II

Qui (Thuanus) ex eo quod tibi, rex eatholice, negata ha^

reticis Autonomia mail vcrteiit, et piotincias aliquot a ditione aUenarit, maie et impnidenlor u vobis Tactum, conira rcgem Galilée nuper certa Franciscl Ravaillaci manu cssum, in permittenda calvinismi libertate mullum vidisse, exeoque féliciter et ex sententia lem gcssisse cogit , baud àanc scio num plus etiam quam io superioribus insaniat. Si enim divus Philippus tuus, rex calhclice, parens, propterea imprudenter ft'cisse, nulloquc consilio usus videri débet , quod ob negatum hicreticis impietalis ac perfidiee sux libertatcm, Hollandiam ac Zelandiam araisit , quantam Henrici Burbonii imprudcntiam vcl slolidilatem Tuisse oporlebit, cui susceptum hGercticorum patrocinium non unam alteramque provinciam, non regnum, non imperium, sed ipsam vitam; atque ulJnam ne siraul alterius vitœ spem omnem eripuittQuis eslqui tam inopinato tanti régis ac belkloi'is casu son atlooitus, statim psalmi vcrbis cxclamandum putii-it : Ecce homo gui non posuit Detim adjulorem suum, sedsperavil inmuiti-

tudine diviliarum suarum, et piKvaluii in vanitatesua ViderunC

oculi ejus interfectionemsuam, el de furorc Chimîpotentis bibif.

Tuura est igitur, Caesar^ fungi manus officio, et hune cibum capiti Ecclesiœ, sive ordini ecclesiastico prsebere^ atque hoc vestitu corpus amicire. Quod si quis alterutrum^ hoc est sive escani^ sive amictum Ecclcsiœ debitum aut rapiat^ aut possideat^ vel quocumque modo ei faciat injuriam, tum tu brachium seu manus ^ non sine causa gladium ancipitem portas, sed ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis, ad alligandos reges eorum, sive principes^ in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis. Ad quem vero tinem? utrum haclenûs tantum ut eos paucis post annis a captivitate libères^ ac dimittas? Nequaquam; Dominus enim eos tradidit; non tu viribus tuis in potestatem tuam redegisti^ sed ut facias in eos judicium conscriptum,,,,. donec ventant ad te curvi et adorent vestigia pedum tuorum,,,,, proque œre quod tibi prius abstulerunt a^eranf awrwm, et proferro afferant argentum,,,, donec ex hœreticis fiant denuo catholici , seque Pontifici subjiciant et quœ sacrilège rapuerunt^ cumulatissime et velut cum

uberrimo fœnore restituant Si audieris in una urbium egres-

SOS esse de medio tui filios Belial, sive inobedientes et jugum episcoporum abjicientes^..... ut novam religionem sectentur, non acquiescentes iis quae docent sacerdotes, statim percuties habitatores illius urbis in ore gladii, et delebis eam, omniaque quœ in illa sunt, usque adpecora, etiam infantes et pueros, sive ut I Reg., xv, legimus^ parvulum et lactantem, qui hoc modo servantur, ne adultiores facti, patrum scelere implicentur et in aeternum pcreant... Cum principes populi Israël familiariter cum Moabitis comedis sent, et adorassent deos eorum, suoque exemplo populum ad eadem facienda perduxissent, iratus Dominus ait ad Moysen : Toile cunctos principes populi, et suspende eos contra solem in patibulis,

ut avertatur furor meus ab Israël (Josue, x) Qui agrum non

suum, sed ecclesiarum^et monastèriorum demetit, ab hujus

ergo generis iniquo praedam auferre, Caesar, debes, id est ecclesiasticis hominibus erepta restituere; tum etiam molas aut molares dentés ejusdem conterere, sive potestatem , imperium aut principatum ejus quo vim facit. — Classicum belli sacri, cap. I.

Sic igitur habes^ imperator^ decretum judicis^ exquo interdi-

ccre debes quemcumque summo sacerdoti non obedientem^

nec audias quibus argumentis suam sententiam probet^ neque pareat ei oculus tuus,,.. Atque hujus rei tibi David exemplo esse potest^ qui de se gloriatur (psalm. c) : In matutino interficiebam

omnes peccafores terrœ Quare, si vel imperator et dominas hse-

reticorum principum non esses tamen sola etiam catholicae

fidei in provinciis eorum conservatio aut propagatio, ad bel-

lum ipsis inferendum^ et occupandas tibique et familiae tuse vindicandas provincias eorum exacuere te debebat^ cum tantum ex ea re prsemium percipere tibi liceat : nec enim religionis propagatione ullus esse potest justior ac probabilior rei suse augenda^ ac finium proferendorum titulus.... Eodem prorsus modo iniquissimum est^ lutheranos catholicorum terras tenere^ et jure tu, Caesar, auditum faciès fremitum prœlii, ac Wittembergam in tumuium dissipabis, igneque succendes, possidebuntque catholici ac sub ditionem suam rédigent eos qui se prius posséderont, et lutheranismus in transmigrationem ducetur, sive ex Germania exterminabitur , prœdicantes ejus et principes ejus simul . — Ibid.y c. II.

Qui moliibus sententiis hsereticorum successus alere, teque objecta falsœ clementiae specie ab officio detrahere conantur, tibi nequaquam audiendos, sed velut homines aut insigniter improbos, aut rerum gerendarum turpiter imperitos, procul habendos, imo cane pejus et angue vitandos esse. — Ibid,, c. m.

Quapropter, cum iis quidcm qui valde procul a nohis sunt, et a quibus, propter nimiam religionis dissimiiitudinem, periculum non est, ne in errorem inducamur, tanqfjaam cum Mahumedanis, Ethnicis et Helvœis , fœdus tibi facere , imperator, iicet : non

APPENDICE. iOS

item cum hœreticis qui viciai suotj qui quod pleraque nobiscum habeant communia. Tacile nos ab avita religione ad aovitates suas, carui prœsertim blandJentes, possunt abducere. De his prœdiclum est fore, ul velut spinœ evettantur universi, quas si guù lollere voluerit, manus suas armabif ferro et ligno lancealo, igntgue succensas combaret usgue ad nikilum. (Il Reg., xiui.) Quare cum eos Deus in manus tuas tradiiJerit, percuties eoi usque ad internecionem; non inibis cum cis fi^dus, nec misereberis eorum.. ...Et qaetaadmodum Davidem de se proGlentem modo audifimus, in mat\itino eos disperdas, tibi persuadere Af:\ie\. Capite vobis vulpes parvulas (pnecipitur ïobis regibus, Dei venatorihus [Jerem., ivi, IS] quœ demoliuntur vineiu, sivc vasiant ccclcsias ac monasleria (Cantic, iij. Cur autem, dum adhuc parvulas suni, capi eas prœ-

stel Primum enim Tiribus augentur, cum , quodfleri solet,

alios sive veri specie, sive spe prceds! objecta inescatos, in errons

et hœreseos su8B societatem pelleierint Postremo etiam, prop-

terea fidem libi dalam non servabunt qui parentibiis his nascentur, quibuscum tu fœdus facere Granveliaui monitu suasuque voles, quia, cum haud ipai primum quaeslusque sui causa velut parentes es Ecclesia ezierint, sed errorero simul cum lacfe nutricis hauserini, neque jam vulpeculte. sed verveces sunt (quamvis cornupetfe et satis feroculi), elc, — Ibid., c. six.

Quod si RUtcm Granvcllani ac similium carnis pnidcnlia prœditorum coiisiiia sccutus, Dei et Ecclesiœ inimicos parum oderis, ac dum inauum falsas clemenliœ gloriotam collîgas, sive tibi ac Dei auxilio subdiffldens, aut etiam tuorum ambitioni uimium indulgens, in lin::i'eticos ultorem gladium slringere dubiles,.,.babes ergo, impeialor, cur metuas ne imperium ob virlulem, imprimisque pietatem et catholicte fidei zelum domui tuas datum ab

cadem traiisreratur, si prœterea ul imperium in familia tua

constabilias, plusquam par est bsreticorum principibus indulse-

ris Hoc memarabilj exemplo moni tus, etiam atque etiam, im-

perator, cavebis, ne si quando tuos ac Dei perduelles, divinoac humano jure mori jussos, in puteslatttm luam rcidegeris, sive clemeutiie famam aucupabundus, sive inimicitias aliorum quibus illisamiciset contederatisutuntur, perlimescens eispareas,