- « viso prope castra accessit, ut imperatori vix facultas sui recipiendi « relinqueretur atque in fuga acceleranda emolumenta essent multa « relicta, quae omnia praedae hostibus fuerant, » — Geslaep. Camerac, 1. 1, c. 97 : « Rex Karlensium Lotharius imperatorem Ottonem incau- « tum invadit et ideo Otto, collecte agmine, regnum ipsius devastavit. « Post haec autem imperator, jam pacato regno et omnibus sibi ante « resistentibus virtute sedatis, quietus et cum prosperitate quae Dei « sunt tractans, apud palatium Aquisgrani circa festivitatem Sancti « lohannis morabatur, — cum repente Lotharius rex Karlensium, « nepos videlicet suus, illum volens privare imperio, occultu expedi- « tione adeo incautum paravit invadere, ut pridie antequam preoccu- « paretur, posset resiscere. Qui quoniam hujus rei improvidus puta- « bat se non habere in presens ad renitendum copiam, movens se a « loco, cum omni secessit familia Coloniam ; sese arbitratus se opor- « tere quidem ad tempus cedere ut postmodum ex industria potius « posset resistere. Cum autem rex Lotharius illuc perveniens, suis « quidem dispositionibus elusis illum minime offenderet, ibique Gallis « bachantibus atque latroci nanti bus, multa populatione satis dese- « visset... « (Voir la suite p. 98, n. 1). — Sigebert ne fait que copier, en les abrégeant, les Gesla ep. Camer. — Thietmar (voirp. 97, n. 1). — Bod. Glaber (I, c. 3) : « Ipsum denique Ottonem, scilicet secundum, « filium primi ac maximi videlicet Ottonis, conatus ut quondam capere « positum in palatio Aquisgrani. Sed quoniam eidem Ottoni clam prae- « nuntiatum a quibusdam est, noctuque cum uxore vix fuge presi- « dium petens obtinuit.» — Uisloria Francor.Senon.: « Hlothariusrex, « congregans exercitum copiosum, valde renovavit in ditione sua Hlo- « tharium regnum. Veniensque ad palatium quod vocatur Aquisgrani, « ubi commanebat Otto imperator cum uxore, hora prandii,ingressus- « que palatium, nuUo contraùicente, comederunt et biberunt quicquid « illi ad usus sues paraverant. Utto vero imperator cum uxore sua et « populo fugiens reliquit palatium. Depredato itaque Lotharius rex tt palatio et tota provintia, reversus est in Frantiam cum pace, nemine « persequente. »

[978] PRISE d'aIX-LA-CHAPELLE 97

seurs, de race saxonne, Tavaieût tout naturellement retourné face à rOuest, en signe de possession de la Lorraine \

Au retour, Lothaire essaya sur la ville de Metz un coup de main 'qui ne réussit pas. L'évêque Thierry s'en plaignit à Otton II et l'excita à la vengeance. Il fit plus : il arma contre le roi de France son propre frère : Charles reçut la promesse de la couronne à condition de détrôner Lothaire *.

1. Richer (III, 71): « Aeream aquilam quae in vertice palatii a « Karolo Magno acsi volans fixa erat, in vulturnum converterunt. Nam « Germani eam in favonium converterant, subtiliter significantes a Gallos suo equitatu quandoque posse devinci. » Ces paroles n'ont pas été comprises par Kalckstein (p. 341, n. 1). « Richer, dit-il, prête a sa vanité française (sic) à Charlemagne, en admettant que celui-ci « voulait indiquer par cette position de l'aigle que les Gaulois (sur qui « Charles exerçait une domination héréditaire) seraient encore une <c fois vaincus par les Germains. » — Richer, on le voit, ne dit rien de pareil ; il attribue le fait, non à Charlemagne, mais aux Germains (les rois Saxons), ce qui est tout différent. — D'ailleurs le passage de Richer trouve sa confirmation et son explication dans Thietmar: « 978... post haec autem imperator t)mni studio ordinavit expeditio- « nem suam adversus Lutharium, regem Karelingorum qui in Aquis- « grani palacium et sedem regiam, nostrum semper respicientem do- « minium, valido exercith presumsit invadere sibique versus aquila « designare. Haec stat in oriental Pparte domus, morisque fuit omnium « hune locum possidentium ad sua eam vertere régna. »

2. Dom Calmet (I, 923) prétend que Lothaire entra à Metz avant de parvenir à Aix. C'est une erreur complète (voir p. 107, n. 3), reproduite par Digot (I, p. 202) ; Histoire de Metz, t. II, 84 ; Dewez (II, 123). — Alpertus, De episcopis Meltensibus : «.. hac félicita te rex su bleva- « tus spem suis augere et audatius crebras incursiones agere, Mettim- « que usque proficiscitur ; sed nulla re navefacta probrosus rediit. Et « sicut ex felicitate obrepit insolentia, sic item ex eadem aliquando « desidia mentis oriri solet. Praesul itaque Deodericus quamvis « inanes incursus régis forent, tamen ejus ineptiae ut reprimerentur « statuit. Unde litteris cum légat is ad Ottonem Caesarem missis, de « his rébus eum certiorem facit, dicitque in tanto suo imperio non « debere eum hanc contumeliam diutius pati sibi populisque ejus fieri. « Quibus auditis, sibi eam rem imperator curae necessario aestimavit « esse ; consuesse enim Francos regno ejus impetus et rapinas facere, « detrimenti et contumeliae illi esse judicavit. » — Toute la frontière entre la France et la Lorraine était troublée dans la deuxième moitié

du x« siècle. Thierry bâtit le château d'Epinal pour protéger le pays contre les pilleries des Bourguignons (Sigebert, Vita Deoderici^ Mon, Germ. SS. IV, 464). De même, le duc Frédéric fit construire la forteresse de Bar (le Duc) pour arrêter les incursions des Champenois (Chr. S. Michaelis in pago Virdunensi, Mon. Germ. SS. IV, 81). — Les habitants de l'évêché de Toul ne se sentaient pas non plus en sûreté. Après la mort de l'évêque Gozlin (en 963), Otton I" étant alors en Italie, ils

Page 1