I.N LlftKL'M MKÎH0DI
furor, o cives! Qoæ vos agunt intempéries? Dutn Chri* stiani nominis infensissimi hostes in nos sæviunt, arcemque Religionis gigantæo furore lacessunt, homines titulo Christianorum snperbi cum Christiani nominis hostibus male fœderati triumphari se tandem ab ipsis patientur (qui Rnis erit inevitabilis), si prius de ôgoôeoiç et àp.oê«*poiî et 6ttovd[xoi<; et ou/moToti; triumphare valerent; et Calvinistam, puto, Socinianumve ferent impavide; ôjiôveio de nomine forsan et enclitico dissentientem, neutiquam. O areas hominum mentes ! Utut vero sint hæc, non sine fletu commemoranda; quum tamen ex altéra parte, tantis jam et erroribns, et præjudicatis opinionibus humana mens quasi se defa’caverit, et Divina Providentia immensum nescio quid cogilans horrendis rerum conversionibus, et sævis cladibus homines quasi tritos et subactos futuræ concrelioni aptos effecerit ; nostrum estdivinis obsecundare motibus. Hoc est, cur iile ego inRmus Rdelium, in rotam tamen jam motum præsentienlem irapressionem quoque, licet debilissimo pede, fecerim, ut figulus ille Homericus asxs Oéïiai. Nam præseus scriptum totum est impatmxôv, nec aliud sibi assumit nisi bonam voluntatcrn, cui pax de cœlo dicta est. Ideo nihil acerbe et procaciter dictum ; et si quando genio indulgenti subrisisse contigit, id spero blande, nec inurbane factum, salvaque reverentia, qua adversus Illustrissimum et Reverendissimum Archiepiscopum nemo me antecellit. Ulinam inter liligantes arbiter a suis renunciaretur! Primus inter meos exclamarem ctïioç! dt;io«! âÇwî! Intérim e re christiana esse censui cogita-
ANIMADVERSION RS
tiones meas de Libro historiœ et secreto et in scriptis et lingun in his terraruin tractihus paucis nota cum Ciarissimo Auctore communicare, ut illi sint quasi antiqua iila Orobii et Liinborchii arnica collalio, in qua rationibus mere philosophicis innixus (ne aliquid detur studiis partium)evicissemihi videor, Christianos omnes a sancta sede segregatos situul ac se imbuere litteris incipiunt, in Calvinistaruin partes; idest, quidquid iu contrarium nitantur, in merurn putumque Socinianismuin, uou posse non gregalim abire.
Plurimas igitur habeo et ago gratias Comiti Paulo Alexandre Strogonovio quod me Ubri historici coinpotem fecerit, inihique ansam dederil suinmo viro sumraæ observanliæ testificationem præbendi luculentissimam ; nain quorsum ha*c, si ea pro inutilibus liaberem ? Aut quomodo ea pro inutilibus non haberem nisi me commovereut insignis Auctoris et egregia indoles et recondita eruditio? Quid possit, si velit, nec ipse horno si non experiatur, novit. Omnia vincit Amor : id philosopho et theologo, plusquam deliranti amasio, verum. Oniissis igitur odiis et jurgiis, et nos cedamus an tari ; alacresque viam hanc ingrediamur regiam, quæ in Civitatem sanctam desinil, memores semper illius divinæ VOcis aX.ï|ôtueiv èv àya rrn (Ephes., cap. rv, v. 15). Nos certe neminem Christianorum odio habemus, imo neminem non diligimus.
Testis sit Hebdomas ilia sanctissima, in qua pro iis, qui illo ipso tempore anathematibus in nos fulminant (vana sane sed nobis flebilia fulmina), Deum Optimum
IN LIBHUM METHODII.
Maximum amantissime rogainus(l); adeo ut unus ex lus, quos Ministms Sancti Eeangelii vocant pseudoreformati, ne Sucerdotes dicant (sicjubente insuperabili conscientia), præsens olirn exclamaverit : « H<rc est vera mater , date illi filium » (Remuai lib. III, cap. m, v. 27).
Testes sint summi' Pontifices, qui post Lugdunensem Synodum, qua nec sanctior unquam, nec plenior extitit, et post Florenlinaiu alleram it idem soleunissimaiu, in qua, vel Scyropulo teste, Patres absolutissima libertate usi sunt, nunquam ex Cathedra Gratis anatheuia dixerunt ; sed reconciliationi bis celebratæ semper iutenti, facta deinde pro infectis habebant, et quasi meminisse horrebanl. Testes sint insuper alii Pontifices, qui Orientales Episcopos ad Synodum Tridentinam vocaverunl, sanclequo professi sunt, illam se pro oecumenica non habuisse, non convocatis Orientalibus.
Testis sit pnucipue Gregorius XIII, qui Calendarium suum ad astronomicas rationes exactum (opus cum sideribtis victurum) Græcis peramanler misit. Hæc omnia sane Summorum Pontificum non vulgarem moderationem et singularem erga dissidentes benevolenliam osteuduut. Secum igitur serio et sane ropulent, quam
(I) « Oreinus eliam pro lisereticis et scliismatici» , ut Deos et Dominas noster « emat eos ab errorilms universis, et a<i Sanctam Matrem Kcclesiam catlioliram « atquc aposlolicam revocare iligoetur.
« Omnipotens sempiierne Deus, qui salvas omnes {id certe non janscnit- » ticum ), et ncminem vis perire, respire ad animas diabolica fraude deceptas, • nt, umni iiœretica pravitate deposita, errantia corda resipiscant, et ad veritatis .< line redeant Onitateni. » (Oflic. S. Hebd. pro misa* ferig" II.;
GRÆCORUM INTER PRETATIO.
Pap. lia.
506 5 jieTouotaç, metousias.
II). 6 baovxilç, omousios.
Ib. 9 'Hueï; 51 xÀéoç, etc. Nos vero famam solam audimus, necquidquam scimus. (Homer. Iliad. ii, v. 486), cui consonatillud (Virgilii Æneid. vu, v. liiti) : Ad nosvix tenuis famæ perlabitnr aura.
Ib. 10 itapopâv, conniventibus oculis præterire (Gall.
passer sans regarder).
507 ■23 xaTx/prsTtxüj; , per abusioncin (Gall. abusive-
ment).
509 22 A'jvaai; EÙxxixr,, vis invocatoria.
Ib. 24 àjxtofci;, sine medio. (Gall. immédiatement.)
Ib. 29 tirixXïi’îi; et cn(Y7i!Il?i invocatio et narratio.
510 26 aÙToXÉ;et, ad verbuin (Gall. en propres termes).
5M 25 ’Kiti toûtoi; 6 jxÈvxr^'PwpisMov, etc. Posthæc Vic-
tor quidem Romanæ Urbis Antistes , illico universæ Asiæ Diœceses simul cum tinitimis Ecclesiis, tanquam rectœ lidei contraria sentientes, a communione abscindere conalur.
(Eusebii Historia Ecclesiast., liv. v, cap. 2 V.)
Ib. 15 xal 0T»iXiTEijïi vt oià YP“!AiJl“T<,,v) etc., et per libé-
ras proscribitjalii xo oxr,XtxsÛEt vertunt notât, vel invehitur) omnes, qui illic erant, fratres; a communione alienos esse pronuntians.
(Spectata nempe eoruni in contradicendo pervicacia, minime vero ex lata sententia )
Ib. 20 xio y* pdv Bixxwpi, etc. Victorem tamen decen-
tcr, ue abscindat intégras Dei Ecclesias antiqui ritus traditionem diligenter observantes plurimis aliis adbortatur.
Ib. 24 &<àiretpoxoiX<o<;, quam inepte, insulse, etc.
Ib. 27 K al ô uÈv Eipxivaio;, etc., et Irenæus quidem vere
dignus nomine suo et appellatione et ipso vitæ institulo pacis conciliator, hujusmodi hæc pro Ecelesiarum pace et bortatus est et deprecatus.
GRÆCORUM 1NTERPRËTAT10.
lin.
êv icapoSo), obiter.
6(zc!^3ov, comrautii suffragio (Gall. d'une commune voix).
r,Y£(jiovixc)v, plus sapiens principatuin.
àviâtou, insanabilis (Gall. irrémédiable).
Ib.
Aawv a^îui, populi dimissione.
Ib.
tî) xaQoXixîj, eatholica.
oVbeji , secta (Gall. parti, secte).
(jtr,SÈv a-yav, nihil nimis.
«irX5;, simpliciter.
'OiioOéoiç et 6(io6(ü|jloiç, etc., quibus communis
est cum aliis Deus , et ara , et lex , et tides (Gall. Hommes qui ont le même Dieu, les mêmes autels, la même loi, la même foi).
Ib.
ôpôoeXaov, fratrem uterinum (Gall. frère engendré par la même mère).
Ib.
aixc 6sr,oiv, si forte currat. (Gall. si par hasard elle voulait tourner ). (Phrasis Homerica , lliad. xviii, v. 001.
Ib.
TtEipaatixov, tcntandi vin habens.
Ib.
aÇto;! a;to; ! a;io;! dignus! dignus! dignus! Acclamatio Græco-Ruthena in ordinandis sacerdotibus.)
àXr,6£Û£tv év aifonrr,, lacéré veritatein in charitale. (Gall. vcritiser dans [amour). (Ephes. iv, v. 15.)
àitoawum55£i, reticentia.