‹ Les marquilliers laïcs de Notre-Dame de ParisChapitre 221 sur 226 · Supra, p · texte numérisé non relu

Supra, p

de ses prédécesseurs à titre de protection, suivant les anciens usages, alors leurs demandes, au moins à cet égard, tomberoient d'elles mêmes. C'est donc à eux à justifier du contraire.

En haut, en marge : Remis à M. Lalouette, chef du bureau de féodalité, le 10 mai 1791.

Pavillet.

Délibérations capitulaires de Notre-Dame de Paris concernant la marguillerie laïque.

Vers 1260' [Obsèques]. — Statutum est et sollempniter ordinatum in capitulo Parisiensi quod quando contigerit personam aliquam in ecclesia Parisiensi decedere, quod matricularii laici habebunt lectum ita furnitum prout corpus dicte persone in ecclesia fuerit deportatum.

De canonicis vero simplicibus, ita est ordinatum et statutum, quod dicti matricularii habebunt lectum cum duobus linteaminibus tantum.

De servientibus majori altari, ita est ordinatum, quod unum linteamen, sive duo si inventa fuerint cum corpore defuncti, tantum habebunt.

De beneficiatis vero et aliis, ita est ordinatum et statutum, quod duodecim denarios habebunt solummodo.

Tenebuntur vero dicti matricularii pulsare campanas quando corpus apportabitur ad ecclesiam et quando incipiet fieri commendatio et quando corpus defuncti ad sepuichrum deportabitur, et hanc ternam pulsationem campanarum facere tenebuntur pro benefîciato in ecclesia Parisiensi et aliis dicti matricularii.

Pro personis vero et canonicis et majori altari deserventibus, fient depulsationes campanarum prout est ab antiquo ordinatum ac statutum (LL78, p. 35o).

5 janvier 1827 (n. st.) [Cloches']. — ... Benedicti, Guillelmus de Compendio, Johannes de Aurelianis, Johannes de Sabaudia présentes fuerunt et emendaverunt de non pulsando ad voluntatem capituli (LLio5, p. 18).

5 août 1827 [Réception de Jean Bracaire]. — Johannes Bracaire, habens gratiam a sede apostolico de matricularia laicali, fuit receptus, salvo jure cujuslibet, et praestitit juramentum; juravit eciam

I. Date approximative d'après l'écriture. Publié par Guérard, t. III, p. 36o.

reddere fructus quod recipiet in casu quo appareret ipsum non habere jus (LL io5, p. 3i).

Vers i328 [Cloches]. — Item statutum est quod ter cliquetabunt antequam pulsetur ad ignicegium per spacium unius Pater noster et unius Ave Maria, et sic fiât in ecclesiis subditis (LL79M.

10 septembre i352 [Cloches]. — Ho die fuit dictum quod de cetero pulsetur ad missam matutinalem (LL io5, p. 599).

11 août 1357 [Rameaux de Saint Sixte]. — Hodie duo matricularii layci, videlicet Montauben et Jo. de Remis, emendaverunt deffectum quem fecerant in die sancti Syxti, videlicet per... de administratione racemorum (LL106A, p. 54).

22 octobre i358 [Cloches]. — Ad requestam Ymberti de Leone et cujusdam alterius civium Parisiensium, qui, ut dicebant a parte prepositi mercatorum et ville Parisiensis de licencia et consensu domini ducis, hoc ordinaverant inter se, fuit ordinatum quod de cetero in nulla ecclesiarum subditarum huic ecclesie nec in ista, de nocte, aliqua quacumque hora, nisi solum pro ignicegio et solum Parisius [campane pulsentur^] (LL106A, p. 122).

25 septembre i359 [Cloches]. — Hodie conclusum est quod matutine dicantur média nocte et quod pulsentur minores et médiocres cloichie, et sine carrillonno, et quod hoc, prima, fiet die festi Sancti Dyonisii, et quod proclametur per villam, quia ita vult consilium regni et illi de villa (LL 106 A, p. 169).

16 octobre i36o [Réception de Jean de Saint Poiirçain à la place de feu Jean de Reims]. — Receptio ad matriculariam laycam. Hodie, ad matriculariam laycam vacantem per mortem Johannis de Remis, receptus est Johannes de Sancto Porciano, qui juravit obedienciam et reverenciam exhibere capitulo et omnia ad que, racione sue matricularie in Parisiensi ecclesia, tenetur, facere débite et complere. Sequitur littera domini episcopi cujus virtute dictus matricularius est receptus :

Johannes, Dei gracia episcopus Parisiensis, etc. [supra, n» 24). Datum Parisius, sub sigillo nostro, xiiii die mensis octobris anno Domini millesimo CGC» sexagesimo (LL 106 A, p. 290).

18 novembre i36o [Réception du roi]. — Ordinatum est quod domino régi capitulum vadat obviam processionaliter et quod chorus

1. Notice transcrite dans le Livre des serments à la suite de l'ordonnance de la marguillerie de i328.

2. Ces deux mots ont été oubliés par le scribe, ils doivent évidemment être suppléés ou d'autres mots analogues.

[25o] DE NOTRE-DAME. 4O9

paretur et tabule reponantur et quod omnes campane pulsentur (LL 106 A, p. 3o2).

II janvier i36i (n. st.) [Cloches]. — Hodie Johannes Montauben et Johannes de Sancto Porciano, matricularii laici, gagiaverunt emendam pro deffectibus quos cotidie faciunt et fecerunt pulsacione campanarum (LL 106A, p. 3i2).

7 août i363 [Rameaux de Saint Sixte]. — Citentur matricularii laici occasione defectus emptionis uvarum in feslo beati Sixti (LL106B, p. 389).

5 juillet i364 [Réception de G. de Ripon], — (LL106B, p. 52o).

25 août 1367 [Horloges]. — Item quod de cetero fabrica solvat anno quolibet unum francum pro reparandis et temperandis alogiis ecclesie Parisiensis (LL 107, p. 33).

27 octobre 1367 [Horloges]. — Vocentur matricularii laici super temperacione alogiarum cotidie facienda (LL 107, p. 58).

4 novembre 1367 [Horloges]. — Declaratum est quod reffectio alogiarum spectat ad fabricam, solvetque fabrica reparacionem et temperatorem ipsarum (LL 107, p. 61).

6 novembre 1367 [Obsèques des chanoines]. — Vocantur matricularii laici et videatur articulus super pulsacione obsequiarum dominorum, et cogantur ad observandum statutum ipsarum; de fovea vero que in ecclesia Parisiensi fieri solebat, quia erat dampnabilis et sumptuosa, fiât secundum voluntatem executorum; de forma vero obsequiarum plenius ordinetur in instanti capitulo generali^ (LL 107, p. 63).

26 juin i368 [Cloches]. — Injunctum fuit famulis matriculariorum laicorum qui puisant campanas quod puisent horis debitis et competentibus, et quod in contrarium pulsare non présument, supposito etiam quod per aliquos dominorum essent jussi seu moniti, nisi de expresso mandato capituli propter processiones faciendas aut alia de causa justa esset dictis famulis in contrarium expresse dictum (LL 107, p. i55).

3 juillet i368 [Services]. — Injunctum fuit matriculariis laicis, videlicet Johanni Buquet, Roberto Muguet, Henrico Verri, presentibus et personaliter citatis, quod exerceant fideliter et diligenter et débite officia sua matriculariatus, tam de die quam eciam de nocte,

I. Au chapitre tenu le 12 novembre, la conclusion suivante fut prise : « Amodo deffuncti canonici inhumabuntur, si executores ipsorum voluerint, cum representatione deffuncti et in ornamentis ecclesiasticis et discooperta facie » (p. 63).

410 LES MARGUILLIERS LAÏCS [25 l]

juxta et secundum eorum prestita juramenta eisdem exposita, prout in pastorello continabantur, et quod personaliter deserviant in ecclesia Parisiensi, alioquin procedetur contra ipsos via juris. Ipsi quoque matricularii promiserunt deservire in eorum propriis personis, diebus dominicis et festivis annualibus ac solempnibus, tam in ecclesia quam in processionibus faciendis, aliis vero communibus seu privatis diebus, per sufficientes famulos per capitulum approbatos facient débite in dicta ecclesia deservire. Et fuit cum ipsis dispensatum usque ad annum integrum, dumtaxat anno igitur revoluto, deservient in propriis personis omnino, nisi per capitulum cum ipsis dispensatum forsitan existât de gracia speciali. Hec autem promiserunt matricularii prelibati, presentibus dominis Egidio, cappellano domini succentoris, Petro Sauvage, presbytero et P. Valeti alias de Domo Dei (LL 107, p. i58).

24 juillet i368^ [Cloches], — Ordinatum fuit quodpropter guerras non pulsetur, nisi campana que pulsari solebat pro pane capitulari et quod v matutine dicantur de vesperis, videlicet satis tarde, et quod duo dominorum facient vigiliam nocturnam, videlicet Ay. de Magnaco et R. de Neonio, usque ad mediam noctem, et B. de Ghanaco et N. de Arceiis post mediam noctem... hac vice, qui super aliis vigiliis faciendis ordinabunt. Illi vero qui vigilabunt custodient claves claustri, ecclesie et turris (LL 107^ p. 168).

20 septembre i368 [Cloches]. — Expellatur Symon Mauves a pulsacione campanarum, propter inhonestates quas in turribus faciebat, et propter plures deffectus, et quia super hoc fuerit pluries reprehensus, et nolebat se emendare, de cetero non admitatur ad hujusmodi pulsationem; fuitque injunctum Robert Muqueti, matriculario layco, ibi presenti, ut faciat fieri hujusmodi officium per personas sufficientes, ydoneas et honestas, ita quod aliquod scandalum vel prejudicium aut dampnum non generetur propter deffectus hujusmodi matriculariorum laicorum. Si vero contingat aliquod scandalum ob deffectum hujusmodi officii matricularie evenire, intimatum fuit dicto Roberto tam pro se quam pro aliis matriculariis laicis quod punientur, justicia mediante (LL 107, p. 192).

25 septembre i368 [Cloches]. — Symon Mauves, famulus, pulsator campanarum pro matriculariis laicis, per plures dies in carceribus detentus emendavit et plicavit emendam, ex et pro eo quod, dum hujusmodi campanas pulsabat et erat famulus, plures inhonestates

I. Une erreur de scribe sur le même feuillet tendrait à faire attribuer cette délibération à l'année i366. La succession des délibérations dans le registre permet de rétablir la date exacte. Corriger en conséquence i366 en i368 ci-dessus, p. 201.

circa ludum taxillorum et alias in turribus ecclesie duxerat et duci permiserat, et, emenda hujusmodi plicata, fuit intimatum Henrico Verri, matriculario, suo et aliorum matriculariorum nominibus, quod sibi provideant de pulsatore ydoneo, et quod dictus Symon erat per capitulum unanimiter ab hujusmodi pulsatione expulsus in perpetuum (LL 107, p. 196).

25 août iSÔQ [Cloches]. — Ordinatum fuit quod Symon Mauves amplius non admittatur ad pulsandum nam istud alias fuit ordinatum (LL 107, p. 348).

27 août 1369 [Cloches]. — Injunctum fuit Henrico Verri, Alberico Fabri et, Roberto Muguet, matriculariis laicis presentibus, quatinus expellant a pulsatione campanarum Symonem Malves, et quod faciant hujusmodi officium per se vel per alios sufïîcientes et per capitulum approbatos, et hoc infra viii dies et super hoc fuerunt moniti (LL 107, p. 349).

29 octobre 1369 [Horloges]. — Item, fuit ordinatum quod fiât forum de temperando allogias pro quatuor francis pro anno, nisi pro minori precio possit fieri, et quod fabrica solvet hujusmodi pecuniam (LL 107, p. 367). ,

26 juin 1370 [Horloges]. — Ad exercendum pulsacionem alogiarum fuit ordinatum quod pulsator campanarum parvarum habeat 40 s. p. annuatim, et solventur per magistrum fabrice, et fuit decretum quod hujusmodi magister fabrice solvat et débet solvere (LL 107, p. 470).

26 juin 1392 [Service]. — Vocantur ad crastinum matricularii clerici et laici et eciam macicoti ecclesie ut provideatur super deffectibus qui commituntur in dicta ecclesia (LL 108 A, p. 2).

28 août 1392 [Services, Cloches]. — Preceptum fuit officiario stacionum quod nichil solvat matriculariis laicis de stacionibus quas consueverunt percipere, nisi cum mandato capituli.

Preceptum est domino Johanni de Villaribus quod, de cetero, visitet quod pulsatores campanarum amodo non puisant nisi ab aula in qua fuit solitum pulsari et quod non ascendant supra dictam aulam.

Dicatur omnibus matriculariis clericis et laicis quod die veneris I proxima sint in capitulo auditi (LL 108 A, p. 25).

29 août 1392 [Cloches]. — Quia dominus episcopus Parisiensis vult videre quomodo tenetur ad repparationem campanarum et cordarum ac trabium et aliarum neccessariarum pro pulsatione dictarum campanarum, deliberatum est quod ostendatur dicto domino episcopo amicabiliter quo modo ad predicta tenetur.

— [Service]. — Comparuerunt in capitulo domini Guillelmus

Bellefame, Johannes Blain et Symon Hubelin et P. Prugereti, presbyteri, matricularii clerici ecclesie Parisiensis, ad hoc vocati; et eciam magistri J. Barbitonsor, Johannes Bucheti, Jaquetus Barberius et P. Buticularius, domini Parisiensis episcopi matricularii laici dicte ecclesie, et fuit eis omnibus injunctum et preceptum expresse quod de cetero non defficiant in exercicio eorum officiorum, subjungendo quod si defecerint de cetero solvant penam stabilitam pro eorum deffectibus, et fuit preceptum Johanni Caillart, deputato ad scribendum et notandum deffectus, quod scribat amodo et notet deffectus predictos et penam irremissibiliter ab eis exigendam.

29 août 1892 [Privilège de juridiction]. — Preceptum fuit eciam predicto domino Petro Prugereti quod infra octo dies adducat sufficienciorem fidejussorem, cum ille quem dédit non sufficiat, ad quod respondit quod faciet libenter id ad quod tenebitur rationabiliter, et quod fidejussor per eum datus bene sufficeret; et deinde quia predictus dominus P. Prugereti asserebat fecisse citari coram proposito Parisiensi predictum M. J. Barbitonserem, contra privilegium. ecclesie, inhibitum fuit sibi, ad penam 100 1., ne de cetero trahat aliquem de matriculariis laicis predictis coram dicto preposito Parisiensi vel aliquo alio judice seculari, vel alio, in prejudicium juridicionis ecclesie, cum dicti matricularii sint exempti specialiter et expresse a juridicione dicti prepositi Parisiensis ; dixit eciam idem dominus P. quod nunquam jaceret in ecclesia Parisiensi donec injuria sibi facta per dictum J. emendaretur eidem (LL 108 A, p. 26).

2 septembre 1892 [Cloches]. — Dicatur pro parte capituli distributoribus ecclesie quod non solvant matriculariis laicis ecclesie Parisiensis nisi faciant eorum debitum in pulsacione campanarum ecclesie melius quod fecerunt usque modo et prout preceptum fuit eis per capitulum noviter et aliud super hoc habuerint in mandatis.

Et fuit preceptum clerico fabrice quod omni sero claudat portam per quam ascenditur de sala superius ad campanas ne predicti pulsatores ascendant de nocte ad dictas campanas, propter periculum ignis.

— [Service]. Dominis Stephano Johannis, ofïiciario anniversariorum, P. Valleti et Hugoni Gaprerii, distributoribus ecclesie, fuit predicta ordinatio plicata et significata et preceptum expresse quod nec merellos nec pecuniam dictis matriculariis tradant nisi in casibus premissis (LL108A, p. 28).

9 septembre 1892 [Cloches]. — F'actum est forum cum Johanne de Carnoto, pulsatore campanarum ecclesie, quod per se et suos puisabit per unum annum omnes campanas pulsandas, tam de die quam de nocte, pro precio pro quo conventum fuit cum eo alias, hoc

[264] I^K NOTRE-DAME. 4l3

acto quod omni nocte pulsabuntur campane pulsande secundum diem et festum ab aula, et de die a parte superiori; et quia prius pulsabantur dicte campane a parte superiori tam de nocte quam de die, quod sublatum fuit, quoad noctem propter periculum ignis, et erit major pena in dicta pulsatione facienda de nocte a dicta aula ut premittitur, promittuntur et promissi sunt sibi propter et ultra omnia illa que prius percipiebat ut predicitur propter dictum laborem majorem i5 fr. auri, quibus mediantibus faciet dictam pulsacionem per se et suos bene et débite, ut premittitur, suis sumptibus et expensis, et ita promisit et juravit in manibus dictorum dominorum (LL 108 A, p. 3o).

21 octobre 1892 [Cloches]. — Tradantur pulsatori campanarum ecclesie 2 franci in deductionem i5 francorum sibi promissorum pro pulsatione nocturna, videlicet per officiarios ecclesie, de pecunia que per eos debetur matriculariis laycis.

— [Service]. — Contra matricularios laycos ecclesie procedatur prout fuerit rationis, et fiât coutumacia contra noviter reputatos coutumaces ex ipsis (LL 108 A, p. 40).

4 novembre 1892 [Service]. — Jaquetus Barbitonsor et Petrus Buticularius, domini Parisiensis episcopi matricularii layci ecclesie Parisiensis, habeant distributiones suas que erant impedite videlicet dum venient ad ecclesiam, prout alii socii matricularii habent (LL 108 A, p. 47).

18 mars i3g3 (n. st.) [Cloches]. — Item, fuit ordinatum quod traderentur et perficerentur 12 lib. par. matriculariis laicis super hoc quod jam habuerunt de dictis 12 lib. pro tradendo pulsatoribus campanarum et faciendo eas bene et ordinate pulsare usque ad proximum capitulum générale, quod celebrabitur in festo beati Bartholomei, et istam ordinationem acceptavit et promisit tenere Johannes Garpenterii, procurator, et nomine procuratorio sociorum suorum, prout per litteras Gastelleti per ipsum presentibus dominis exhibitas, signis duorum notariorum ipsius Gastelleti signatas, fuit per eumdem facta fides. Et in dicto capitulo generali proximo veniente ordinabitur et repperietur modus par quem ipsa pulsacio poterit fieri perpetuo ; de duodecim tamen libris supradictis, quia magister Johannes de Socco acomodavit partem pro tradendo pulsatoribus, recipientur 6 lib. super officio anniversariorum, 4 1. super fabrica ecclesie et 40 s. super officio matutinarum, et restituetur magistro Johanni de Socco portio quam tradidit, residuum tradetur matriculariis (LL108A, p. 77).

8 octobre 1897 [Cloches]. — Et similiter expectabitur adventus domini decani ad deliberandum super refectione campane Ludovieus nuncupate in turre existentis (LL 108 A, p. 285).

3o octobre 1897 [Draps mortuaires]. — Ganonici N. de Rancia et P. de Ogero deputati sunt ad audiendum raciones matriculariorum laicorum super cendalis habendis que fuerunt apposita in exequiis domini connestabularii Francie et super quodam linteamine exequiarum deffuncti domini comitis Bellifortis (LL 108 B, p. 293).

i3 décembre 1397 [Cloches]. — Habitum fuit verbum de campana ecclesie vocata Maria pro certis repparacionibus quibus indiget, sed nichil fuit conçlusum (LL 108 B, p. 3o5).

10 mai 1398 [Beffroi]. — Visitent domini fabrice quamdam peciam seu quoddam pillare becfredi campanarum ecclesie quod retulit magister Johannes de Hays necessario reparandum (LL 108 B, p. 343).

ler juillet 1398 [Service], — Preceptum est matriculariis laicis ecclesie quod quotidie duo ipsorum intersint in ecclesia pro custodiendis januis chori.

— [Cloches]. — Deputati ad loquendum cum domino episcopo Parisiensi an campana Maria sit condecenter appensa et ferrata magistri Robertus de Lorriaco et Johannes Rolandi et Philippus de Salione.

Deliberatum est quod de cetero, diebus capitularibus, pulsetur pro capitule ante pulsationem prime, et incontinenti post, pulsetur pro prima, et ducabitur capitulum usque ad pulsacionem tercie.

— [Obsèques des chanoines]. — Deliberatum est in capitulo et concordatum inter dominos et Johannem Barbitonsoris, Yvonetum Astende, Jacobum Soissart et Jaquetum Barbitonsorem, domini episcopi Parisiensis matricularios laicos ecclesie, quod dicti matricularii teneantur facere pro quolibet canonico Parisiensi decedente octo clacita, et pro illis octo clacitis ac omnibus debitis et deveriis suis quibuscumque habeant 12 1. p. ita quod si sint aliqui qui tôt noluerint habere, pro quolibet clacito non facto defalcentur 3o s. p. et super hoc passent litteras in Gastalleto (LL 108 B, p. 36o).

2 décembre 1398 [Cloches]. — Dicatur ofïîciariis ecclesie quod nichil tradant matriculariis laicis quousque fecerint fieri batellum campane Guillermi. Guillelmus Bureau famulus Thome de Belvaco, fabri ecclesie Parisiensis, dixit quod batellus campane Guillermi fractus est non vitio materie sed violenti pulsu (LL108B, p. 411).

4 février 1400 (n. st.) [Cloches]. — Deputati sunt erga regem pro facto inic francorum alias concessorum per regem ecclesie pro befredo faciendo et eciam pro facto campane refficiende magistri H. Blancheti, Egidius Juvenis et Johannes de Sanctis (LL 109 A, p. 43).

i3 mars 1400 (n. st.) [Pain de Carême]. — Deliberatus est matriculariis laicis panis capitularis usque ad mediam xL^m^ sub spe quod

[256] DE NOTRE-DAME. 4l5

se emendent, alioquin privabuntur perpetuo dicto pane* (LL109A,

28 avril 1400 [Beffroi]. — Videat magister Jo. de la Haye ad nemus de Guy pro videndo si sint ligna neccessaria pro becfredo ecclesie faciendo (LL 109 A, p. 63).

24 mai 1400 [Service]. — Veniant matricularii laici die veneris proximo in capitulum (LL 109 A, p. 69).

3i mai 1400 [Service]. — Hodie contra matricularios laicos ecclesie proposito quod ipsi, contra juramentum suum temere veniendo, non deserviebant officio suo custodiendo januas chori et alia faciendo que debebant; dicti matricularii se excusaverunt supplicando dominis quatenus vellent eos supportare, et domini supersederunt usque ad instans festum beati Bartholomei in capitule generali (LL 109A, p. 70).

II juin 1400 [Réception d'Hennequin Gilbert]. — Eadem die Hennequinus Gilberti fuit receptus, mediantibus litteris domini episcopi Parisiensis ad matriculariam laicalem ecclesie quam tenere solebat Yvo Astende, sibi per dictum dominum episcopum cum suis juribus et pertinenciis universis nuper collatam, et juravit in forma (LL 109 A, p. 71).

3 septembre 1400 [Beffroi]. — Faciat magister Johannes de Sanctis forum cum Silvestre de merreno necessario pro becfredo ecclesie prout utilius viderit faciendum (LL 109 A, p. 93).

4 mai 1401 [Horloges]. — Habeat magister Martinus Mutonis 10 1. p. pensionis pro regendo duo orologia (LL109A, p. i5i).

i3 janvier 1402 (n. st.) [Service]. — Vocantur matricularii laici ad primum diem capituli (LL 109 A, p. 199).

16 janvier 1402 (n. st.) [Service]. — Injunctum matriculariis laicis ut de cœtero custodiant chorum et faciant alia que spectant ad officium matriculariatus prout juraverunt, alioquin arrestabuntur distributiones eorum (LL109A, p. 199).

16 février 1402 (n. st.) [Cloches]. — Dependatur campana Marie (LL 109 A, p. 204).

3 avril 1402 [Cloches]. — De campana Marie refficienda faciat dominus decanus Turonensis melius quam poterit (LL 109 B, p. 218).

4 octobre 1402 [Cloches]. — Prosequatur magister Johannes Hue centum francos quos dédit pro campana facienda (LL 109 B, p. 257).

I. Même délibération sur la requête des marguilliers le i5 février 1404 (n. st.) (LL 109 B, p. 369).

22 novembre 1402 [Cloches]. — Exposuit camerarius laicus ecclesie quod Johannes Derrigny, clericus, pulsator campanarum se reddidit prisionarium in carceribus capituli et quod pro parte domini officialis Parisiensis fuerat.

Domini sunt concordes quod campanarius qui fecit campanam Marie habeat et recipiat super officio fabrice quinquaginta francos auri (LL 109 B, p. 276).

24 mars 1408 (n. st.) [Cloches]. — De matriculariis laicis qui hodie supplicaverunt ut ipsi possint adiré superius campanas pro pulsacione facienda nihil fuit conclusum (LL 109 B, p. 297).

7 avril 1403 (n. st.) [Beffî'oi]. — Tradantur domino Johanni Hays, officiario anniversariorum 40 scuta auri pro arboribus datis per Reginam ecclesie Parisiensi (LL 109 B, p. 3oo).

26 août 1403 [Beff'7'oi]. — Conclusum est quod beffredus novus fiât in nova turri vacua, versus Parvum Pontem si commode, visa platea per lathomos ad hoc expertos et carpentarios, ibi fieri possit (LL 109 B, p. 334).

26 septembre 1403 [Beffî'oi]. — Fiat parvus beffredus ad videndum an divisio illa sit bona vel non (LL 109 B, p. 341).

12 octobre 1403 [Beffroi]. — Gompareant die dominica proxima carpentarii ad videndum modum per quem fieri poterit beffredus novus in ecclesia (LL109B, p. 345).

29 octobre 1403 [Beffroi]. — Deputati sunt domini et magistri Johannes de Sanctis, Johannes de Montenantolio et G. Gardonnelli ad eundum pênes dominam reginam Francie et sibi supplicandam quatenus velit adhuc dare de merreno suo pro beffredo faciendo (LL109B, p. 349).

28 novembre 1403 [Beffroi]. — Magister Johannes de Sanctis, canonicus Parisiensis, tradidit capitulo Parisiensi 100 scuta auri ex parte domini Milonis Bailliet, que dédit ecclesie pro beffredo novo faciendo, que recepit dominus decanus Turonensis (LL 109 B, p. 354).

5 décembre 1403 [Sej'vice]. — Gompareant matricularii laici in capitulo die veneris proximo (LL109B, p. 355).

10 décembre 1403 [Se7'vice]. — Moniti fuerunt matricularii laici ecclesie quatenus ipsi de cœtero faciant debitum suum in ecclesia, sub pena contenta in statutis ecclesie Parisiensis, alioquin domini procèdent ad excucionem penarum in hujusmodi statutis contentarum (LL 109 B, p. 356).

4 janvier 1404 (n. st.) [Cloches]. — De matriculariis laicis ecclesie

tractetur cum eis super pulsacione facienda de cetero in aula inferiori, tam de die quam de nocte, nec habeant matricularii laici clavem (LL 109 B, p. 36o).

4 février 1404 (n. st.) [Cloches]. — Tradidit dominus Johannes Hays, ofïiciarius anniversariorum, pulsatoribus parvarum campanarum 44 s. pro mensibus decembris et januarii (LL 109 B, p. Sôy).

18 mars 1404 (n. st.) [Cloches]. — Tradat ofïiciarius anniversariorum pulsatoribus parvarum campanarum ecclesie 22 s. p. pro mense februario proxime preterito ((LL109B, p. 376).

20 juillet 1405 [Beffroi]. — Ordinatum est quod befredus ecclesie cooperiatur de... {sic) (LL 109 B, p. 481).

7 septembre 1405 [Beffî'oi]. — Deputati sunt commissarii ad audiendum compotum Nicolai de Dola super receptis et misiis befredi magistri Johannes Durandi et Symon de Bourich (LL 109 B,

16 juillet 1406 [Beffroi]. — Conclusum est quod dominus camerarius faciat forum pro coopertura befredi novi et ad 40 s. pro qualibet taisia (LL 109 G, p. 575).

29 novembre 1406 [Beffroi]. — Recooperiatur beffredus de salicibus, pretio 12 1. ut est conventum (LL 109 C, p, 6i3).

20 décembre 1406 [Seî'vice]. — Placet dominis quod Johannes De Moy, scutifer, qui est in libertate et franchisia ecclesie habeat cameram matriculariorum ecclesie quamdiu erit in ecclesia, habita prius caucione Johannis de Bohaing, qui promisit ecclesiam et dominos ac matricularios reddere indempnos de quibuscumque dampnis interesse (LL109C, p. 619).

22 avril 1407 [Beffroi]. — Deputati sunt domini et magistri Johannes Durandi, Symo de Bourich ad audiendum compotum D. Nicolai de Dola de fenestragiis novis factis in beffredo novo ecclesie (LL 109 G, p. 656).

i5 novembre 1408 [Service]. — Gonvocentur ad cras matricularii laici et citentur personaliter (LL no, p. i53).

16 novembre 1408 [Service]. — Comparentibus Johanne le Barbier Hanquino [Gilberti] et postmodiim Jacqueto Tribou et Jacobo Soissart, matriculariis laicis ecclesie Parisiensis, exposito hiis ad que tenentur et responso per eos quod prumpti erant facere debitum suum dummodo domini eis satisfacerent de his quibus tenentur et facerent debitum, domini deputaverunt commissarios M. de Ordeimonte, Johannem Rollandi, Johannem Durandi, Joannem Day et R. de Justinis, canonicos Parisienses (LLiio, p. 154).

4l8 LES MARGUILLIERS LAÏCS [269]

27 août 1409 [Service]. — De matriculariis laicis, deputati et commissarii magistri Jo. Roland et Stephanus Pouleti superintendentes ad videndum deffectus quos faciunt, tam de nocte in non jacendo in ecclesia, quam circa custodiam ecclesie de die et alia eorum officiis incombentia, et placet dominis quod pêne levande super ipsis, occasione dictorum deffectuum, cédant ad utilitatem ipsorum, et si non sit satis unde levari possint deffectus predicti, conveniantur et citentur ex officio coram ofiRciali capituli, qui eos puniat et corrigat et ad emendam condignam trahat juxta qualitatem demeritorum et deffectuum predictorum (LL iio, p. 260).

19 mars 1410 (n. st.) [Réception de Raoul Foucher], — Hodie Radulphus Foucher, mediantibus litteris reverendi in Christo patris domini Gerardi, miseracione divina Parisiensis episcopi, quarum ténor talis est : Gerardus, miseracione divina episcopus Parisiensis, dilecto capicerio nostro Parisiensi, etc., fuit receptus per dominos decanum et capitulum Parisiense ad hujusmodi matriculariam laicalem, prestito prius per eum juramento corporali de reverentia, obedientia et honore ipsis dominis exhibendis, nec non^de secretis in consiliis eorumdem nemini revelandis ac de vita et menbris ipsorum conservandis, et insuper de residencia continua et personali in eadem ecclesia et in ejus officio facienda, ac eciam de débite deserviendo ipsi officio, prout requirit onus et fundacio ejusdem officii et quemadmodum in cartis et statutis ejusdem ecclesie Parisiensis continetur ac secundum formam et puncta in eisdem cartis, statutis et constitucionibus contenta, sibi de verbo ad verbum lectis et per ipsum sufficienter ut dicebat intellectis, ac de juribus hujusmodi officii possidendis, conservandis et non alienandis (LLiio, p. 35o).

i5 novembre 1414 [Beffroi]. — Ordinatum est quod visitetur antiquum befredum in facto carpentarie, pro securitate campanarum, quia deteruntur ex antiquitate, et videtur aliquibus quod campane bene poterunt poni in novo befredo donec habeantur pecunie pro reparatione antiqui (LL112, p. 19).

2 août 141 5 [Service]. — Johannes de Montemoyson, matricularius laicus, ceteris suis sociis ad mandatum dominorum hic comparentibus, non comparuit, quamvis unus suorum sociorum hic retulit quod sibi dixerat bis ut hic, ista hora capituli, compareret; quibus comparentibus dominus decanus declaravit deffectus tam per eos quam per deputatos ab eis circa custodiam chori et ecclesie, pulsacionem campanarum de die et de nocte, et alia per eorum culpam multipliciter commissos, quibus declaratis, ipsi présentes, satis suos deffectus cognoscentes, supplicaverunt ut eis parceretur, tamen, habita super hoc deliberacione, responsum est eis quod die

lune venient, absente eorum socio présente, et tune respondebitur eis (LL 112, p. 64).

5 août 141 5 [Service]. — Jacobo Barbitonsori, Johanne Malelune (?), Hennequino et Johanni Montenoyson, matriculariis laicis hic vocatis, declarati sunt deffectus quos faciunt in ecclesia, et qui per eorum culpam fiant, tam super custodia chori quam alias, qui deffectus ipsos, pro tempore preterito, emendaverunt, et pro tempore futuro suum debitum facere promiserunt, et specialiter ipse de Montenoyson, qui ullo modo facit suum debitum (LL 112, p. 64).

Page 1