PREMIERE PROPOSITION
Aliqua Dei prœcepta hominibus justis volentibus, et conantibus secundum prœsentes quas habeant vires, sunt impossibilia : deest quoque illis gratia qua possibilia fiant.
TEXTE DE l'aUGUSTINUS
HfDC igitur omnia plenissime planissimeque demonstrant, nihil esse in sancti Augustini doctrina certius ac fundatius, quam esse prœcepta quœdam, quîc hominibus non tantum infidelibus, excœcatis, obduratis, sed fidelibus quoque et justis, volentibus, conan tibus secundum prœsentes quas habent vires, sunt impossibilia; déesse quoque gratiam, qua fiant possibilia : hoc enim sancti Pétri exemplo ahisque multis quotidie manifestum esse, qui tentaptur ultra quam possint sustinere : nec illam implendi talia prœcepta difficultatem inde profîcisci, quod actus implendi debeal esse supernaturalis vcl meritorius, vel aliquid simile (quœ Augustino nunquam in mentcm venerunt), sed ex eo quod vires voluntatis infirmœ sunt, propter concupiscentiam a volendo bono retrahentem; cujus renisu fit, ut vires voluntatis distrahantur, atque ita homo non plene velit, non intègre velit, non tota voluntate velit. Talem autem voluntatem non esse
idoneam ut superet alteram vetustate roboratam, quia per illani iiondum potest homo tantum velle, quantum sufficit ut volendo faciat : poterit autera cum habuerit magnam et robustam. Ilanc vero sibi tribuere, non esse potestatis humanœ, sed sol i us gratia» Dt'i, quam propterea ex fide invocamus. Ut si forte tentari cœperimus a concupiscentia nostra, adjutorio ejus non dcaeramurf ut in eo possimus vincere, ne ahstrahamur illecti Jau, 2, de pec. merit. c. 4). Nam postquam semel homo in pcccatuni prœcipilatus est, vitium quoddam volendi sua voluntnle contraxit, ubiamissis viribus, nonea qua vulncmtus est, roluntatis seu volendi facilitate sanatur (ibid.). Ad liani' igitur saiiilatem voluntatis assequendam, ut queraadnioduni sul)in<lo in'ccssarium est, fortiter, plene atque intègre vello possimus, repugnantis([ue libidinis seu contrariai voluntatis nmlus viucere, graiiam invocamus, hoc ipso clarissima voce protll^Mites, déesse nobis sufflcientem ad illa pruicepta facienda potestatem.
Augustinus (éd. de 1652), t. III, De gratia Christi Salvatoris, liv. III, ch. xiii, p. i3Sb-139c
KCRIT A TROIS COLONNES
Cette proposition dite « malicieusement tirée hors de son lieu et exposée à la ccîusure » est ainsi expliquée : « Quelques commandements do Dieu sont impossibles à quelques justes qui veulent et (jui s'efforcent faiblement et imparfaitement selon l'étendue des forces qu'ils ont en eux, lesquelles sont petites et faibles : c'est-à-dire qu'étant destitués du secours efficace qui est nécessaire pour vouloir pleinement et pour faire, ces commandements leur sont impossibles, selon cette possibilité prochaine et complète dont la privation les met en état de ne pouvoir effectivement accomplir ces commandements. Kt ils manquent de la grâce efficace, par laquelle il est besoin (|ue ces commandements leur deviennent prochainement et entièrement possibles ; ou bien ils sont dépourvus de ce secours spécial sans lequel l'homme justifié, comme dit le (^.oncile de Trente, ne saurait persévérer dans la justice qu'il a reçue, c'est-à-dire dans l'observation des commandements de Dieu. »