‹ Les Renonciations à Succession Future dans l'Ancien Droit FrançaisChapitre 19 sur 45 · RP PET S · texte numérisé non relu

RP PET S

par un serment et nous apprend que les jurisconsultes de son temps ne l’admettaient pas davantage : « Nota hic quod pactum de nou succedendo, in futurum non valet. Hic quaeritur, si filia pactum juramento firmaverit, an tunc valeat : Videtur quod sic, ut Authentica sacramenta. Doctores nostri dicunt quod non, quia non valet pactum de jure communi, nec juramentum, ut 1. non dubium, et ita nota hic, et ff. de acquir. haere. Il. qui superstitis. hoc de jure nostro... (1)»

Les Canonistes, partisans du serment qui rendait la matière des renonciations de leur compétence, résistèrent, comme bien l'on pense, mais néanmoins se sentirent embarrassés.

C’est pour cela que Guillaume Durand, surnommé « Speculator » à cause du titre de son livre et qui est de la fin du x siècle, tout en rappelant l’usage du serment quand la fille est mineure (2), ne manque pas d'en revenir aux subterfuges qu'avait imaginés la Glose et offre plusieurs formules où c’est avec son frère, et non avec son père, que la fille contracte. Ce qui est bien un des procédés d’Accurse.

Il commence d’abord par nous donner une formule de renonciation à une succession déjà ouverte; c’est une transaction dont la validité ne pouvait guère être contestée (3). Puis il continue un peu plus loin : « Et not. quod non tenet renunciatio mulieris, vel pactum de non petendo ulterius alipuid de bonis patris, vel matris, quae fiunt, cum dotantur parentibus vivis : de quorum

(1) In Codicem doctissima commentaria... Livre VI, titre 20, de collationibus page 359, Francfort, 1578.

S (2) Authentique « sacramenta puberum » de l’empereur Fréderic I

Barberousse (GC. II, 27 ou 28).

(3) Speculum juris, livre IV, De pactis et transactionibus, 17e partie, paragraphe 1, page 104, Francfort, 1597 : « Instrumentum... pacti de ulterius non petendo, hoc modo conficietur..…

La fille fait « pactum de’ulterius non petendo, de omni jure et actione et de omni eo, quod ad eam spectat, aut spectare, vel pertinere poterat in bonis quondam dicti B patris sui, nomine et occasione institutionis, seu successionis, aut haereditatis, vel testamenti quondam dicti patris sui, silve Falcidiae ad se spectantis in bonis paternis jure naturae, seu alia quacunque ratione, vel caussa : et hoc pro centum libras Tur. quas confessa et his contenta fuit se (ab ipso Titio) habuisse et recepisse : exceptioni sibi non datae et non solutae dictae quantitatis pecuniae om- .nino renuncians. » ë

TO

haereditate quaeritur : quod dic, ut in prae. I. pactum et 60 ti quamwvis ». $

Nous voici à notre sujet, comme le prouvent et le renvoi à la « loi pactum » et le rappel du contrat du mariage.

Conformément à la doctrine romarniste, Ja renonciation est nulle,

IL faut pourtant un détour pour la valider. C'est dans ce dessein que l’auteur ajoute aussitôt : « Potest tamen, si fiat hoc modo valere (1) : suit une formule analogue à celle de la Glose :

For. Ego H. confiteor me habere in dotem de bonis domini G. patris mei, pro parte et Falcidia bonorum suorum, centum libras traditas, vel promissas B. viro meo : undeex caussa donationis promitto tibi P. fratri meo, recipienti et stipulanti nomine tuo, et talium fratrum tuorum, quod si quid ad me de bonis paternis vel maternis alique tempore pervenerit, id totum restituam, atque dabo tibi nomine tuo et fratrum tuorum recipienti, ettradam : excepto eo, quod mihi dederunt in dotem, vel donaverunt,velin futurum dabunt, et specialiter, quae in testamento, vel codicillis, vel doatione concesserunt. Quae omnia promitto consentientibus patre et matre meis, sub poena centum librarum et quia minor sum, jure omnia praedicta corporali sacramento servare.. et valet hic contractus, nisi pater mutaverit voluntatem. Debot etiam tabellio scribere, quod haec omnia facta sunt patre eorum praesente, consentiente et mandante.

Est ergo necessarius consensus parentum, ut dixi, et juramentum etiam sufficit secundum Canon. ut s. et vide i. de empt. et vend. par. IT. versie. soræ » (2). Durand a pleine connaissance de la doctrine canonique.

Rien ne manque dans un telacte. La fille déclare se conten-

(1) Valere) Hoc consilium attribuit sibi Pe. de Bel. ut ponit Cy. C. collat. l. pactum. (Johannes Andreae!

(2) Ver. sorore ) Ad ampliationem hujus materiae est sciendum, quod Accur. in 1. si c. de pac. in gl. sed ipse in si. tenet, quod etiam per stipulationem posset haereditas deberi, quasi bona mea promitto post mortem meam. GC. ut ab haer. et contra haer. 1. 8. et dicit, quod erit donatio caussa mortis, vel inter vivos (J. Andreae).

Page 1