AFIAIIIE DE \A SUCCESSION DE MEDICIS

l" TRANSACTIO INTK.II ILLUSTR1SSIAIAM CATHARINAH DE MEDICIS REGINAM FRANCIAE El MARGARITAM DE USiniv DUCISSAM PARMAE ET SUPER QUIEUSDAM liiiMS QUONDAM CARDINALIS IIIPPOLITI MEDICIS1.

( 1" juillet i.r»(io.)

lu nomine Domini nostri JesuChristi. Amen. \11no al> eiusdem Domini nativitate millesimo quingentesimo sexagesimo , indictione lertia, die vero prima mensis Julii, Pontificatus Sanctissimi in Christo Patris et Domini nostri Domini Pii, divina providentia Papae quarti,

anno cjus primo. Cum sicut infrascriptae partes asseruerunl , a multis annis citra in ISomana Guria coram diversis Judicibus pependerinl el ad hue pendeant diversae liles inler Ulustrissimam cl Christianissimam Dominam Calharinam île Medicis, Dei gratia Reginam Franciae, ex una. et Ulustrissimam Dominam Margaritam ah lustria '.

iiiinc uxorem Ulustrissimi Domini Octavii Far nesii. l'ariiiac et Placenliae ducis, el ohm in primo matrimonio uxorem quondam bonae memoriae Uexandri Medicis, dum \i\ii Flo-

1 llilil. nul., \ls. français, n" 5i56, f° ma. Ce volume contient les minutes <!•■ la correspondance du duc d'Épcrnon. Voir plus haut lu lettre de la reine à Villeroi du 10 décembre i586, p. i": "t ""te. In bixes

.In \ ilican, filbltoteca /'<», vol. 69, fol. 16a el seq. Marguerite d'Autriche, lille naturelle de Charles -Quint,

était veuve d'Alexandre il" Medicis quand elle épousa Octave Farnèse, lil- de Pierre-Louis, duc de Parme. Elle avait conservé l'usufruit «les biens de son premier mari, dont Catherine de Medicis se prétendait --"le héritière, ainsi que de l'en le cardinal Hippolyte. La mort récente de la duchesse il" T'arme terminai! île longs procès qu'avait suivi à Home l'abbé il" Plainpied •■! • 1 . >t • 1 la reine mère avait fatigué tous les ambassadeurs il" France "t beaucoup île cardinaux. Voir I"- lettres des 6 -1 8 février i586 .m cardinal d'Kslc "I .m grand duc il" Toscane, p, •>. fi.

rentiae ducis, et diversos alios praetendenles percreditores quondam bonae memoriae Hippoliti, dam vixit Cardinal] s de Medicis, de et super bonis et successione familiae de Medicis, deseendentisaCosmoseniore.indiversisIlaliae loris et doininiis sitis ac credito viginti mil- 1 1 iiiii ducalorum auri, alias per felicis recordationis Clementem Papam VII. super Montisfidei Ahnae L'rbispositorum.ejusdeniquecredili fractions et emolumentis, et notabili quantitate jocalium, monili um et gemmarum, succession i» familiae praedictae,rebusque aliis in actis dictarum casarum latius deductis ex altéra parte : et tandem medio et opéra quamplurium dictarum Serenissimae Catharinae Reginae et lllustrissimae Domioae Margaritae ducissae amicorom et ministrorum, partes ipsae, considérantes (]uod dubius est e\entus litis et

<l I melius est aliquid certum et cito habere

quam diu tota per diuturna litis dispendia periclitare; proptereaque et pro conservanda inter eas convenienti benevnlentia decreverintad pacem et concordiam inter se devenire a litibusque prsdictis allerius prosequendis discedere. Hinc luit et est. quod coram me nolario publico el testibus infrascriptis ad boc Bpecialiter vocalis et rogatis, personaliter constituil [llustrissimus et Reverendissimus Dnminiis Franciscus a Tiirnoue. Sanctae Romaine Ecclesiae I lardinalis, Episcopus ( tatiensis . procnrator perdictam Serenissimam Dominam Catherinam Reginam ad hoc specialiter constitutus, prout docuit patentibus ejusdem serenimae Dominae Reginae literis datis à Biais die mu. mensis Januarii proxime preteriti, manu propria ipsius Serenissimae Dominae Reginae subscriptis, ejusque magni sigilli appensione munilis, et pênes me notarium publicum infrascriptum ad effectuai ut illas consignem infrascripto domino Joanni de Lippis procura ton, quamprimum ipse ronsignaverit

mibi publicum instrumentum sni mandati, quod possim dicto Hlustrissimo et Reverendissimo Domino Francisco Cardinali, seu in ejus absentia Reverendo et Illustri Domino Oratori Christianissimi Régis tune existentis consignare. dimissis pro eadem Serenissima Régi lia, ex una,et Magnificus Dominus Joannes de Lippis. Juris utriusque doctor, Patritius Plorentinus, prefatae lllustrissimae Dominae Margaritae ducissae procnrator. prout et ipse docuit publico instrumente, mandato sub die x\a mensis oclobris anni 1 558 . in civitate Florentiae, per Paulum Vespasianum Bigna, notarium publicum Placentinum , rogato, el in actis causarum praedictarum sub die xxvn' Januarii proxime praeteriti producto, et una cuin eo, pro abundantiori cautela et majori securitate presentis tractatus, et [llustrissimus el Reverendissimus Dominus Alexander. ejusdem Sanctae Romanae ecclesiae Sancti Laurenti in Dainaso diaconus. Cardinalis et Vice Gancellarius; quae sciens aliter non teneri, sed sponte sua teneri volens, itaque non possil excusari dicendo promisisse factum alterum

et fecisse débitant diligentiam, p isitel con-

v . • 1 1 i t dicto Hlustrissimo el Reverendissimo Domino Francisco Cardinali . procura tori praesenli.et pro dicta Serenissima Domina Catharina Regina . una meciim notario publico infrascripto, tanquara publica et authentica persona . solemniter stipulanti et récipient i, quod producta lllustrissima Domina Margarita ducissa presentem transactionem, compositionem el concordiam, omniaque et singula infradicenda rata, giala et liiuia semper babebit : instrumentumque ratihabitionis ratihabilum per ipsam Illustrissimam Dominam Margaritam ducissam, transmissum praefato Reverendo et Illustri Domino Oratori, Régis Christianissimi bac in Urbe lune existent), consignabil infra duos menses computandos

'i'iO

a die quo infrascripta ratificatio Serenissimae Beginae, ut infra dicitur, fuerit presentata. Alias diclus Uluslrissimus et lleverendissimus Doiuinus Alexander, Cardinalis, voluit principaliter el in solidum teneri de suo proprio ad observationem omnium infrascriptorum, et ad omnia damna, expensa, et interesse per dictam Serenissimam Reginam quomodoiibet dicta de causa patienda, facienda, et sustinenda, de quibus stari, et credi voluit soli verbo et aiTectioni damna passi, absque alia desuper facienda probatione aut Judicis aliquo decreto, predicta Illustrissima Dominn l\largarita Ducissa parte ex altéra, et e converso etiam praedictus IHustrissimus et Reverendissimus Dominus Pranciscus Cardinalis nomine, quo supra promisit eirlem Domino Joanni, procuratori aut mihi notario publico infrascripto , consignare instrumentum | m 1 » I i — cum solemnis Dotiticationis hujus contractus factae per dictam serenissimam Dominam Reginam infra quatuor merises proximos, asserentes praefati Doinini procuratoris se esse bene informatos de causis et li t i luis predictis el de singulis bonis <le quibus agitur eorumque valore neenon de juribus utriusque partis ipsorumque lilium statu el mentis. Quam informationem assuererunl babere non solum ex vocali procuratorum et advocatorum < | n i causas easdein executione relatum... (mots presque illisibles, le papier étant déchiré) , verum etiam oculari ipso ru m actorum el informalioniiin, lain in jure quam in facto, bine mile liorum factorum inspectione. El propterea babuisse et babere omnium praedictorura el infradicendorum plenam, perfectam el indubitatam nolitiam el scientiam sponle el ex certa eorum scientia, non aliquo errore iuris vel facli. sed animo délibéra to; et aon vi, dolo \e! metu aliquo, sed spontaneoel mera eorum dictarumque Serenissimae Dominae Reginae el

Hlustrissimae Dominae Ducissae principalium suarum voluntate et aliis omnibus melioribus via, modo, jure, causa et forma quibus et prout certius, validais et efficacius patuerunl ac possunt, ac fieri vel esse potest ad infrascripta pacla, conventiones, concordiam, conipositionem et transactionem devenerunt et deveniunt, ut infra videbitur. Quid de bonis praedictis illorumque, quae sita sunl in ci\itatibus et territoriis Florentiae et Pisarum el denique in unirurso dominio Florentino ususfructus sit et remaneat praefatae Hlustrissimae Dominae Margaritae ducissae. ejus vita durante, proprietas vero bonorum eorumdem ex aune remaneat et sit praefatae Hlustrissimae Dominae Catharinae Reginae. bona vero et crédita ac jura, quaecumque existentia in civilale Neapolis el in unvierso Regno Neapolitano. lain quoad proprietatem quam quoad usumfructum, pleno jure sint el remaneanl praefatae Hlustrissimae Dominae Margaritae Duchissae. Et similiter monilia, jocalia, el gemmae quaecumque, quamlibet preciosa el quaecumque suppellectilia, quae sunl in manibus praefatae Hlustrissimae Dominae Margaritae Ducissae, ex nunc sua sinl el mIm remaneanl in perpetuum. Quantum vero ad bona existentia in urbe Roma et ejus districtu , conventum es! per pacta videlicel quod Palaiii sui in Regione Sancti Euslacbii juxta ecclesiam Sancti Salvatoris, ubi est bospitaie nationis Gallicanae el alia sua notissima conlinia. omniumque el singulorum doinorum el apothecarum eidem Palatio adjacentium el membrorum quorumeumque quae nunc per lllustrissimam Dominam Margaritam ducissam et alios ejus noiiiine possidentur, el quae ail

ej lem lllustrissimam Dominam Margarilam

ducissam occasione et posl moiiein dicli ducis Uexandri ejus mariti pervenerunl . ususfructus sil et remaneat praefatae Hlustrissimae I'"

uiiuae Margaritae ducissae, ejus vita durante. Proprietas autem Palatii, domorum, apotbecarum et niembrorum hujusmodi ex nunc sit ipsius, Serenissimae Reginae, slbiqueremaneat m perpetuum , oisi intra sex raenses proximos eadem Serenissima Regiaa de illis liberalem gratiam fecerit praedictae Illustrissimae Doniinae Margaritae ducissae. Dictuin vero creilituin Montis-lidei convenerunt quod dividatur hoc modo, videlicet quod medietas fructuum -eu pensionum et einoluuieiitoruni illius liacleuus decursorum debeaturel detur ipsi lllus- Irissimae Dominae Margaritae Ducissae, dicta vero medietas frucluum seu pensionum et emolumentorum decursorum bujusmodi, una ciini proprietate totius sortis principalis et fructus seu pensionis et émolument a decurrenda in futurum debeantur et dentur eidem Serenissimae Dominae Catbarinae Reginae in perpetuum, cum }>acl<> specialiter adjecto quod ambae parles teneantur litem super credito et illius fructibus seu pensionibus et emolumentis praedictis contra praetensos creditores dicli quondam Cardinalis de Medicis

et alios quoscumq [uos opus fueril prosequi

coniinunibussiiniplibus. Caslrum autem Sa net i \n;;eli, Tiburtinae diocesis, cum illius territorio et pertinentiis remaneal praefatae Illustrissimae Dominae Margaritae Ducissae ad eamque spectel plenojure, hac tamen adjecta conditione, quod si contingeret partes ipsas in prosequitione litis crediti Montis praedicti succumbere, tune el eo casu castrum ipsum cum lerritorio et pertinentiis suis praedictis revertatur ad praedictam Serenissimam Doiniiiaiu Reginam suosque baeredes el ad eos plenojure spectent. Ouod atlinel ad villain, quae vulgariter appellatur unice de Medicis, sita in districtu Urbis extra portas Sancti Pétri et Plaminiam in pralis Neronianis juxta sua uotissima confinia, conventum est quod uihil

CaTIIKRINI ni Mmiii I-. I\.

ERINE DE MEDICIS.

'.'il

in bac transactione esse censealur, neque ab aliqua ex ip.sis Serenissimae Reginae el Illustrissimae Ducissae jus aliquod abdicatum esse censeatur, aeque acquisitum per eam, sed unicuique ipsis, quoad dictam villam el illius pertinentia, jura sua salva remaneant. Et hoc [amen intelligatur sine praejudicio juris quod supradictus llluslrissimus el Reverendissimus Dominus Alexander Cardinalis Farnesius dicii babere supra dictam villam ex concessione clarae memoriae Henrici, Gallorum Régis, el praedictae Serenissimae Reginae. Omnia autem alia bona mobilia ac immobilia et se inoventia, ac jura el aomina debitorum ubicumque existentia ex successione , tamdomusel familiae praedictae de Medicis, quam ex successione quondam Dominae Alfonsinae Ursinae, aviae paternae praefatae Serenissimae Dominae Reginae, aul aliis undecumque provenieniia in litibusque el causis praedictis, directe vel indirecte, principaliter vel seu accessorie, el aliis quomodolibet, comprehensa sinl praefatae Serenissimae Dominae Reginae ad eamque spectenl pleno jure el etiam suis baeredibus remaneant in perpetuum. Kl praemissis sahis, partes praedictae invicem el respective, solemni in tervenien te stipula tione, cesserunl el renuntiaverunl causis el litibus praedictis. omnibusque juribus, tam quoad bona supradicta, quam quoad illorum fructus ei Ii t in m praedictarum expensa respective competentibus , de quibus etiam fructibus et expensis sese invicem, nominibus prae dictis el respective quietaverunl el liberave runl, promittentes dictis de causis aunquaui aliquid petere, sed praesentem quietationem el liberationem ratam el gralam babere, sub poena damnorum, expensarum el interesse ad quae el quae invicem el respective teneri voluerunl alteram alleri, de quibus stare el credere voluerunl ul supra. Pacla autem.

vf'Mwrnir

compositionem, transactionem bonorum respective, ut supra assignationem sibi invicem nominibus praedictis partes praedictae fuerunt, videlicet dictus Illustrissimus et Reverendissimus Dominus Cardinalis, procurator ejusdem [Uustrissimae Dominae Margaritae ducissae. licel absenti praefato DoiniuoJoaune, procuratore praesente, et una uiecum nolano publico infrascripto, per eas suisque haeredibus et successoribus in inlinitum futurum, quibuscumque soleruniter stipulante et recipiente , pro omni el loto, etquod praefata 11iustrissima Domina Margarita ducissa haberet et consequi deberet et possel de et super bonis praedictis, occasione contractuum matrimoniaîium alias inter ea et praenominatum Uexandrum ducem, ejus primum maritum, i'aclorum et. . . I illisible, déchiré ) seu donationum propter nuptias, per ipsum Alexandrum ducem maritum factarum el ex capite successionis uude vir .'I uxor, et alias quocumque modo et quacumque ratione, occasione el causa, etiam in actis praedictis deductis si\e nondeductis, dictus veroJoannes Lippus, procurator praedictae Serenissimae Dominae lieginaa, etiam absente dicto Qlustrissimo el Reverendissimo Domino Francisco Cardinali, procuratore praesente, et pro ea Serenissima Domina Regina suisque haeredibus e1 successoribus stipulanti el recipienti, pro omni eo el toto,quod ipsa Serenissima Domina Regina de et supra bonis praedictis, lam ratione successionis patris et aliorum dictae familiae de Medicis, el praedictae Dominae Uphonsinae aviae, quam alias quocumque modo vel causa, \el quacumque ratione, occasione, etiam si in actis praedictis non sil hactenus dcducta, babere et petere posse, ita quidem ni ipsa Serenissima Regina el IHustrissima Ducissa earumque liaeredes el quibus dedcrinl omnia el singula, pertineant eis el cuHibel

eorum respective divisa et assignata.juribuset pertinentiis universis libère babeant el teneant et de illis quidquid voluerinl faciant, sive alicujus contradictione, caedentes quoque prout cesserunt sibi, invicem nominilius praedictis, omnes earum actiones. rationesel defensiones reaies, personales. utiles, directes, mixlas et in rem scriplas, ac jura quaecumque eis et cuilibet earum respective, ex supra narratis causis, et alias quomodolibet et ex quacumque causa competentia el competitura sive bonis praedictis in capitulis superïoribus comprehensis; constituerunt que invicem dictas dominas suas principales, respective procuratrices, tanquam in rem snani.ut possint aclionibus et juribus praedictis uti et illis mediantibus agere, excipere, replicare ,i se tueri. omniaque et singula dicere, lacère, el exercere quae el quemadmodum ipsae dominae principales el quaelibel earum aille praesentem transactionem facere voluisset, et cum omnibus aliis el singulis et aliis clausulis in similibus mandatis m remsuam. lam de jure quam de stilo apponi consuetis el opportunis, consenseruntque sibi invicem, dictis respective nominibus, quod unaquaque ex dictis Serenissima Domina Regina el Rlustrissima Ducissa principalibus possil bonorum et jurimn sibi ni supra assignalorum el lemanenlium possessionem el propria auctoritate capere el retinere pro earum libita volunlale. promittenles nihilominus sibi invicem tradere instrumenta publica mandatoram ab hoc instrumente separalorum, lam ad possessionem capiendum, quam ad alios quoslibel actus ex praesenti tracUtu dependentes et opportunos constituentes se intérim el \irissim allerius nomme respective lenere el possidere. Et insuper promiserunt el quilibel ex dictis Diustrissimo el Reverendissimo Domino Francisco Cardinali el Do-

iniiiii Joanne, procuratoribus respective nominilnis quibus supra, promisil quod de bonis. juribus e( actionibus praedictis ut supra dimissis assignatis et cessis. non fui! per ipsas Serenissimam Reginam el Hiustrissimam Ducissam principales facta alia ressio. neque alius contractus vel dictractus in favorem alterius, neque fiet in futurum quod praesenti contractu possit aliquo modo praejudicari. El -i secus appar i. voluerunt et volunt dominas principales suas praedictas teneri <le eviclione et ad duplum rei evictae in forma juris valida prout etiam voluerunl pro juribus per ••as respective cessis ut praefertur, teneri ad omnem simplicem, alterius partis requisitionem lacère consentire omnem personam ex earumdem domina rum principaiium cessione dato vel facto interesse habentem seu habere praetendentem, et suscipere omnem litem quae propterea super bonis assignatis el cessis bujusmodi alteri parti moneat, illamque etiam suis sumptibns prosequi, terminare et finire alias voluerunt et quaelibet earum velinl dominas principales suas tenere ad omnia damna expensa, et interesse praemissorum occasione quomodolibet per alteram ex ipsis partibua patienda, facienda et sustinenda; de quibus s tare debenl soli verbo damna passi absque alia probatione aul judicio decreto quibus expresse renuntiarunt. Pro quibus omnibus et singulis praemissis sicut praefertur tenendis,complendis, firmiterque el inviolabiliter perpetuo observandis, parles praedictae, videlicel Rlustrissimus el Reverendissimus Dominus Alexander Cardinalis, se ipsum suosipic bai'i-eili^ et successores ac sua el illorum bona omnia ci singula mobilia el immobilia, praesentia el future, usque ad factam dictae Htustrissimae Dominae Ducissae ratiQcationis

1 Jean-Baptiste tlamani, évéque de Mâcon. ' .!•

nom d'innocent l\.

ERINE DE MÉDIGIS. 143

consignationem. Dicti vero Reverendissimus et [Huslrissinius Dominus Franciscus Cardinalis et Dominus Joannes , procura hues respective supradictas Serenissimam Dominam Catberinam Reginam el Hiustrissimam Dominam Margaritam Ducissam . suas principales earumque et cujuslibel ipsorum liaeredes el succès sores quoscumque, ac bona omnia el singula, mobilia et immobilia, praesentia el futura ubicumque existentia inampliori forma Camerae apostolicae cum constitutionibus procuratorum, renunciationibus, submissionibus, e1 aliis clausulis el cautelis in ampliori et pleniori forma Camerae \postolicae praefatae, de slilo Romanae Curiae apponi solitisel consuetis, reservata mibi, nolario publico infrascripto , polestate et facultate illas. loties quolies opus fuerit, extendendi, respective obligaverunl el hipothecaverunt. El pro omnium praemissorum Qrmiori robore, praefati lllustrissimi el Reverendissimi Domini Cardinales, tactis pectoribus manu dextra, more praelatorum, el Dominus Joannes, tactis corporaliter scripturis sacrosanctis, in manibus mei, notarii publici infrascripti , in suam et dictarum Serenissimae Dominae Reginae el Ulustrissimae Ducissae principaiium suarum animas respective ad Sancta Dei Evangelia jurarunt. Super quibus, omnibus el singulis praedictis, petierunt dictae parles a me. nolario publico infrascripto, unum vel plura publicuin seu pulilica lieri atque confici instrumentum el instrumenta. \clum Romae, in Burgo Sancti Pétri . in palalio habitationis dicti Reverendissimi Domini Cardinalis a Turnone, praesentibus ibidem Reverendo plurimum Domino Philiberto higolimiensi, Christianissimi Régis Oratore, Domino liaplisla . Episcopo Malisconensi '. Domino.loanne Vntonio, Episcopo Neocastrensi2, an-Anloinc l'acliinetti, rardinal en 1 583 el pape sous le

Su.

Domino Pelro de Yitlars, Archidiacono majoîïs ecclesiae Auxilanensis, et Domino Marco Antonio Palosis, Cive Romano, testibus ad praemissa omnia el singula vocatis specialiler alrjue rogatis.

El. quia ego , Antonius Massa , Archivi S. Romanae Curiae scriplor, Iransactioni el aliis praemissis,dumsicutpraemittiturfaetafuerint, cuin praenoniinatis testibus, rogatus interfui, caque in notam sumpsi idcirco praesens inslrumentum. ex niea originaii nota peralium, me aliis occupalo, escriptum, cum soliti mei notariatus signi apposilione subscripsi et publicavi, in fi de m et testimonium praemissoruin.

Au dos : Instrumeutum concordiae factae inter Serenissimas Reginam Galliae el Madainain Margaritam ab Auslria, dieprima mensis Julii i 56o.

le récit dudict sieur chevallier, lesquelles absor-

VALLEUR DES BIENS DK LA MAISON ANCIENNE DE MEDIC1 EN TOSCVNNE, APARTENANTZ À LA liuVNi: MERE 1)1' ROY, SELON QU'ILS M'ONT ESTE MONS- TltEZ PAR LE CHEVALIER MARIGNOL, À CE COMMIS PAR SON VLTESSE. EN L'ANNÉE \'<-J-'. '.

Romitta, Peccoreccia el Isola delSecchio,à raison de cinq pour cenl . lieu esgard au revenu. \ aull au moingz:

ducal:

Marnio et Bosco a Fiume de qua (Ici Seccllio, ducati .

Cornazano, ducati. . . .

Casa bianca.

Il ne s'en faicl compte ny appréciation, à cause des charges qu'il v a . selon

1 lîil.l. nat., i Collierl, I, lv 'il!."., orig. M. Nissini.

'Il

,SttS

tt'j.

3o8fti.