‹ Les réordinationsChapitre 215 sur 264 · VII. — Droit de veto à l'administration des sacrements · texte numérisé non relu

VII. — Droit de veto à l'administration des sacrements

En 1245, après le concile de Lyon, Innocent IV (ia43- 1254) a composé son Apparatus qui a joui, au moyen âge, de la plus grande autorité parmi les canonistes. On y trouve la théorie suivante, qui reproduit, singulièrement accentuées, les

1. De ces deux noms propres, le premier désigne Jean de Faenza; Roflrcdus est un canoniste italien (*f* après 1243); cf. Hurter, Aomenclator literarius etc., col. 299, Innsbruck, 1906. Dans ce livre, le P. Hurter fait deux personnages d'un seul et même Roffredus {Ibid., col. 299 et a 5 i, 11. 1 ; p. * 1 et xm, et cli). Ibid., col. 299, lire Aretii ou lieu de Fretii. Sur Luurentius et Yincentius, cf. Ibid., col. u5i et 3oi.

2. Siimrna de pacnitentia et matrirnonio, libr. I De peccatis advenus Deum, c. De haereticis et ordinatis ab cis, § 9, p. 37 et 38 (Paris, 1720).

LA THÉOLOGIE DE L'ÉCOLE DE BOLOGNE

doctrines de Roland et de Rufin. Le droit est attribué au pape de déterminer des empêchements dirimants pour tous les sacrements, y compris le baptême, comme pour le mariage :

Alii dicunt quod si Papa prohibet episcopum chrivnare, quod postea chrismando non confert characterem. Licet enim Papa non possit tollerc sacrameutum confirmation is, potest tamen circa illud, ut in forma et in personis et in diebus a quibus et in quibus conferri de beat, suas constitutiones facere, ut notatur infra [De baplismate cap. I). Et si potest circa personas conferentes aliquid statuere, ergo certae personac vel etiam episcopo potest potestatem aujerre chris rnandi. Idem dicunt de baptismo. Tamen si papa talia faceret sine causa magna et aliis nota, non debet sustineri, tanquam taciens contra generalem statum Ecclesiae. De episcopo autem uon credunt quod, si prohibet aliquem a baptizando, quod propter hoc minus baptizatus est, non enim episcopus potestatem habet super hoc aliquid constituendi sicut papa.

Hoc autem dicunt papam posse per illud privilegium ei divmitus datum :

« Quodcumque ligaveris super terrain etc. » Quod sic intelligitur : Quodcumque ligaveris per constitutiones vel praecepta. Ei enim in omnibus obediendum est in spiritualibus, et in his quae ad animam spectant, nisi contra fidem vel his specialiter probibita sint. Et quidem salis bene videntur dicere in eo quod dicunt quod possunt facere constitutiones Summi Ponlifices super praemissis, et, eis factis, si constituatur quod non valeant sacramentaa talibus collata, non valebunt. Idem bene fatemur quod possunt episcopos prohibere a chrismando , vel sacerdotes a baptizando ; sed in hoc non valet prohibitio sine constitutione quod non teneat sacra menti collatio etiam si fiat contra mandatum episcopi L

Et cave tibi quia non dicimus quod Ecclesia infigat characterem a ni ma e, sed solusDeus; sed Ecclesia potest facere constitutiones super baptismo non quod non sit (vel) sed quoa non credatur omnibus. Tamen circa baptismi collationem potest facere constitutiones et praefigere formas, quas quia Deus ratas habet et quia bonae sunt, eis infigit characterem qui secundum taies constitutiones baptizati sunt. Idem facit Ecclesia in matrimonio et in aliis sacramentis et dispensât in voto et iuramento et in omnibus aliis fere, nisi contra fidem; de quibus alias notatur 2 .

Ainsi donc, le pape aurait le droit d’empêcher les évêques de confirmer et d’ordonner, et les prêtres, de baptiser. C’est là

1. Innocent» IV... In quinque libros dccretalium apparatus (L. I Decrctntnlium, c. Quanta. De consuetudinc), p. 22 r., Lyon, 1.578.

2. Ibid. (L. III de baptismo, Si quis puerum), p. 295 r. Cotte théorie est approuvée, ail xv° siècle, par Nicolas Tedeschi, canoniste et archevêque de Palerme (*(• 1 445 ). « Innoccntius concludendo dicit quod aut Papa facit legem per quam tollit hanc potestatem cpiscopis et nihil ageret episcopus postea conferendo. Aut simpliciter prohibet episcopis ne fnccrent, et tune prohibitio non impediret impressionem characteris. — Puto tamen quod Inuocentius habet optimam sententiam in hac sua distinctione. Nain faciendo legem et auferendo per legem potestatem episcopis, nihil potestatis quoad actum prohibitum remanet ipsis episcopis. Sed quando simpliciter prohibet, non tollit potestatem, sed intcrdicit exercitium. Merito hoc casu imprimitur character, non obstante prohibitione Papac, quia simplex prohibitio non impedit impositionein characteris in habentem potestatem. » Dans Abbatis Panormitani Commentaria primae partis in secundum Decrctalium librum, t. I, pars II, p. p4 v., Lyon, i 58 ü.

L’ABANDON DE LA THÉOLOGfE DE BOLOGNE.

une réglementation et, par suite, une limitation de l'efficacité sacramentelle ex opéré operato. En ce temps-là les canonistes ne suivaient pas toujours la doctrine des théologiens. Enfin cette théorie en dit long sur l’augmentation de l’autorité pontificale depuis Grégoire VII et Urbain II.

Page 1