RAR: 3 ER ET
fae dnm mee nn-h-t TE oies "a Sc CX care Q AIG Selis D “LOS CNOCUU CE M DOCE CODO Tamquam EE jen ROMA. ANS 2 us. : UNE BR ET ETES € fuz-uta. "Lam i! JC€T- CDS OT AL LAN DSC Bam babent ow D Len ache CONTE IL SA NUS “AC EU cx ROSES. qucm 4. camen ac dui e “OT ULLA à Xac serta ad Hbertas UTC JOIE LE 1m MUC YUDe-cÉo EUR LuDcmCar. sed erumd sc sir Dn UEM. »
Ba. ad dust.ezconsem :exdwacrnrm beattmhmrm. boc est vartutum. ve detur im n moz critæ. gubas at; rar. nume a mobas uicunque bre vit^r dita sufiennt : sperocst aatem qual?er ex amzulis dunes beati ssl dzndi, qui unum size cxteris babaermt. quum unum mandatum Île: ob wTvafe mopLwjaam suífeiat, meo qui omnia preter unum. mmpleverit, e1 uno ctiam pratermisso damratione-m mcurrat. Ned. quantum mihi videtur, qu) primum dixit : « Beat pauperes, » et adjecit, « spiritu, » eamdem adyxAsonem in cxteris subintcllexit, tanquam mites spintu, vel lugentes spiritu diceretur : ut bzr quoque vel cetera, quz sequuntur, per sparitum Des, quz. caritas ejus intellimtur, in istis, quæ bic memorantur, tideles non solum esse, sed etiam alios aliorum operatione faciat præminere atque abundare. Sicut eni) quæ de quatuor elementis constare certum est, ex obtinents vocabula sortiuntur, hoc est ex illo elemento, quod in eis abundat, esse In2xime dicuntur : ita et hic fidelium gratie distinguuntur secundum hoc quod in eis abundare probatur. Illos quippe pauperes caritas Dei facere dicitur, quos in contemptu divitiarum vehementiores ac perfectiores facit. Suniliter mites, quos in virtute patienti reliquis præfert : ac similiter de cateris nobis sentiendum. videtur. Omnes tamen beatos vel beatitudine dignos caritas Dei facit, quum qua nemo perire potest quamvis in donis Dei istos illis perfectioresfaciat.
Diversa autem verba, quæ in remuneratione supponuntur, quum dicitur : € Quoniam ipsorum est regnum colorum, » vel : « Quoniam ipsi possidehunt terrain, » etc., nequaquam in significatione percipiendi præmi videns lur diversa ; sed identitatis fasüdium fugiens, hoc Dominus variavit quadam convenientia, quam liabent ad premissa juxta proprietatem sermonis, et imilitudinem rei ; quod in singulis leve est intueri. Congrue quippe paupe: ribus reguum cadlorum promittitur, ut qui terrenas divitias propter Deum contemnunt, cwlestes mereantur. Mitibus, qui se bene gerendo possident,
408 PROBLENATA CLE RESPONSIONIETS.
possessio terræ viventium, lugentibus consolatio convenit. Esurenubes sitientibus justitiam, saturitas, hoc est impletio desiderii sui apud De: obtinendi : cujus amore plurimum intendunt exercitio justitize 1n vindict: malorum.
Sic et in ceteris remunerationis verbis quedam concinnitas ad beati dines præmissas assignari potest. Non ergo Dominus tam beatitudines ip haberi precipit quam in eis illos abundare admonet, qui in singulis ordi bus desiderant esse perfectiores. Nam ad perfectionis abundantiam, ipse co sequenter Novum tradere Testamentum hic Deus profitetur, dicens « Nisi abundaverit justitia vestra plus quam scribarum et pharisæorum, n intrabitis in regnum celorum. »
PROBLEMA HELOISSÆ XV.
Quid est quod postmodum Dominus ait : « Nolite putare quoniam ve: solvere legem, » quum Joannes dicat : « Propterea ergo magis quærebai eum Judæi interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed etiam patrei suum dicebat Deum, æqualem se faciens Deo? »
Solutio Abælardi.
Quum dixit : « Non veni solvere, » et postmodum addidit : « sed adim plere, » in moralibus scilicet. preceptis potius quam figurativis, sicu sequentia continent, ex adimpletione quam supposuit innuit quam solntio nem mandatorum legis prius intellexerit, in moralibus scilicet præceptis Moralia quidem precepta sunt agenda vitm, sicut figuralia figurandæ. E moralia quidem quz naturaliter ab omnibus semper complenda fuerunt, e antequam lex scripta daretur, mores hominum ita necessario compouunt ut nisi impleatur quod in eis praecipitur, nemo unquam salvari meruerit Qualia sunt : diligere Deum et proximum, non occidere, non meechari, no mentiri, et similia, sine impletione quorum nemo unquam justificari potest l'iguralia vero sunt legis precepta, qua juxta litteram accepta, nihil justi liæ conferunt ex operatione sua, sed ad tempus instituta fuerunt, ad aliquit figurandum justitia: ut observatio sabbati, circumcisio, quorumdam cibo rum abstinentia, et his similia.
Ad moralia ilaque tantum legis præcepta referendum est quod Dominu ait se non venisse solvere legem, sed adimplere : hoc est nequaquam ces sare facere quod in moralibus preceptis lex continet, sed in eis per Evange lium supplere quod legi deest. Lex quippe Moysi nequaquam inimicun diligi praecipit, sed amicum : nec peccatum in mente consummari docet
monte e- EMA. DM ANR rom oum RUE cun petamdura : ne HIDE amnes. me c JUS, qnem. URL ere preximum deá nt. ke - cus. qu) GB AG uu Tunspiznm cc ideumeema Won emm unnern Mi. uria iteram. ex j3mrunum M. $6 putenter alien lam i amxume DIMM. mnm ner cuum sepu»sgaim Krnerar
PRUNERNMA SELS LVL
aumuun um E-aueit 1bumemtan pretrt imperfectaoemi legis, di sens : Yea anumdavert jusana vesra plus quam scribarum aut pban run. Jon nord .n —:um aelecum? Aut quoxu»xbo, ut Apostolu nt. -Drbacu at 2recedeuts mamlat propter urfirmitem ejus et inutile nem ? . Xni emm at pertectum adibaut lex. 9
"hum im Demmus hviti querenti quomodo tam zternam possidere --pemht de dibus mandatis dilectionis. quæ in leze sunt : « Hoc fac. e vives. » 2t Apostolus dieat : « Qui dilizit proximum, legem. implevit : mam non udulterabis. mon occides, etc.: + et iterum : « Dilectio proxim mahrm non operatur : plenitudo ergo lezis est dilectio; » quomodo x periectionem mandatorum deest aliquid legi. quum illa etiam duo præcept dibetionrs Dei et. proximi sufficere omnino videantur, nec aliquid perfec tiomes deesse?
Solutio Abælardi.
Quum ait Dominus : « Nisi abundaverit justitia vestra plus quam scriba rum et pharisæorum, » subaudis justitia : non ait; justitia legis. Unde e (quum) in sequentibus ait : « Audistis quia dictum est antiquis : dilige amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum, » nequaquam hoc in leg reperiri potest, sed magis in traditionibus scribarum et phariseorum les superadditis, de quibus Dominus ait : « Et irritum fecistis mandatum [x propter traditiones vestras. » Praserüim quum de dilectione inimici, ve etiam de beneficiis ei impendendis, lex ipsa praecipiat dicens : « Si occurreri bovi inimici tui aut asino erranti, reduc eum. Si videris asinum odientis t jacere sub onere, non pertransibis, sed levabis cum eo. » Et in Psalmista « Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis mei inauis. » Et Salomon in Proverbiis : c Ne dicas : reddam malum pro malo expeeta. Dominum, et liberabit te. Quum ceciderit inimicus tuus, ne gau
ez MB PNEATA CITE EDSPONSONIBES.
OMS. 22 IL “UMR pus 1e LUC CEE ÜULEB : ne Mrte videat Dominus, dijuo. 2 46 aUbTXC ad 66 ram sum Ve dix: - queoenedo [fecit mibi, xc IMULHL + TeDGRI UMR secundum coms suum. » [tem : « Si esunent IILILACDé “Ole. "LI LCI - & sent. da & aquam bibere. Prunas enim HAE je ut €jus. 4 Deeninas redd:4 Ule. » Et beatus Job : « 8 ERVSSES SDL. cul. mÉ TUE (jus, qui me oderat, et exultavi, quod inve- Diez sux malzÉ. Ne enim dedi ad peccandum guttur meum, ut expeterec mabsdhonn: animam ejus. »
Xon #72, antiqui boc jussum vel concessum fuit in lege, ut odio haberent inunscum, sed mans. ut dictum est, in tradiuonibus hominum, quam in prxocptis Dei babebatur. Quum erzo dicit Dominus : « Plus quam scribarum et phanszorum, » non plus quam legis : nequaquam hinc cogimur fateni Dominum banc abundantiam Evangelii præferre imperfectioni legis. Non tamen ideo minus concedimus legem in preceptis suis ita imperfectam fuisse, ut ei necessarium esset Evangelium succedere : sicut et Apostolus, ut supra meminimus, patenter profitetur. Sed nec preceptum de dilectione proximi, ante adventum Christi perfectum esse potuit, quod ipse veniens, et proximus noster factus, tam susceptione carnis, quam exhibitione dilectionis, perfectum fecit : ut jam quilibet eum tanquam proximum diligens, ex hac perfectus dilectione fiat. Unde et eidem diviti requirenti quis esset proximus ejus, parabolice respondens, se illum prosimum esse significavit, quem ille Samaritanus expressit, qui vulnerati misertus est : et quem ex affectu compassionis ipse quoque dives vere proximum fuisse professus est.
Sive ergo in lege habeatur : « Diliges amicum tuum, » sive « proximum, » ut eum videlicet ibi proximum intelligamus, qui vel cognatione, vel amore est nobis conjunctus : nemo rectius proximus noster, quam Chrislus est dicendus, ut in eo nunc dilectio proximi perfecta sit facta, quz antea fuerat imperfecta, quamdiu videlicet statum suum lex habuerit, quse usque ad Joannem vigorem suum custodivit. Prius ergo imperfecta, quamdiu lex proprie fuit dicenda, ut ei obediendum esset per omnia : pro hac ipsa imperfectione sui reprobata est, evangelicæ doctrinæ superveniente perfectione, ubi quidquid est necessarium, liquide magis quam. parabolice est expressum. Nam etsi diligenter legis littere. insistamus, quo soli populo Judæorum data est, nequaquam proximis msi eorum est intelligendus.
Unde nec per Christum illud preceptum de dilectione proximi, ad alios pertinere videlur, quuin ipsi soli sub lege continetentur. Quapropter necessario succedere legi Evangelium debuit, omuibus geueraliter injunctum, ut omnes debeant salvari per ipsum.
474 PROBLEMATA CUM RESPONSIONIBUS.
Ad predictum itaque proximum, id est Christum Apostolus respexit, quum eo præmisso : « Qui diligit proximum, legem implevit ; « statim hoe tanquam probatione adjunxit : « Nam non adulterabis, non occides, etc. » Si enim Judzeus hunci nter proximos suos comprehensum diligat, sicut ipse ait : « Si quis diligit me, mandata mea servabit, » in nullo adulterio, in nullo peccabit homicidio : et omnia similia, qu: in lege sunt, evitabit, et justitias ejus complebit.
/ PROBLEMA HELOISSE XVII.
Quid est etiam, quodin sequentibus Dominus ait: « Neque per caput tuum jurabis, quia non potes unum capillum album facere aut nigrum; » tanquam si hoc facere posset, jurare per caput liceret ?
Solutio Abælardi.
Replicanda sunt, quz in proximo sunt premissa, ut ex illis, et de hoc facilius judicemus. « Dico, inquit, vobis, non jurare omnino : neque per celum, quia thronus Dei est, neque per terram, quia scabellum est pedum ejus, neque per Hierosolymam, quia civitas magni regis est, neque per caput tuum, quia non potes unum capillum album facere aut nigrum. » Quatuor Maque sunt, ccelum scilicet, terra, Hierosolyma, caput. nostrum, per quæ jurare prohibemur : quia hec maxime in juramento ponimus, quæ venerabiliora æstimamus, ut ex his amplius nobis credatur. Hzc autem veneratione digna majore videntur, quæ ad Deum maxime constat pertinere : ut celum, quod dicitur thronus Dei, hoc est anima Christi, cui specialiter divinitas insidet, et in ea plenius per gratiam inhabitat. Terra, quæ scabellum Dei dicitur, humanitas est Christi, tanquam terrena et inferior in Christo creatura. Ilierosolyma, civitas Dei, sancta est Ecclesia : cujus caput ipse est Christus. Capilli adhzerentes capiti, et ipsum adornantes vel protegentes, eloquia sunt divina quibus Christus commendatur, et per fidem in nobis conservatur : horum quedam alba, quedam nigra dicuntur, quum aliorum intelligentia clara sit et manifesta ; aliorum obscura, sicut illorum maxime que sunt allegoricedicta. Quorum quidem nullum sive album sit, ut dictum est, sive nigrum, nostrum non est facere : quia eloquia Dei non sunt inventionis human:e, nec nostra sunt documenta, sed divina. Quod ergo ait : « Non jurabis per caput tuum, quia non potes, » etc., tale est : non debes Christum in juramento ponere, quod ejus solius summe Dei sapientize sit hoc invenire, quorum alia, ut diximus, alba sunt, alia nigra. Similiter quum jubet ut nec juremus per celum, quod thronus Dei est, sic ac-
416 PROBLEMATA CUM RESPONSIONIBUS.
cipe : ut non ideo per ipsum jurare eligamus, quia tante dignitatis es quod cæteris eminet creaturis. In his itaque verbis negativum adverbiu prepositum orationi causam ipsam excludit, non interpositum ipsam n linquit atque constituit. Aliam quippe vim negativa particula habet to orationi præposita, ut totam scilicel simul neget, aliam interposita, : uni tantum illius orationis parti apposita. Aliud quippe est dicere : no quia hoc fecisti, peccasti; aliud dicere : peccasti, quia hoc non fecisti. Il namque causa removetur peccandi, ut videlicet non propter hoc pec: verit, ut hinc eum certum sit non peccasse, ubi causa ad hoc intercesserit ibi vero non ostenditur quod non peccaverit, sed hoc tantum quod no propter hoc peccaverit, ut videlicet causa peccati polius quam peccatur ipsum removeatur.
Tale est ergo quod de juramento Dominus precipit vel adhortatur, ut, quia periculosum est jurare, ne perjuremus, omnino, quantum possumus, hoc caveamus, ne aliqua dignitate, quam res habeat, per ipsam jurare appetamus, sive ipsa sit Deus, utpote Christus, seu quecumque creatura ex Deo præ ceteris aliquid dignitatis adepta. Jurare autem per aliquid, est no: ei cui juramus, concedere, ut niliil utilitatis in ea re, per quam juramus, habeamus ulterius, nisi hoc, quod juramento firmamus, verum sit.
Quum autem in ecclesiasticis causis omnis controversie, ut Apostolus ait, finis sit juramentum, non hoc loco Dominus precipit non jurare, sed magi: adhortatur. Quadam namque præcipiuntur, quedam prohibentur, qusedam suadentur, quedam permittuntur. Præcipiuntur illa, sive prohibentur, sive quibus vel cum quibus nos salvari diffidimus. Mala itaque prohibentur omnia, et bona præcipiuntur, non omnia, sed illa tantum, quæ saluti ne cessaria videntur ut credere in Deum, et diligere non tam ipsum quam proximum, non adulterari, et similia. Illa vero bona, quæ non ita neces. sariasunt, sive quia strictioris ,vel laxioris sunt vie, et tanquam nimi: alta vel nimis infima, sub precepto non clauduntur, sed vel persus. sionem consilii habent, ut virginitas, vel indulgentiæ permissionem, ut nuptiæ. Quippe si preceptum ad virginitatem. cogeret, damnarentui nuptiæ : vel si ad nuptias, damnaretur virginitas. Consilium Itaque sive persuasio est de potioribus bonis, permissio vero de minoribus, hoc est, que minoris sunt meriti, quando consilium de melioribus aliqua diffi. dentia vel dispensatione non suscipitur. Que ergo tam fieri, quam dimitt
478 PROBLEMATA CUM RESPONSIONIBUS.
licet, preceptum non habent, sed admonitionem, ut omnino non jurar vel permissionem, ut hoc fiat pro necessitate : veluti quum ad inquisitione veritatis, testibus opus est.
Permissio autem est, quum dicitur : « Unusquisque habeat uxore: suam propter fornicationem; » præceptio vero, quum dicitur : « Alligat: est uxori: noli quærere solutionem. » Persuasio vero consili, quum statir supponitur : « Solutus es ab uxore? noli querere uxorem. »
PROBLEMA HELOISSE XVIIT.
Quid est in eodem Evangelista : « Nolite solliciti esse dicentes : qui manducabimus? » Et rursum : « Nolite solliciti esse in crastinum Crastinus enim dies sollicitus erit sibi ipsi. Sufficit enim diei maliti sua. » Nunquid enim providentiam prohibet futurorum? Nunquid et ips Dominus eum qui turrem vult ædificare, de sumptibus cogitare admonet | Et Apostolus : « Qui præest, inquit, in sollicitudine: » sicut et ipse fa ciebat, de seipso dicens : « Instantia mea quotidiana, sollicitudo omnium ecclesiarum. »
Solutio Abælardi.
Sollicitudinem proprie Dominus dicit. superfluam curam de futuris, quando videlicet pro aliquibus præparandis, magis necessaria dimittuntur : ut si pro apparatu crastinorum ciborum, prætermittamus oraudo quaerere a Deo regnum suum, hoc est tales nos facere, ut in nobis ipse, non peccatum regnet. Crastinus enim ut tanquam si diceret : ne aflligatis vos superflui: curis, pro tempore futuro, antequam veniat : quia quum ipsum venerit, satis sollicitudinis afferet ex se ipso, illis, qui de necessariis minus. in Domin confidunt, non attendentes illud prophete : « Jacta super Domimum curam tuam, et ipse teenutriet. » « Sufficit. enim diei, etc. » hoc est, unicuiqu tempori vite hujus zerumnose suæ sollicitudinis poena sufficere debet, quam videlicel affert nobis ex superfluis curis pro temporalibus, dum pro hi: æletnarum obliviscimur.
Sollicitudinem vero in bono, vel in his, quæ ad eternam pertinen vitam, dicit Apostolus providentiam, hoc est, rationabilem de futuris, ve pro futuris curam : si videlicet temporalia provideamus propter æterna, u his sustententur quodam viatico necessario qui ad illa festinant.
sans défiance et sans mesure qu'on reçoit un conseil. Ce qui peut également étre fait et non fait n'est pas présenté sous forme de précepte, mais simplement sous forme d'avis. C'est ainsi que l'on recommande en général de ne pas jurer, et qu'on prescrit de le faire en cas de nécessité, par exemple, lorsque, pour la recherche de la vérité, il y a appel de témoignage. |
La forme de la permission est celle-ci : « Que chacun ait sa femme pour la satisfaction des besoins de la nature. » La forme de la prescription est celle-ci : « Vous étes enchainé à une femme, ne cherchez pas à rompre ces liens. » Il y a simplement avis, quand on ajoute aussitôt : « Vous êtes hors des liens d'une femme ; ne cherchez pas femme. »
