‹ Les marquilliers laïcs de Notre-Dame de ParisChapitre 175 sur 226 · I. Cette notice n'est pas dans le ms. A · texte numérisé non relu

I. Cette notice n'est pas dans le ms. A

208 LES MARGUILLIERS LAÏCS [38o]

EudeSy évêque de Paris, institue quatre marguilliers, prêtres, et adjoint trois marguilliers laïcs à celui qui existait déjà.

Orig. : Arch. nat., L463 (10 a et b^).

Copies anciennes dans les cartulaires, LL 8, fol. 49; LL76, p. 600; LL 78, fol. 274 v°.

PuBL. : B. Guérard, Cartul. de l'église Notre-Dame de Paris, t. I, p. 88.

Odo, Dei gratia Parisiensis episcopus, universis Xpt fidelibus ad quos presens scriptum pervenerit eternam in Domino salutem. Quod pro divini cultus augmento statuitur litteris dignum est annotari, ne facile ab humana memoria processu temporis per oblivionem deleatur. Hinc est quod tam ad presentium quam posterorum noticiam volumus pervenire quod, cum, de consensu et voluntate capituli nostri in ecclesia Parisiensi quatuor matricularios decrevissemus instituere sacerdotes, quorum institutio ad nos nostrosque successores perpetuo pertinebit

Ceterum cum in ecclesia nostra unicus esset matricularius laicus ab antiquo nec ad tanti sufficeret pondus ofïicii, très alios matricularios laicos eidem de assensu et voluntate capituli duximus adjungendos, in propriis personis ecclesie servituros; quorum quilibet centum sol. par. quamdiu Andréas matricularius vixerit de redditibus matricularie percipiet annuatim ab eodem Andréa in nativitate Domini et in nativitate sancti Johannis mediatim solvendos. Gedente vero, vel decedente Andréa, omnes redditus et proventus ejusdem matricularie inter quatuor matricularios laicos equaliter dividentur, eo excepto quod major matricularius qui antiqua libertate et immunitate gaudebit, successorvidelicet Andrée, ultra quartam portionem que ipsum continget, très modios et dimidium vini solus percipiet annuatim de undecim modiis et dimidio vini quos percipiebat

I. Il existe, sous la cote L463, n" 10, deux expéditions originales, elles offrent sur le repli deux trous à droite et deux trous à gauche pour appension de cordelettes ou de lacs de soie supportant évidemment les sceaux de l'évêque et du Chapitre. Sous la cote L463, n° 10 c, se trouve un vidimus sous le scel de l'official établi en i333. Le même acte a en outre été transcrit dans la plupart des cartulaires de Notre-Dame et il en existe de nombreuses copies authentiques ou informes exécutées à diverses époques.

[38 l] DE NOTRE-DAME. 269

matricularius ab episcopo, et preterea sex sextarios bladi de decem et octo sextariis hibernagii quos percipiebat in granario episcopi et insuper fercula que matricularius in domo episcopi percipere consuevit. Residuum vero tam vini quam bladi et omnium reddituum et proventuum tam collatorum quam imposterum, annuente domino, conferendorum, per quatuor partes equales inter quatuor matricularios dividetur. Omnes autem predicti matricularii laici sicut et clerici instituentur a nobis; qui postquam a nobis instituti fuerint nobisque fidelitatem et homagium fecerint, in capitulum venire et fidelitatem jurare capitulo tenebuntur quam ab antiquo matricularius exhibebat. Si vero major matricularius laicus circa servitium ecclesie assiduitatem non fecerit, pro se servitorem idoneum providebit, qui cum tribus residuis matriculariis tam circa pulsationem campanarum quam alia que ipsis incumbunt agenda, matricularii supplebit officium. In juramento sane matriculariorum ipsorum quod tam nobis quam capitulo exhibebunt, specialiter exprimetur quod ecclesie custodie ita diligenter insistent, ut, omni tempore, tam de die quam de nocte, unus eorum quatuor ad minus, sicut et de sacerdotibus superius dictum est in ecclesia valeat inveniri et quod duo illorum in ecclesia de nocte jacebunt. Si qua vero alia sunt que officio matriculariorum tam clericorum quam laicorum velimus adnecti, cum a nobis et capitulo fuerint ordinata redigentur in scriptum et matricularii eadem observare et facere tenebuntur. Quod ut perpetuam obtineat firmitatem présentera cartam notari fecimus et tam sigilli nostri quam sigilli capituli munimine roborari. Actum anno incarnati Verbi M» GC» quarto, pontifîcatus nostri anno septimo.

Novembre i2i3.

André, marguillier de Notre-Dame, moyennant une rente de 20 s., renonce au reste des cierges qu'il avait le droit de prendre aux fêtes solennelles.

Copie du xvi° siècle. Bibl. nat., nouv. acq. fr. 21246, fol. 36 ^

Petrus, Dei gratia episcopus, Hugo decanus totumque capitulum Parisiense omnibus présentes litteras inspecturis salutem in Domino. Notum facimus quod cum Andréas, matricularius béate Marie Pari-

I. Ces mêmes lettres sont mentionnées deux fois dans l'inventaire des titres des marguilliers, une première fois d'après un exemplaire sous le scel de l'official de Paris et une autre fois d'après un exemplaire rédigé

siensis, hiis novem sollempnitatibus videlicet in Natali Domini, in Purificatione béate Marie in Pascha, in Penthecosten, in Assumpcione béate Marie, in Nativitate, in festo sancti Dionisii, in transitu sancti Marcelli residuum cereorum quos prefatis sollempnitatibus super pennam chori episcopus ponebat haberet necnon et residuum octo cereorum quos episcopus Parisiensis ponebat super pennam circa sanctuarium Sancte Grucis in festo susceptionis Sancte Cruels et unius cerei quem episcopus faciebat illo festo ante sanctuarium Sancte Grucis, tandem ut luminare tantarum solempnitatum decorari possit, si voluerimus, et annuente domino ampliari cum prefato Andréa, consentientibus publiée in capitulo omnibus aliis 15icis matriculariis, nos episcopus composuimus in hune modum quod ipse Andréas quittavit totum residuum predictorum cereorum episcopo Parisiensi et successoribus suis imperpetuum, salvis eidem matriculario cera et omnibus aliis que nos episcopus alias debemus eidem. Nos vero episcopus ipsi matriculario et successoribus suis pro residuo dictorum cereorum dedimus et concessimus vigenti sol. in perpetuum obtinendos, videlicet decem sol. in crastino Natalis Domini et decem sol. in crastino sancti Johannis Baptiste. Illud autem volumus esse notandum quod matricularii laici in omnibus prefatis sollempnitatibus cereos predictos accendere et extinguere tenebuntur sicut antea tenebantur quando percipiebant residuum cereorum. In cujus rei memoriam^ bas litteras fecimus sigillorum nostrorum munimine roborari. Actum anno Domini Mo GGo decimo [tertio] mense novembri.

Mai 1227.

Les bourgeois de Paris, moyennant une rente de 3o l. p., sur le travers de Conjîans- Sainte -Honorine, rachètent le droit que percevait le marguillier laïc de Notre-Dame, à l'occasion des mariages célébrés à Paris.

Orig. : parch. scellé sur lacs de soie, traces de sceau de cire verte. Arch. nat., S 852 2.

B., permissione divina Parisiensis ecclesie minister indignus, omnibus présentes litteras inspecturis salutem in Domino. Gum

au nom du doyen et du chapitre. Le texte de cette seconde rédaction se trouve dans le cartulaire LL7, fol. 32i v", il est identique « mutatis mutandis » à l'acte épiscopal et a été publié par B. Guérard (t. I, p. 93). Ces deux expéditions portaient la date de I2i3.

Page 1