‹ Lois romaines sous la République: (A. R. 1 à 725. - Av. J.-C. 755, à 31.)Chapitre 6 sur 56 · DE IN JUS VOCANDO · texte numérisé non relu

DE IN JUS VOCANDO

Si in jus vocat, ni it 5 antestatorj igitur em capito.

Antestator, antè testes facito.

Si calvitur, pedem ve struit, manum endo jacito.

Calvitur. D'où vient ce mot? Les uns prétendent que c'est une allusion aux grimaces des mimes chauves (calvi), rusant et frustrant; les autres, aux ennemis qui se coupaient les cheveux par derrière afin qu'on ne pût les saisir en les poursuivant. Un grammairien, Sosipater, dit : « Calumnia venit à verbo calvor : hoc est frustror.

Si moribus aevitas ve vitium escit qui in jus vocabit jumentum datoj si nolet, arceram ne sternito.

Assiduo vindex assiduus estoj proletario quoi quis volet vindex esto.

Assiduas, riche, opposé à prdletarius, vient à'asses 4<we.

3fc Vindex. Festus dit : « Ab eo quod vindicat quominùs is qui prensus est ab aliquo teneatur . »

Rem, ubi pagunt, orato.

Ni pagunt, in comitio aut in foro antè méridien) causam conjicito,quom pérorant ambo présentes.

Comitio: partie du forum, où Ton plaidait.

Plaute dit : « Quaeso, ne me incomities. »

Conjicito; conjicere, raconter sommairement.

Paulus dit : « Regulam igitur rerum narratio traditur, et, ut ait Sabinus, quasi conjectio est.

VH.

Post meridiem, praesenti stlitem addicito.

Addicito, terme emprunté à la science augurale; plus tard, le préteur l'emploie solennellement : do, dico, addico.

Sol occasus suprema tempestas esto.

Occasw, ici est adjectif : Plaute, dans les Menechmes :

« Tùm facito antè solem occasum ut venias ad versus mihi. »

Tempestas, pour tempus. Vairon dit : « Libri augurum pro tempore tempestatem dicunt.

Vades... subvades.

Lacune que Godefroy remplit en ces termes :

« Judice, arfntro ve addicto, vades, subvades danunto. »

Vades vient de vadimonium, témoignage, promesse, caution.

TABULA n.

Page 1