LE BARDE MBRLIH ET LA MAGICIENNE
UALUDB AIMIOlIlCAliNE ANTBAIEURK Al' XU* SIÈCLE '.
Va mamiii'goz baoar, am selaouet :
D''ar fest am eux c'hoant da vonet , B^arfest, d'ar rederez neve A zo laket gand ar Roue.
— D*ar rederez na iefac'h ket D*ar festHBnn na da fest e-bet.
— Va mammik paour, ma am Vbaret^ • D'ar fest em lesfec'h da vonet.
— vont d*ar fest c'hui a gano, tout endro c*hui a welo. »
He enbeul ruz on deuz sternet ;
Gand diren-flamm neuz ban bouarnet; .
^ En donnant (p. M) el dans le Barzaz-Breiz, la traduction de ce chant populaire, véritable roman breton, sous une forme rhythmique qui est celle de tous les romans français de la Table-Ronde, j'en ai indiqué la date approximative. Je n'ai pas besoin de répéter que la langue n'est pas aussi ancienne que le fond, observation qui confient d'ailleurs à tous les vieux poèmes, soit armoricains, soit gallois, transmis jusqu'à nous.
Eur c^habestr neui laket *nii be benD llag 6un dorcben skanv war be gein ; E kerc*ben be c'hoag eur walen Hag endro d'he lost eur zeien.
Ha war be c'bore *ma pignet, Hag er fest nevez 'ma digouet.
Er park ar fest pa oa digouet, Oa ar xeni4)ual o Tonet ; Hag ann boU dud eon eur bagad, Hag ann boll yirc'bed o lampat.
— • Ann binî en devo treuzet Kleuz braz park ar fest enn eur reà, Enn enl lamin klok, distak ba net, En do meix^b ar Roue da bried. »
He eubeulik ruz, pa glevaz,
War boaez he benn a cliristillaz;
Lanunet a reaz , ha kounari
Ha teurel cUiouei tan gand be fri,
Ua luc*bed gand be zaou-laged
ila dac^h enn douar gand be dreid ;
Ken a oa ar re-all trec'het
Hag ar c'hleuz treuzet enn eur red.
— Otrou roue, 'vel p'euz touel Ho merc^b Linor renkann kaouet.
— Va merc^b Linor n'ho pezo ket, Na den evel-d-hoc*h kenneubet ; Ne ket kelô'herien a fell d'e
Da rei da bried d^ann merc*h-me, »
Eunn ozacli koz a oa eno Ha gant ban eur pikel baro, Eur varo enn he cbik gwenn-kann, Gwennoc^b evit gloan war al lann ;
Hag hen gwisket gand eur zae-c'hloan Bordet penn-da-benn gand argant ; Hag ben enn tu dehou d'ar roue, Out-han gourgomze, er pred oe.
Ar roue pa'n deuz he glevet Dre deir gwech gand he vaz neuz skoet ; Teir gwech gand he vaz war ann dol, Ken a lakaz selaou anh holl.
— Mar gasez d'in telen Varzin Dalc'het gant pedcir sug aour fin ; Mar gasez he delen d'ime,
Zo staget e penn he wele,
Mar he distagez , aneuze
Az pezo va merc'h, martezc. »
— Va mamm-goz baour, ma em charet, Eunn ali d*i-me a refet ;
Va mamm-goz baour, ma em c'haret, Rag va c'halonik zo rannet.
— Ma ho pije ouz-in sentet Ho kalon na vije rannet.
Va mabik paour, na welet ket, Ann delen a vo distaget; Na welet ket, va mabik paour, Setu aman eur morzol aour, Kement tra ma zo na drouzfe Ma Te skoet gand ar morzol-ze. »
— Eurvad ha joa barz ann ti-me !
Setu me di^met adarre,
Ha telen Varzin gan-ime. »
Mab ar roue daP m*he glevaz Oud he dad roue e'bourgonizaz.
Ar roue pa'ndeuz he glevet D'ann den inouank en deui laret ;
ff Ma gasez d'ime he vizou
A 10 gant-han enn he zorti deou,
Ma gasez he vizou d'i-me
Te po va merc'h digan-i-rae. »
Uag hen dh zont, o wela dnr, Da gaout ha vamin-goz dioc'htu.
-r Ann olrou roue en doa laret Ua padal eu deuz dislaret !
— Na chif kel evit kement-se»
Kemer eur skoultr a zo aze, Azo aze 'harz va arc*bik Uag enn han daouzek deliennik, Hag enn han daouzek dehen grenn Hag hi ker kaer hag aour melen ; Pag onn bet seiz noz da gerc'hat, Seiz vloaz tremenet, e seiz koat.
Pa gano V c houg da hant«p-noz Ho marc'h ru vo oc'h ho kortoz.
P'euz ker da gaout aon ebet, Marzin-Barz na zihuno ket. »
Pa gane V c'faoug kreiz ann noz du Lamine war ann hent ar marc'h ru ; N'en doa ket ar c'houg peur-ganet pa oa bizou Marzin lamuiet.
Anti'onoz pa zarc'haz ann èe
Oa eet da gaout ar roue;
Hag ar roue, àaV m'he wetet»
Choïninaz war zao. souezet braz,
Souezet ha' nn hoU evel-t-han.
— « Setu goneel he c'hreg gânt-han î »
Hag hen mont eunn tAimnik er meaz.
APPENDICE 4'i0
lie vab d*he heul hag ann oac*h kéaz, Hag hi da zont gant-han endro Unan a-gleiz, un-all a-zeo.
— Gwir eo, va mab, pez t'euz klevet Da c'breg hiriou ec'h euz goneet ; Hogen eunn dra c'boaz e c'houlaau, Uoumau a yo ann divezan ;
Alar deuz da ober kcinent-ze Vezi gwir vab-kaer ar roue, Hag az po va merc'h bag ouc^hpenn, Ann hoU vro Léon, dre va wenti !
Digas Marzin-Barz tre em lez Da veuli ar briedelez )»
• Mazin-Barz, abeban e teuz TouUet da zillad treuz-didreuz ?
Da belec'h ez-te evelben Diskabel-kaer ba diarc^ben?
Da bélec*h ez-ta evelhenn Narzin goz, gand da vaz kelen?
— Mont a rann da glask va delen Frealz am c'balon er bed-men ; Klask va delen ba va bizaou
Am euz koUet, kollet bo daou.
— Marzin, Marzin, na cbifîet ket, Ho telen u*ed eo ket kollet,
Nag bo pizou aour kenneubet. Deut tre enn ti, deut tre, Marzin, Da zibri eunn tamm boued gan-in.
— Mont gant va bent na zaleinn, Na tamm boued ebet na zebrinn, Na zebrinn tamm boued war ar bet, Ken n'am bo va delen kavet.
— Marzin, Marzin, ouz-in sentet ; Ilo telen a vezo kavet. »
410 TEXTES POÈnODES ORIGINAUX
Kement *ina bet pedet gant hi, Kement e ma deut tre enn ti.
Ken a ligouesaz, da barde, Nabig ar c hroac'h goz ; hag ben tre.
Hag ben da iridal spontet braz, Endro d'ann oaled pa zellaz, wplet Marzin-Barz klucbet lie benn war be galon stouet ; Oc*b be welet war ann oalet N*ouie darre pelec*h tec'bet.
— Tevet, va mab, na spontet ket Gand ar mourgousk ema dalc*bet ; Lonket en deux tri aval ru Ameuz poazet d*ean el ludu ; Lonket en deux va avalo
Setu ben d^bon heul e peb bro.
Ar rouanez a choulenne
Gnnt bc laoufrouen, euz be gwele :
— Pctra c'boani gand ar ger-nia ?
Pe safar. a glevann ama ?
Pa*z-onn dibunet ken pred-ze, Ken a gren postou va gwele?
Petra *zo digouet barz ar porz Gand ann dud eno 'ioual forz ?
— G'boari gaer azo er ger-man ; Gand Marzin o tont enn ti-man ;
Eur c*broagîk koz gwenn-kan raz-ban/ Hag bo mab-kaer ivez gant-ban? »
Ar roue en deuz bi c'hlevet Hag ben meaz, ba prim da welet.
— Sav alèse, einbanner mad, Sav deuz ta wele, ha timad!
Ha ke da gemenn dre ar vro Dont d*ann eur«*d neb a garo ;
Dont d'ann eured mercli ar roue A YO dimet abenneiz-te; Dont d'ann eured, tudjentiled, Kement zo e Breiz bed>ba-hed ; Tudjentiled ba bamerien, Tud a iliz ba roareheien, Ha da genta ar gonted vaour, Ua tud pinvidik ba tud paour.
Ke buban ha skanv dre ar vro Kannadour, ha deuz skanv endro. »
Selaouet hoU, ho ! selaouet
Ma oc'b euz diouskouarn da glevet 1
Selaouet boll hag e klefet
Ârpez a zo goure* bemennet :
Dont da eured merc*h ar roue
Neb a garo, abenn eiz-te,
Dont d*ann eured, braz ba bihan,
Kement a zo er c'hanton-man;
Dont d'ann eured, tudjentiled,
Kement zo e Breiz bed-ba-hed;
Tudjentiled ba barnerien,
Tud a iliz ba marc*beien ;
lia da genta ar gonted vaour
Ha re binvidik ba re baour.
Na vanko d*he argant nag aour ;
Na vanko d'he kik na bara
Na gwin, na dourvel da eva,
Na skabellou da azeza
Na paotred skanv d'bo servicha.
Daou-c'bant penn-moc'b a vo lazet,
Ua daou-c*bant penn-kole lardet ;
Daou kant oenar, ba kant karo,
 gement koat a zo er vro;
Daou c'bant ejen, kant du, kant-gwenn.
4«9 TEXTES POÉTIQUES OBIGINAUX
Vo roet ho ki'ec'hin dre rann krenn ; Kant zae a to hag a c^bloan gwenn, Hag a vo roet dar veleien; Ha karkaniou aour a vo kant Evit roi d'ar varc'heien goaot ; Minteli glaz vo leiz eur zal Da r«i d*ar merc^hed da fragal, Hag eîz kant bragez nevez c'hret Da m d'ann dud paour da visket.
Ha kaut soner war ho zoroben son noz de war ann dacben ; Ha Marzin-Barz e kreiz al lez yeuii ar bnedelez.
G'hoari awalc^h a to eno, Kemeni-all birviken na vo» »
« Rlevet, Keginour, me ho ped Nag ann eured zo achuet?
— Ann eured o zo achuet Uag ann boll draou ivez lippet !
Pemzek devez ^ deuz padet .
Ha dudi awalc'h a zo bet ; Eet int kuit boll gand profou mnd Gant skoaz roue hag he gimiad ; Rag he vab>kaer da vro Léon, Gant he bried, dreo he galon ; Eet int boll kuit, ha laouennet, Nemed ar roue n'edeo ket :
Marzin c'hoaz eur WQch zo kollet N'ouier doare pelec'h ma eet. »
