‹ Lettres d'Abélare et d'Héloïse;Chapitre 32 sur 64 · HUITIÈME QUESTION D'HÉLOÏSE · texte numérisé non relu

HUITIÈME QUESTION D'HÉLOÏSE

Cette réponse du Seigneur aux Juifs en faveur de l'adultère : « Que celui d'entre vous qui est sans péché lui jette la première pierre, » et la façon dont il l'arrache à leurs mains, ne laisse pas de faire question pour nous. En ne permettant de lapider cette femme qu'à celui qui est exempt de péché, il semble interdire à tout homme tout châtiment, n'y ayant personne, pas méme un enfant d'un jour, dés qu'il a passé sur cette terre, qui soit pur de toute souillure.

Réponse d' Abelard.

Seul entre tous les Juifs, Jésus vécut au milieu d'eux sans péché. Il lapide l'adultére, et sauve la femme en lui pardonnant miséricordieusement, et en la convertissant par le repentir de ses déportements. Quand il dit : « Que celui d'entre vous qui est sans péché lui jette la première pierre, » c'est comme s'il disait : laissez-la lapider par celui d'entre vous qui est sans péché. Et le premier il Jui lance Ja pierre, en lui inspirant le remords de ses fautes. Elle aussitót, dans uu esprit de pénitence, se soumet aux macérations, empéche la chair de se révolter contre l'esprit, la dompte si bien, que mortifiée pour le monde, elle ne vit plus dès lors que pour Dieu, et immole en elle ses vices en conservant son corps. Enfin, le Seigneur dit : a Laissez-moi le châtiment, je m'en charge, » ce qui signifie que nous devons réserver à Dieu le châtiment, parce que c'est lui qui l'exerce en nous, bien plus que nous-mémes. Aussi, est-ce à l'homme, non à Dieu, qu'il a été dit : « Tu ne tueras pas. » C'est lui qui nous fait cette interdiction, tandis que lui-méme, qu'aucune règle n'enchaine, déclare catégorique-

440 PRODLEMATA CUM RESPONSIONIBUS.

adminiculo quodam nobis utens, nos præceptis suis reos occidere vel innocentibus parcere facit, ut ei potius quam nobis ista debeant imputari.

Nam quum aliquis potens per operarios suos aliquid agit, non tam i1storum quam illius opus illud esse dicitur, hoc est, non illorum qui operando faciunt, sed illius magis qui per 1llos fecit hiec fieri. Homo itaque probibetur occidere, non Deus in homine. Tunc autem occidit homo, et non in eo Deus, quando propria maliguitate id agit, non præccptione Dei : hoc est, quando id ex se, non ex lege facit, et sux inalitie magis quam divinæ obedit justiti:. Tunc gladium accipit non ad exercendam justitiam, ut vindicet iniquitatem, sed ut suam compleat impielatem. De quolibet Veritas ait : « Qui acceperit, gladium, gladio peribit. : Qui acceperit, inquit, per se, non cui traditus fuerit a potestate, iste gladio perdendus est juste, qui gladio uti presumpsit injuste. Quum autem quasi gladium miles sibi a rege traditum exercet ad vindictani, rex in eo id agit, cujus ille operarius in hoc existit. Unde Augustinus, de Civitate Dei libro 1: « Non occides, his, inquit, exceptis, quos Deus occidi jubet, sive data lege, sive pro tempore ad personam expressa jussione. Non autem ipse occidit, qui ministerium debet jubenti, sicut adminiculum gladius utenti. » ldem, in Questionibus Exodi : « Israelitæ furtum non fecerunt spoliando AEgyptios, sed Deo jubenti ministerium præbuerunt : quemadmodum minister judicis occidit eum quem lex jussit occidi. Profecto si id sponte faciat, homicida est, etiamsi quum quem occidit, scit occidi a judice debuisse. » Idem, in Quæstionibus Levitici : « Quum homo iste occiditur, lex eum occidit, non tu. » Ex his profecto verbis patenter docemur nec homicidium, nec furtum proprie dici, quod ex obedientia committimus, quum id recte geramus, in quo Dei jussionem implemus. Quidquid ad Domini possessionem pertinere videtur, Dei potius quam homiuis esse dicendum est. Nec quisquam corum dominus est, sed dispensator, quandiu hoc habet. Domino pe: mittente : nec quisquam hos ei surripit injuste, qui hoc accipit Domino jubente : cujus tantum sunt illa a quo, quandiu vult, nobis sunt commissa, atque in diversos, prout voluerit, dispensatores transitura, qui tauto minus hæc dispensare et habere digni sunt, quanto minus eum recognoscunt, a quo hæc eis sunt commissa. Quales utique infideles erant Ægypti, hoec magis amittere quam habere digni.

449 PROBLEMATA CUM RESPONSIONIBUS.

PROBLEMA HELOISSEÆE IX.

Dominus leprosum, sicut Matthæus refert, tactu suo mundatum ad sserr. dotis judicium misit, et offerre id jussit, quod lex talibus offerendum precipit. Unde super hoc quaestione movemur, qua ratione Dominus in be facto legi contradicere simul et obtemperare videatur. Leprosum quippe tetigit, quod lex prohibet, et mundatum ad sacerdotem misit, et ad offerendam hostiam, sicut lex jubet. à

Solutio Abælardi.

Sicut ipse Dominus ait : « Usque ad Joannem lex et prophetæ ; » hoc est usque ad tempus gratiæ, tam legis quam prophetarum præcepta etiam juxta litteram fuerunt implenda. In nullo ergo jam Dominus legi contradicit, cui jam nullus obedire ex precepto constringitur Dei: precipue quum lex ipsa in manu mediatoris, ut Apostolus ait, posita, hoc est in ejus potestate constituta sit, ut qui eam ad tempus instituerat, cessare pro arbitrio faceret, quum oporteret, ut jam perfecta caritas in tempore gratiæ timorem foras mitteret. Pertinet autem ad tempus gratie. misericordiam maxime circa quoslibet exhibere, et ad pietatem, quos possumus, exemplis invitare, nec quidquam in hominibus immundum, preter peccatum, abhorrere. Unde Dominus in leproso cuncta hic misericorditer agit, quum et eum tangere propter infirmitatem corporis non est dediguatus, et ei id facere præcepit, sine quo in conversationem hominum nequaquam fuerat suscipiendus. Ad hoc enim a sacerdote aspectus, ipsius judicio et lege sacrificio fuerat commendandus.

PROBLEMA HELOISSE X.

Quid est illud in evangelio Lucæ, quod diviti damnato Abraham dicit : « Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos, non possint, neque inde hoc transmeare ? » Quomodo enim aliqui exczcati sunt, ut de refrigerio tantæ quielis ad penas damuatorum transire velint, vel eis aliquod impendere beneficium jam omnino inaniter affectent, quos a misericordia Dei penitus exclusos vident ?

Solutio Abælardi.

Abraham, in cujus sinu Lazarus est susceptus, Deus est, qui fideles suos de hujus vitæ miseriis ad fuluræ vitæ refrigerium nobis adhuc occultum tan-

Page 1