NOUVELLE AMPLIFICATION ANONYME

COMPOSÉE SUK LES ACTES LATINS DANS LE SENS ARÉOPAGITIQUE. 3Ianusci'it 5549 de la Bibliothèque Impériale.

Cette légende est d'un mauvais goût remarquable. Et dire qu'on lui donne le titre pompeux, mais à coup sûr absolument fiiux, d'Actes authentiques de saint Denys l'Aréopagite, traduits par Anastase le Bibliothécaire, du grec de saint Méthodius, et envoijés en 876 à Charles le Chauve î — Darras, Saint Denys l'Aréop., p. 216.

Sermo gratiarum coronat intellectum meum, et lex verborum naturali prolatione impeditur; sensibus gratiflcis irrigo mentem ; et sermonem ad operandum non roborat organum. Christe mihi Sapientia et Verbum Patris consubstantiale, tribue tuum spirilum magistrum, qui ferat ordinem quatenus os meum repleatur moderamine, et procédât a mente sermo gratissimus. Ex gaudio enim vincor, enarrando, et solus habere fortia gesta in mente multi gaudii gestio. Ditans autem exultationem in cogitatione, pauper efflcior ad eloquendum quod amatur ; et solura puto tropœa ferre super incomparabili thesauro, et quod est ruinosius tanquam inexperti sapientiae, simul conversans araabilior apparet indisciplina tio. Propter quod quia et sermo et intellectus, opus etiam et theoria, ter desiderabilia divini spiritûs tui charismata sunt, superveniat Salvator, is qui de tuo accipit et docet hominem ad inspiraadum et annuntiandum, et ad intellectum indigno mihi tribuendum. Etenim de csetero, pose orationem, incipiam nomen, et post invocationem segnitie dissolvar.

Dionysii beati Passio inventa est; Dionysii beati certamen,

fratres, revelatum est; Dionysii desiderali et ab hominibus occultati sanctissiinus unis illuxit, Dionysii qui vere est Théonysius. Domino enim, cursu consummato, divertit, et hujus Victoria circumdatus, laudabiliter triumphavit. Vere enim Theomjsius Dionysius, qui vocabulum ab exterioribus ducit, et ad morem ad interiores inducit, qui, gratiâ quidem falsi nominis Jovis vocatus Dionysius, Deo autem vero Pheronyme nuncupalus. Hoc a'ptissime interpretatur. Dicunt enim exteriores Dion veraciter divinura, quod est egregium sive mirabile. Non autem babent egregiam vel mirabilem operationem veraciter aeque ut nomen nefandi. Unde et illis appositus ad putatives et non existentes Deos, Dionysius devolutus, et qui comprehendit sapientes in astutiâ eorum, Christo praescienter Pheronyme vocatus est Theonysius, et peragrantem doctrinis et itineribus ab Hierusalem et in circuitu usque ad Hillyricum Paulum, cuncta facile percurrens, non valebat excurrendo superare circa solum Arium-pagum devolutus .

Dum enim ille fasces sermonum, ut cumules palearum coacervaret, et inutilem molem in efflcaciœ verbis sublimius exaltaret, non haberet autem spicam salutis ponderantem, supervenit semini-verbius Paulus, agricola studiosissimus, ad mensuram terrae utpote vas Christi pretiosissimum, et boc gyrante reperto et jactato ceu grano uno fidelis Verbi uutrimenti capace, eumdem ipsum propriam comburere fœnilem collectionem compulit Dionysium. Ut enim tantummodo cognovisset magistri ex operibus stabilitatem, et compote gustu Verbi granum mandisset, rapit escam gula discretionis, atque Benjamin opime ab Atbenseo factus, rapinas pbilosoforum, quas mane comedit, serotinas humi in conspectu posuit Cbristi. Cessit enim magno Dei verbo, qui facUe operit omnem sensus bumani distortam et multifariam fabulam, ut ait alius Dionysius,. Magnus scilicet Gregorius, et invenit lupus Benjamin dignum catulum, et ponit cum eo amare vitis judeeorum ac infldeliura nationum macerias in ruinam perfectam. Et cum excoluisset Athenas, ac si quidam fructifer araplissimus, episcopalissime,

venit Romain, preceptorem etiam in hoc imitatus. Egit autem post mortem, veluti et vivens, magistro comparia, sicut ostendet per locutn sermo venturus.

Porro abMnc jam narrabo hujus martyrium; exhorresco enim saltem cogitare et conserere omnino serraonem ei qui est proprie sermonum moderator et forma. Ostendit secunda librorum sapientissimi Lucae cunctis luculenter hisloria, quod post resurrectionem Christi et ascensionem fuerit Saulus obca;Gatus, et in Paulum illum mutatus. Ostendit autem iterum et nomine non opinioneEusebius in secundo Ecclesiasticae tomo historiae suae, tertio decimo anno imperii Neronis sacrorum victorum Chvisli martyrum Petrum et Paulum apostolos consuramatos, quorum reminiscens, quas nobis in manibus invenitur beali hujus Dionysii Passio, pro eo ut diceret, tertio decimo in quarto decimo anno certamen apostolorum dcscribit. Sed in hoc nulla est dissonantia. Etenim, iri flae tertii decimi est, et initio quarti decimi anni consummatumprincipura apostolorum cerlamen. Panemi enim erat dies quintus, secundum Grsecos; vicesima vero noua dies Junii mensis apud Romanos : et fortasse quidem flnem unius certissime, alter vero principium alterius, annum indiiferenter descripsit; et quod putabatur esse dissonum, taliter erit potius consonum,

Cum hi ergo tune, ut praefatus sum, per crucem et gladium, ad proprium magistrum transmigrationem fecissent, et hos terra ut sibi visum est Nei-o privasset, cœlestibusque gloriose tabernaculis transmisisset, videns, ut de se Paulus Ausoniis scribit, discipulus ejusdem Dionysius non se liabere locum ultra in climatibus suis ia quibus super operaretur post praeceptorem buraanum rus (tolum enim jam felicitate et voluntate naturce suscipiens, a magistro cultum, percoluit) ; secum tractans pergere cœpit, gratiam spiritualem imperturus Italis et Brittonibus, Romanis quoque atque Germanis. Et properans, ac tribulatioaum aratro, quasi cotidianâ cruce, post intelligibile atque sensibile dissecans mare, beàtum consequitur apud Romanorum magnam civitatem Clementem, apostolicœ

sedis divinitus gubernacula mod'erantem. Et hujus pedibus tanquam non labenfibus, summae semitœ vestigiis, uirisque manibus suis ex desiderio coraprehensis, adimpletâque prospère decenti adoratione, similem nimirum obtinere ab eo receptionem promeruit, experimentumque dédit et accepit per longiorem inter invicem et cum invicem commorationem ; et forte actum est quod dictum est a prseceptore ipsius ut sirnul consolari par fidem quae erat in invicem, suam atque illius, gratiamque spiritalem impertiri, atque suscipere viderenlur. Quod enirn in utroque succendebatur et ardebat, ad boc flagrabat, ut perpétue lucens dilectionis ignis in invicem haberetur, sicut utrique debebatur. Fit protinus et statuitur ex incognito cunctis insignis, ex advenâ omnibus memorandus, et ponitur non velut in lucernali denuo solio fax, sed linguamet omnem oculum excedens et prsevidens, utpote diei cujusdam roseicoio rutilius.

Memoranda vero mihi est etiam istanunc enarratio, quia in ejusdem martyrii série invenitur insertum, quod, eisdem diebus, Clemens, qui, latinâ linguâ, ita mérite dicitur,PhJlippum quemdam Hispaniae promovisset episcopum, dans et commendans ei totam petestalem atque virtiitem, quam accipiens a Petro in œdiflcatienera et non in destructionem, ut ait Paulus ille celsus, creditam babuit solvendi scilicet ac ligandi, quanta vellet, utpote Spiritûs sancti participi, et considerare scienti quae congruunt. Dicebat et boc ei, in alacritatis argumentum : « Operare, Frater, super mnani et talentum, el dominicis adde thesauris, qui ecce crediti sunt tibi, quatenus audias in adventu communis Domini nostri : Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui. »

Hoc ergo dimisso modo que dictus est, Dienysius cum Clémente, multis ad ees qui per illas erant regiones, dispositis, proflcisci ad prefundiores et in Hesperioribus partibus sitas, an liquidius dicendura, iliustrare tenebresiores ignorantiâ gentes, bealo Clémente valedicto perspexit ; et apud quemdam portum

Arelatensium civitatis una cum omnibus qui secum erant appulsus est. Ex quo Marcellum ad Hispaniam, Antoninum in Aquitaniam, verbum mittit seminaturos et roboraturos. Porro usque ad Parisiorum civitatetn veniens, illinc rursus Lucianum sanctissimum in Beblecanensem insulam praedicare transmisit; ipse vero solus apud Parisios et alios crudeliores remansit, qui quidem muti plus erant quam pisces, et irrationabiliores ad divinae receptionem cognitionis. Furore vero venenoso ac ira immilia quseque omnium besliarum atque reptilium ferocium superabant, parvo decentis homines astutiae ac inspectionis intellectu, indomitos motus propriâ manu variantes, habebant autem escarura e terra et fluminibus, bi qui per locum illum inbabitabant, multam copiam, et carnis delicias. Praesentata vero conspectui refectio gulosius exhibet desiderium et data dulcedo gutturi immoderatiorem efficit appetitum. Intra bunc aulem laqueum habitatores Parisiaci oppidi delenti, cum refectionem bine invenirent et fluvio post mururn obstruerenlur, non imaginabantur esse, nec œstimabant aliud quid gloriosius.

Cum autem inlroisset in médium nuper adveniens, et visionis specie verba magis extranea essent, modicum et ecclesiam colligendo dedicavit fomitibus Verbi, et sic palmis eos qui prius œque ut lapis positi erant, ut sapiens arcbitectus connectens, verbi vinum ad fruendam Isetitiam non degeneratum, proposuit Dionysius, ita ut assererent omnes qui prope et qui longe erant, quod suavitate ipsius, et jam lavacrum inebriaverit, etab admiratione atque fiduciâ concrepantis fluctus qui circumdabatur fluvii, sese Iransferentes et removentes, ad aquam quaein medio civitatis ex ore novi advenae manabat, ac si quotidie mero profusi nectare, sanae, sedulaeque doctrinae vacantes conferrent, et miraculis per fidera veluti fruentibus alerentur, et quasi pomis virtutum refecti dulcedine sapientis magistri, qui dogmata operibus edocebat, quique non solum fidèles quosque sed et sacerdotes ad hoc atque illos qui apud eos probabiliores habebantur quam celeriter illustravit. Major

hsec quam Noe agricultura, non quidem in ornai hominum vitâ quae in carne est, sed in toto illo Occidentis profundo, cum excelsum salutis et justum fulgere ac rutilare in anima solem fecisset. Sic enim doctrinis ejus multitudines crescebant, et ad fldern compellebantur, secundum priscam apostolorum doclrinam et disciplinam, quia enim signa et prodigia per illud tempus patrabat non priscis minora fortasse, millia credentium nihilominus apponebantur. Gumque prœdicatio in ktitudinem et longitudinem quotidie procederet, Dometiano impio imperatoi'i super praestigiis sanctus accusabatur, qui modicum pendons quod omnibus gcntibus imperaret, nisi et Diouysium comprehenderet, persecutionem commovet contra omnem Christianum vehementissimam, quo forte cum omnibus inter omnes et isturo. nihilominus comprehenderet; mittens ad Gallos, et eos qui circumcirca erant, ad requisitionem Sancli.

Et multos quidem timor coegit, paratam formidantes capitalis incisionis sententiam, non autem hune cum omnibus hebetem fîeri persuasit deterrens et praedator auditus. Sine subtractione vero proesentise suse Parisii perseveranter doctrinis, quasi nullo malo minitante, comprehendit. Itaque comprehendit quidem vere sed non subvertit, invenit sed non cepit, adolatus est, sed non furatus, insidiatus, sed non prsedatus; minatus est, sed non rupit; allisit, etpercussit, et clausit, non autem movit, non emoUivit, non subtraxit. Illud quippe quo subvertit turbas atque distraxit, quarum subintroivit terminos, pestemque diffudit, anliqui draconis et torluosi est serpentis indicium, instabUisque vesania et familiaris exorbitatio.

Quamvis autem per Dometiani ministros nequissimus locis jam illis incumberet, non tamen mores inventi Sancîi mutare, licet speraret, prsevaluit, Sed quando spirantes turbines imperialium procellarum, torvo oculô et nequam sermone utentes, dixerunt : « Tune es infamis senex qui Imperatorum edicto « facis injuriam, et deorura respuis cultum ? et die religionem, « et prœdica celeriter quse sit cultura tua. n Tune maturius

quam serrao compleretur, attoniti, ab eo, gloriosisque sociis Rustico, scilicef , presbytero, et Heleutherio diacono , discipulis ejus, propriam ipsorum divinam prorsus audierunt religionem. Tbeologia vero erat, secundum consuetudinem quod dicebatur, ipso responsionis fulgure, offuscans infîdeliuin stoliditatem. « Patrem, enini eos quasi ex uno ore asseverantes, « ingenitum, Filium geaitum, soluni ex solo singulariter, et « Spiritum procedentem ex Pâtre, unius substanlise, et unius . « poteatiae, ac unius gloriae, unam Trinitatem personarum, « essentiam unam atque naturam Domini unam adoraïuus et « colimus, » audierunt. Respondentes itaque truces dixerunt : « Sic quae de vobis audivimus, veritas babet; vos enim estis, « profecto et non alii, qui respiiilis deorum et imperatorura « culturam pariter et edicta. )) Sancti responderunt : a Cbristi, « qui est ante saecula, ex Pâtre ortus, novissimis autein tem- « poribus, ex semper virgine illuxit, ipsius poteniia et fide « circum amicti, eumdem ipsum omnibus gentibus et populis « praedicamus et conlîrraamus. Sic constantia fisi respondemus, « et sic incunctanler et minime subterfugientes, pronuntiamus « quod a nobis colitur. » Stupefacti ad boc tyranni, et sententiam jam ante prolatam contra omnem qui non obedisset, babentes ; quod si quis non immolare daeraonibus proderelur, secundum quod parère minime conabantur, noverant enim quod impossibile foret capitali animadversioni omnes subjici, secundum quod olim visum fuerat impio imperatori gerere, decreverunt, Dionysium cum discipulis perimentes. Et alii quidem immortalitatis per mortem circumdabantur coronû. circumplexâ et triplici ac divinitus plexâ, sed Cbristus propter quem et pro quo flducia et certamen erat, adhuc et jam miracula pluere non cessabat.

Educti ergo sunt continuo de civitate, signe uno, ad coUem, ter beati, illic per gladium qui corpus partitus est, connexionem apud Dominum spiritualiter accepluri. Duo quidem consummati, terrae appositi sunt. Is vero qui rêvera est et post obitum et post dormitionem magnus Evangelista, susceptum

recisura caput suum, o miraciilura ! super utramque manum portavit; veluti quis alterius alter, duorum miliariorum iter cursu rectissimo, a montis vertice transigens, Pauluroque magistrum post abcisionem capilis, est secutus, et sicut ille causa mortis suse Perpétuas pudicae linteo usus, post decollalionem actiones gratiarum rependens, corporis et animse oculum, dum oscularetur, aperuit, ex quo et moriens hanc vivam secum martyrem tulit, quœ profecto Christo crediderat ; ila hic omni civilati, ut uni mulieri videnti quodam modo se sepelientem et minislranlem, persuadet psallere simul et credere mirabiliter : Preiiosa, vere, in conspectu Domini mors sanctorum ejus ! et certificata opéra super sermonum exitu! Persuasit ei quo, propter Dorainum, ad vitalera eligendam morlem, et ad certamen esset audax et prompta. beatum et alacre ad praedicationem propositum, qui et post finern cura procurassat occurrere, posse a Domino gratanter accepit. caput quod adspexit, et odoravit, spiravitque et audivit mandatorum Domini légitima ; quodque hujus quadrifariae mensurse coUectione sensuum suorum taclum, et jam sumpsit débite ministrantem, ut essent in unum omnes pariter aggregati, et manus quse gaudenter operabantur usui totius corporis tenentis imperium, capili suo et jam post obitum ministrarent, tanquam id quod bene operationes ordinaverit prîesidendi, et palpandi, et videndi, et audiendi, et dicendi, ac odorandi Christi, consulens et prospiciens singillatim mysteriis ! caput ob Ghristum recisum, et quod pro se corpori Ghristum constituit, eidemque Christo tanquam munus oblatum est manibus ; scilicet propriis quibus antea olTerre praecipiebat, nunc eisdera oblalione plenis nihilominus offerentibus ! caput quod adquisivit, de superioribus, non de inferioribus, oculos sucs tanquam cœlestia et non lerrestria contemplantes, quodque oblatum est primordium et priraitiaB Domino lubenti offerri sine macula! Oblatum est ergo caput cum omnibus sensibus Domino, ne forte apparcret vacuis Dionysius in conspectu Domini ! Quid autem praestantius secum et ex se Domino sumeret offeren-

dum? Ouidnam et repperiret magis priraitivum Domino fructificandum? aut quem alium quani seipsum adduceret rayslicum Spiritui Sancto, quo Dco acceptissirne vixit, huic dexterrime se offerens et libens ; quia enim dictum est -.Oculi sapientis in manu ejus sunt ; caput autem viri Christus est, lucerna vero corporis oculus est, quemadmodum se habent, vêtus et novum, ac Dominum, et cuncta divina eloquia, semper superna et ante abscissionem Dionysius intuens, ac deinde Tlieonysin resplendens, capile quoque quod Christus est, et jam ferendo corporis capite adornabatur. Resplendebat autem huic tanquam la capite Christo lucerna mandatoiumejuslucidior oculis de quo Job ait : Cum resplenderet lucerna ejus super caput meum, et plus fulgens quam oculi, totum corpus illuminabat, sicut rursus Dominus dicit : Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit, et tanquam si fulgore suo lucerna illuminet te, quia ergo haec in beato taliter contemplabantur, trabitque pes a spiritali lucerna quod est in capite fulgur, ideoque Psalmista clamât : Lucerna pedibus meis lex tua, et lux semiiis meis, non est prohibitus currere post abscissionem, post flnem, post mortem. Sicut enim naturaliter vivens et manens,. majoribus gratiis antea sublimissime coronalus est ita et abscissus, sine probibitione gratiam operandi suscepit a capite Christo, sicut diximus, et a mandatis quasi quibusdam oculis ductus, non est coercitus, sed occisus, Deoque proflciens, ipse seipsum obtulit, pedibus iteragenspretiosaoblatione. consilium impiorum atque carniQcum qui sentientes quod ipse a se quodatnmodo profectus esset, et quantum cursu se voluntas habuit, ab eorum oculis evolasset, Rustici et Eleutherii sanctorum concertatorum ejus comprehendere permissi sunt corpora, et bos dcorsum in abyssum jacere ac raittere, verbo tantum coUocuti sunt, licet consilium eorum ad effectum non venerit, metu videlicet augendae fidei, ut susurrabant, et invidiâ sanctae sepulturae Chrislianorum hoc ingenium colligentes.

Cum autem haec in feritale inaniter scelesti meditarentur,

apparuerunt ia polatione mulieris CaluUte nomine, propriorum

nequam consiliorum undis disrupti, et lugio afflictionis quod

marlyribus praeparaverant iniponendum hoc per intellectum

mulieris ingenuilate décore contritura. Dapsilibus quippeprae-

dicta cœnae praeparatis epulis, hos reficiens, erat enim quam-

vis adhuc catechumena, bene tamen in Domino sperans, vino

ac muneribus, ex cœlesti consilio eos deridens pariter et ex-

caecans, discit quid vellent ultra sanctorum percontata facere

corpora, et cum adhuc ductius epulationem detineret, una

demeutes inebrians, servorum fldelissimis fixa crédit verbi

mysterium et subinfert prsecipiens quo celeriter furarentur

divinissimos sanctorum thesauros, et qualiter honeste ac di-

ligenter sepelirent àpud petram ruris quod ad sementem in

parte urbis prseparabatur. Quse ex tune incessabili sanctifica-

tione recepta fidelibus saepe agricolis hactenus centuplum

praestando gratissimum fructum carpendum.

Deficientibus autem persecutionum minis, quemadmodum aquarum ampullis et flamma sacriflciorum facile in favillam redacta, seraper vi vente caritate pia baec muliercula erga martyres flagrans, cum venerabilem invenisset locum ad translationem sanctorum truUo fabricse designavit. Cum autem complesset desiderium suum, tanquam per hoc nimirum requiem sperans, residuum domus multitudo Christianorum qui ab eis edocti fuerunt, dedicavit, unum tribus promptissime templuin conflciens in gloriam unius et impartibilis, id est divinae ac adorandae Trinitatis, œdiflcans. Qui sepulti corpore, Christo autem assistentes spiritu, trahere per intercessiones invisibiliter, et stillare operatione visibiliter adversus omnem corporum animarum languorem sanitates non desinunt postulantibus.

Passi vero sunt semel quidem septimo die mensis octobris très isti sanctissimi martyres Dyonisius, Rusticus et Eleutherius in partibus Galliarum, apud Parisium civitatem, sub Doraitiano imperatore, septimum autem diem festum revolutis et non desinentibus annis in vero rege Christo Domino nostro

omniLus fidelibus conferentes. Cui est gloria et imperium cum Pâtre suo et sanctissimo ac viviflco Spiritu, in ssecula sœculorura. Amen.

Explicit Passio sanctorura niartyrum Dyonisii, - Rustici et Eleutherii.

[Origines de l'Eglise de Paris, p, 397.)

LETTRE D'ANASTASE LE BIBLIOTHECAIRE A CHARLES LE CHAUVE. An. C. 876.

lacipit epislola Anastasii, Romani bibliothecarii, ad Karolum imperatorem, quae asserit sanctum Dyonisium vere esse Aveopagitem.

Domino piissimo et serenissimo Rarolo, imperatori Deique veri cultori, semper Augusto, Anastasius, exiguus apostolicœ sedis biWiothecarius in Domino. — Sternum in Chrislo imperium.

Ecce, imperatorum sollertissime et christianissime, qui effodis et rimaris sapientiam sicut Ihesaurum, cui nihil sinistrum est, ctim utrâque nimirum manu pro dexlerâ utaris, nam sic humana reipublicse commissa secundiim legem Dei gubernacula moderaris, ut divina quaeque non deseras, sed potius praeferas, passionem sancti ieromartyris Dyonisii, quondam Ariopagitœ, postque Alhenarum antistitis, quam Romae legi cùm puer essem, quamque a Constantinopolitanis legatis audieram, secundîim jussionem vestram diu qusesitam, tandemque in maximo cœnobiorum Romae sitorum repertam, etiam inter diverses languores positus, arrepto interpretandi certa-

mine, lalino eloquio tradidi quantum potui, auxiliante Deo,

et si non ex toto verbum e verbo, sensum tamen penitus hau-

riens. Cesset ergo jam quorumdam opinio perhihenlium non

esse Ariopagilam Dyonisium eum qui apud Parisium corpore

ac virtutibus redolet, cùm hoc et Grsecorum quoque stilus,

cum lalinâ linguâ concordans, testetur et predicet; in quâ

profectô natus est et quâcelsa scripta sua contexuisse probatur,

prsesertim cùm manifesté sciamus praecipuos tractatores Eccle-

sise qui latino stilo scripsere, quid dubiura in sacra scripturâ

reperientes, mox ad graeca exemplaria currere, et ad eorum

sensum protinus a se omne nubilum ambiguitatis excludere.

Nec mirum si quisdara doctorum erga plurima occupatus, nec

Graecorum scripta rimatus, aliter senserit, cùm ipse aposlolus

Petrus quaedara sic tenenda esse putaverit, ut meritô coapos-

tolus ejus Paulus eum reprehensibilem judicaverit. Beatus

etiara Gyprianus, doctor et martyr, quiddam de rebaptizalione

diffmit, quod tota Ecclesia rejicit. Quid autem de sancto Au-

gustiao dicemus, qui etiam libros retracfationum conflciens,

nonnuUa quse se bene sensisse dudùm putaverat, reprehendit.

Nam omnipotens Deus nonnunquam dispensatorie gerens, cui

multa révélât, quiddam operlum deserit, et quod alteri obse-

rat, alteri reserat ; nec tamen sine reraunerationis dono relin-

quit quod ex radice caritalis prodire non nescit, qui, cùm cor

scrutetur, non tam dictum quàm intentionis admittit affectum.

"Verùm bine multa, docente Deo, dicere possem, si non mihi

praefationem, sed apologiam faciendi, propositum extitisset.

Suscipe itaque, piissime Imperator, Dyonisium ex Graeciâ ite-

rato volatu venientem, et qui gaudes eo latino eloquio habito,

gaude et ab achivo sermone donato. Sane, quia nonnuUi bea-

tum Dyonisium pterigion tu uranu a Grsecis appellari comme

morant, notandum quôd hune beatus Johannes Chrysostomus

petinon tu uranu, id est volucrem cœli, in ultimo sermonum

suorum libro, describat. Quorum duorum nominura differen-

tiam sacri evangeliorum atque psalmorum graece scriptorum

libri demonstrant. Nam in alteiro quidem, graece pterigion

scpiptum codex latinus non alam, sed pinnaculum, interpretari déclarât; in altero verô, petinon crebrô sermone romano translatum, volucrem sonare désignât. Hujus autem passionis textum beatus Methodius, qui a sede apostolicâ Coastantinopolim presbyter missus, ejusdem urbis tenait pontiCcium, et ex tune inter sanctos ab omnibus ob suae confessionis et agonis certamen veraciter veneratur et colitur, edidit, pauca de multis pr^ecedentibus dictis excerpens. Deus autem pacis conterat Sathauan sub pedibus vestris velociter, et qui dédit amplum in terris imperium, tribuat in cœlestibus ditissimum praemium. Explicit.

Data mense Junio, indictione IX% anno pontificalûs viri beatissimi domni nostri Jobannis oclavi papee quarto, imperii verô domni clementissimi Karoli semper Augusli primo.

[Origines de l'Eglise de Paris, p. 396.)

LETTRE D'HINGMAR A CHARLES-LE-CHAUVE. An. G. 876.

Domno glorioso Rarolo imperatori augusto, Hincmarus, nomine, non merito, Remorum episcopus ac plebis Dei famulus.

Lectâ beati Dyonisii passione a Metbodio, Constantinopolim Româ direcLo, grece diclatâ, et ab Anastasio ulriusquelinguae perito et undecumque doclissimo, apostolicae sedis bibliothecario, latine conscriptâ; sicut in praefatione suâ narrât, recognovi bis guse ibi scripla sunt ea quae in adolescenliâ legeram coDSonare : videlicet per quos ac qualiter gesta martyrii beati Dyonisii sociorumque ejus ad Romanorum noticlam, indèque

ad Graecos pervenerint. Nam quandô, Deo disponente, in Franconofurth palatio nati estis, Hucberto, prcecentori palatii, episcopium Meldensis urbis commissum est ; ubi, propter Hildrici episcopi setatis prolixitatem et diutinam aegritudinem, quœdam ad scientiara et religionem pertiaentia, necnon et aedificia ac caetera quaeque necessaria neglecta invenit. Quapropter a familiari suo Bodone, clerico domni et nutritoris mei Hilduiiii, abbatis sacri palatii, clericorum suinmi, quemdam clericum, ipsius Bodonis propinquum, nomine Wandelmarum, qui cantilenam optime a Teugario magistro in sancti Dyonisii monasterio didicit, ad erudiendos clericos suos obtinuit. Gui abbatiolam sancti Sanctini in beneficium dédit. Idem autem Wandelraarus in loco sibi commisso quaterniunculos valde contrites, et quae in eis scripta fuerant pêne, deleta, de vitâ et actibus beati Sanctini repperit, quos ob farailiaritatis noticiam, et quia me sciolum putabat, ad exhaurienda ea quae in eisdem quaterniunculis contineri videbantur, et ad scribendum aperte in nova pargamena michi commisit, quod et studiose peregi, et michi commendata commendanti restitui. Sed quia diu est quod idem Wandelmarus, etiam ante obitum Hucberti, defunctus fuit, et, sicut audivi, idem locus neglectus extitit, ac deraum in eâdem urbe Nortmanni fuerant, et quaedam incendie concremaverant, quaedam verô praedantes diripuerant, nescio si ipsi quaterniunculi vel eorum exeraplaria in eâdem urbe valeant reperiri. Propterea exemplar eorum quod michi retinui, vestro devoto et bono studio offerendum putavi ; ut si quae sunt illorum reliquiae, qui negabant domnum et patrem nostrum Dyonisium esse Ariopagiten, et a beato Paulo apostolo baptizatum, ac Atheniensium ordinatum episcopum, et in Gallias a sancto Clémente directum, ex his quae graeca testificatio et romanae sedis assertio et gallicana intimât contestatio, ratum et in hâc re rccognoscant quod inde ante nos dictum est. Nam veritas sepius agitata magis splendescit in lucem.

{Origines de l'Eglise de Paris, p. 401 . )