DISCOURS LATINS

SPART AGI AD CONSERVOS ORATIO.

Siccine, comités, ad urbera pergfitis? An crudelitatem Romanorurn infandam , an reservatam vobis sorleni ignoratis ? Yosne ut ignavum pecus ad necem duci patiemini ? Non vobis animus ? Nonne et vos bomines , quos isli veluti intimum animalium genusin servituleni redactos turpissimo tradunt exitio ?

Si modo libertatem eripuissent , jure inter strenuos oriretur clamor : libertatem , omnibus in bonis eximiam , vitse vel ipsi anteponendam fore ; malle cunctos emori potiiis in libertate quàm tôt et tanta servorum mala, tyrannorum vim , cupidines , repulsas , verbera , diutiiis ferre. Nec inter vos , ô viri , deficeret qui libertatis incertœ spem ^ aut necem gloriosam , làm longo duroque servitio prœferret.

Nunc autem non taniùm servitutis immane gravatur pondus ; mors , mors ipsa imminet , mors etiam crudelissima turpissimaque. Imus comités , pœnarum vincuio juneti , mox infando prœlio , horrendâ slrage , quam isti Circenses nuncupant , ad ultimum nostris invicem manibus trucidandi. Leonum tigridumque et ursorum pugnge sanguisugas Romanorurn oculos explere nequeunt; nos homines ad ludos ducimur , quorum illi vulneribus satientur , cruore sitim extinguant, suprema suspiria ut cantantium choros auribus arripiant , denique conviva-

(160 ) rum in gaudio festivisqiie clamoribus ad morientium clamores , ad horrendœ necis spectaculum , ad visum aîstuantis arenae immaniter exultent. Ergone pectora conservorum ferreœ sortis fraternitate juncta gladio figera ludus erit? lie, si eavolunlas, ite, conscelerate manus ; ego liber meliori cedam exitio. At hos potiùs gladios , lias strenuas manus in tyrannos vertite ; vertamus in Romam , et , si moriendum est , non moriamur inulli. Nec nostras tantiim miserias vindicabimus; oppressum , gemenlem , spoliatum et divitiis et libertate , etcivium vitâ, orbem vindicabimus. Sanguinem ergo nostrum maxime ulti pereamus.

Quid , si melior spes liberis jam viventibusque nobis arridet? En illa , illa , inquam , spes. Non enim tantîim turpis aut gloriosœ mortis in promptu delectus; sunt nobis et belli vices. Quid in illam superbam Romam tyrannorum matrem quse ferreas servienti terrœ catenas patrat non omnes uno impetu venturos videtis? Primo rebellionis nuntio , ubi primùm libertatis iiigruerit clamor , simul Juguni detrectare gentes , ligidam cervicem exculere barbari , populi insurgere ut vir unus , tôt servorum millia sese nobis addiscere , vincula frangere , in tyrannos arma movere , omnis servitutis artificem Romam evertere, diripere, cruentare. Jamque offensa Italia, indignatœ provinciœ; modo scintilla emicet, ac cuncta flagrabunt , civilibus exhaustam bellis devoratura. Nec nostras ignoremus viresjconsiderate quot servorum millia libertatem invocant ; eo ventum est ut longé liberos excédant numéro. Siccine dormiet plusquàm dimidium liominum , nec aliquis exclamabit : Libertas !

Vos hune clamorem date , vos hune animum ostendatis. Pro morte ignobili libertas in promptu est ; sistite gradum , aut potiùs eamus , eamus liberi , eamus tyrannorum hostes , et mox tyrannidem eversuri.

( IGl )