‹ Mâelanges de littâerature et d'histoire religieusesChapitre 77 sur 85 · ITI MM · texte numérisé non relu

ITI MM

Lione bonorum suorum eidem Rostagnelo se nichil fecisse vel dixisse quominus predicta cessio cl remissio perpetuam habeanl roboris h'rmitatem.

Item, convenerunl predicte partes mediantibus conmunibus amicis prediclis quod medietas Lerrarura el vinearum, quartorum cl usaticorum el censuum que habebal vel possidebal dictus Rostagnus, avus dicli Rostagni el pater dictorum liberorum, extra castrum et villam castri de Arsacio in parroebia Sancti Marcialis de Arsacio, sinl ipsorum liberorum el ad îpsos pertineanl pleno jure, excepto mero el mixtoymperio que ad dictum Rostagnetum péri ineant.

lient, convenerunl quod quicquid habebat, possidebal vel quasi dictus Rostagnus, a vus, pater dictorum liberorum in tenemento de Teirano, excepto Castro el dominio castri de Teirano, sint prediclorum liberorum el ad ipsos pertineanl pleno jure : el quicquid habebat, possidebal vel quasi dictus Rostagnus in mansode Duabuscasisel pertinenciis ejusdem, el uemoribus el pascuis, excepto jure servitutis supradicte, scilicel alignandi cum una bestia ul supradictum est, el omnia alia que fuerunl dicli Rostagni que supra nominata non sunt, sinl ipsorum liberorum el ad eos pertineanl.

Hem, convenerunl quod dicta Ermessendis habeal mille solidos Melg. quos habueral dictus Rostagnus de dote su;i el duo milia soF. Melg. quos eidem legaveral in testa mento suo in bonis el reluis que ad predictos liberos pertinent, el ipsi liberi eidem Ermessendi salisfacere leneantur, el omnibus aliis creditoribus dicli Rostagni ;i\i dicti Rostagneti el pa tris dictorum liberorum : el dictus Rostagnetus ex causa hujus compositionis el transactions solvil el remisil el penitus desemparavil dicto Bermundo, tu to ri dictorum

liberorum recipienti aomin trumdem, omne jus el omnes actio-

oes que sibi competunl vel competere possunl occasione dotis dicte domine Guillelme de Piniano, matris patris sui el occasione dotis matiïs sue ; el promisil per stipulationem dicto Bermundo se facturum el curaturum quod dicta Maria, mater sua, nichil petel ;i prediclis liberis pro dote sua.

Preterea dictus Rostagnetus ex causa hujus composicionis promisil per 9lipulalionem sub obligatione omnium bonorum suorum

MELANGES DE LITTEKATTHE ET I) HISTOIRE KEI.HUEI -I iS

se daturum el soluturum terminis inlïa scriptis eidem domine Ermessendi sexaginta libras Melgor., videlicet trescentos solides Melgor. hinc ad festum Beati Kgidii proximum (18), el in sequenli

festo Beati Egidii alios trescentos solidos .Melgor., et sic annualirn successive in eodem festo trescentos solidos Melgor., donec in dictis sexaginta libris Melgor. fuerit satisfactum.

Item, convenerunt predicte partes quod si aliqua partium aliquid de predictis vellet vendere, alius possit et debeat preferri et eas possit habere illo precio quo alius extraneus vellet ibi dare.

Item, convenerunt quod si aliqua dubitatio super predictis vel ex predictis oriretur, quod staretur cognicioni et interpretacioni predictorum amicorum et dicti Ber., vel majoris partis ipsorum.

Item, convenerunt quod illa instrumenta que pertinent et sunt de honoribus et juribus que ad alteram predictarum parcium pervenerunt sint illius partis ; et altéra, si ea habet, teneatur ei restituere ex causa hujus compositionis hinc ad festum Beati Johannis Baptiste proximum ; et quod omnia predieta et singula predicte parles attenderent, complerent et perpetuo observarent, sibi ad invieem per stipulationem sub obligatione omnium bonorum suorum promiserunt et super Sancta Dei Euvangelia juraverunt, renunciantes omni juri civili et canonico et consuetudinario quo conlravenire possent in aliquo de predictis ; et dictus Bermundus promisit se servare eisdem prodictos fidejussores ; et pro predictis sexaginta libris Melgor. solvendis per terminos supradictos constituerunt se in solidum fidejussores Ber. Descar et Bertrandus Gaucelmi, renunciantes epistole divi Adriani et nove constitution! de duabus reis et legi dicenti : Principalem debitorem prius esse conveniendum quam intercessores. Acta sunl hec omnia et singula supradicta aniio Dominice Incarnationis millesimo ducentesimo quadragesimo nono, videlicet kls. junii, in presencia et testimonio (inillelini de Montanihac (19), Heleziart de Laudun, et dictorum amicorum, predicto Alcardo excepto, et Bernardi de Geolon, Halazart de Montarenc, et mei Pétri de Fonlalerio, publico Montispessulani notario, qui hec scripsi mandato partium predictarum et hic apposui signum meum.

I) Assas, ranton de Castries (Hérault). — (2) Sauve (Gard). — (3) Serviers (Gard). — (4) Bernard de Mèze (1216-1233). — (») Comte de Melgueil. Mausruio

un mu. i - 159

Hérault — 6 Vo) lome 11. p. lv'> h buù " Sainl Vincent, commune :\--i- Hérault).— (8 Prades, canton des Matclles (Hérault). — (9 Le maa des Maladreries, aujourd'hui cimetière Saint-Lazare, Montpellier. — (10) Mesure <!<•- grains, coponage, — Il Droil sur lesgrains.— (là) Pignan, canton de Montpellier Hérault). — (13) Probablemenl Sainl Marcel-des-Frères, commune de Mauguio, ancien prieuré. — <lii Teyran, canton 'le Castries Hérault 15 Abord.— 16 ResUnclières (?j, commune de Prades (Hérault). — I7i Monlferrier, canton de Montpellier. — (18 l« septembre. — (19) Monlagnac (Hérault).

SainKJermain-de-Fouraez, 25 octobre 1254. — Bail emphytéotique par Marie de Lunel, prieure «lu monastère de Saint-Germain-de-Fournez, el iiinl laume Ricard de Rovoiranegues, qui prend en emphyléose deux pièces de terre situées dansle décimaire de Saint-Bauzille de Montmel. Original. ■ i • • 1 1 1 i 1 1 . Ancienne cote : N° xxvij.)

Aiuio ab incamatione Domini millesimo ducentesirao quinquagesimo quarto, scilicel octavo kl. novembris, domino Ludovico Franeorum régnante, Ego Maria de Lunello (1), priorissa monaslerii monialium Sancti Leonis (2), voluntate el consilio ac expresso consensu conventus dicti monasterii, presenlibus <'l laudantibus ad bec Berengaria, subpriorissa, <i Gaudiosa sacristana, el Dulcia infirmaria el Maria de Maimago el Marquesia <!<■ Garriga el Maria Roqua el Guillelma el Maria de Corcona el Cecilia de iduno, el <»li evidentem utilitatem monasterii supradicti, pro meel omnibus priorissis pro tempore futuris <li«ii monasterii, lu ma Bde oi Bine <I<iIm cum bac carta publica dono, coin-, •du «i trado in perpetuum in acapitum sive in emphyteosim, lil>i Guillelmo Riquardo de Rovoiranegues presenti,tuis el quibuscumque alienationis specie concedere volueris, exceptis sanctis, clericis, militibus et domibus religiosis, videbcel duas pecias terrarum incullas cum suis omnibus juribus el pertinenciis, inlroitibus el exitibus suis, que sunl in decimaria Sancti Baudilii «le Morinel I : una quarum confrontatur «uni via <•! cum manso Rossello el cum honore Bertrandi il<- Caneto, el cum honore Guillelmi de Sanpanas ' . el cura honore Guillelmeti, mililis. Alia confrontatur cum

460 MÉLANGES ItK LITTÉRATURE ET ll'll ISTOIRK RELIGIEI -ES

via et cum honore Johannis de Sala, et cum honore Ermessendis Espinassada , et «•uni honore Bernard! Rocairol, cl cum honore Poncii Gilii, et cum honore Bernardi Rocairol ex duabus partibus et cum honore Guillelme de Ozillano, salvo tamen el retento ibi, scilicet in predictis duabus terris, semper monasterio predicto el suis dominio, consilio et laudimio el annuatim in festo sancti Michaelis jure canonis et dominii quinque sestariis et eimina ordei boni aportatis tuis expensis ad Sanctum Germanum (5). Et habui a te nomine hujus presentis acapili centum solidos Melgor.,in quibus omni exceptioni non numérale, non habite peccunie penitus renuncio. Quod autem plus valet predicta acapili tradicio, acapito jam recepto, sive duplum sive amplius, illud totum tibi et tuis donatione inter vivos dono; et promitto tibi quod predictas duas terras cum suis perlinentiis faciam ego et dictum monasterium semper te et tuos habere, et tenere et possidere in pace ; et ab omni contradicente cum expensis propriis dicti monasterii te et tuos in judicio et extra defTendemus,el nomine evictionis si forte in solidum parlem ve [nire] eontingeret et tibi et tuis omnia bona dicti monaslerii deligo et suppono ; concedens tibi quod auctoritate tua propria possessionein predictarum terrarum corporaliter appréhendas ; et nichil dixi seu t'eci, dicam seu l'aciam in antea quo predicta omnia et singula minus valeant vel valere possint ; et quod hec omnia supradicta et singula compleam et atendam et contra non veniam, tibi per stipulationem sub obligatione bonorum dicti monasterii promitto, renuncians omni juri quo conlravenire possem. Actum fuit hoc in ecclesia Sancti Germani. Hujus rei testes fuerunt Bernardus Ruffus, Bernardus Rocairol, R"s Cota, Bernardus Roqueta de Galazanicis (6) et Guillelmus Gaissia presbiter, et ego Petrus de Garriga, publicus Saumidriensis (7) notarius, qui predicta omnia scripsi mandato utriusque partis et signavi.

(1) Lunel (Hérault,). — (2) Monasterium Sancti Leoncii alias Sancli Germani de Fornes prope Montemlaurum, Saint^Germain-de-Fournez, commune de Saint- Bauzille-de-Montinel. canton desMatelles (Hérault). — (3 Probablement Baumes, commune de Ferrières, canton de Claret (Hérault). Balnia Folcherio in Corcon. — (4) Saint-Bauzille-de-Montmel. — (5) Saint-Gennain-dc-Fournez. (6) Galargues (Hérault). — (7) Sommières (Gard .

MTl'MUi ÎES

Montpellier, 31 aoùl 1258 — Sentence arbitrale rendue par Pierre de Saint- Martial, chevalier, el Etienne, curé de Notre-Dame de Cécélès, entre Gilles <!.• Sainl-Gervais, châtelain de Montferrand au nom de l'évéque de Maguelonne.el Guillaume </<• tfor/eriis,au sujet du l»>is de Segaleriis. Guillaume '/(• lerîit devra reconnaître qu'il le tient du seigneur évêque : !<• bois scia délimité par les probi homines ; et chaque année Guillaume el ses successeurs payeront sept deniers de cens. Les parties acceptent la sentence.

19 novembre 1259, — Lausime faite el donnée par Guillaume Christophe, évêque 'le Maguelonne. (Original. Parchemin.)

An m» Domini M CC"L° VIII°,pridie kal. septembris. Nos l virus de Sanclo Marciali, miles, el Stephanus, rector ecclesie Béate Mariede Cercellitio 1 . pro nobis i|>-i<cl devoluntate <'l requisitione «•\[>i-.' — a Pétri Lubonis, coarbitri nostri, cum dos très superius nominatj eramus communiter electi ad dividendam questionem que vertebalur inter dominum Egidium de Sancto Gervasio, castellaniiin Montisferrandi 2 ex una parte, nomine domini Magalonensis episcopi el prodicto castro, el Guillelmum de Morteriis, ex altéra, volentes pro I>oiki pacis componere inter parle-, diximus, recitavimus et pronunciavimus quod dictus Guillelmus de Morteriis incontinenti recognoscal se tenere a dicto domino episcopo el <'ju- succesoribus nomine castri Montisferrandi totum aemus de Segaleriis cum omnibus juribus suis el perlinenciis, proul dictum aemus el omniajura el pertinencia Vezianus de Morteriis seu alius pro eo unquam melius babuil seu possedit, et quod dictum nemus dividatur per terminos cum nemore dicti castri el cum aliis confronlacionibus suis ad ooliciam duorum virorura proborum, <|ni ad hoc faciendum specialiter eligentur, -;< 1 \ «> tamen el retento dominio. consilio el laudiminio dicto domino episcopo el ejus successoribus in dicto nemore <'t ejus pertinenciis, el uno denario Melgoriensi in festo sancli Michaeli's solvendo annuatim pro parte dicti Démons de qua eral conlroversia inter partes, quia de dicto nemore an le dictam conlroversia m dictus Guillelmus <!<■ Morteriis <■( antecessores -ni solverunt, <-i ipseel successores sui solvenl \iilru <l<-n.

Melgoriensium cerisuales ; el quod incontinenli dictus G. de Morteriis del el solvat ex vigore hujus compositionis diclo castellano recipienti pro domino episcopo Magalonensi La sol. Melgoriensium.

El ego Guillelmus de Morteriis predictus dictam compositionem ratam etfirmam habens ex cola scîencia cum hoc publico instrumente... fateor eleognosco vobis domino castellano Montisferrandi predicto stipulanti et recipienti pro domino Guillelmo, Dei gralia episcopo Magalonensi(3), comité et domino Melgorii et Montisferrandi, me habere el tenere a dicto domino episcopo [predictum nemus] cum omnibus suis juribus et pertinenciis, ita quod dictus dominus episcopus et ejus successores habent et debent [habere de | diclo riemore dominium, consilium el laudiminium, et quolibet anno oclo den. censuales quod usaticum dicto domino episcopo et vobis dicto domino castellano pro ipso recipienti et successoribus vestris castellanis promitto et juro solvere annuatim, obligando vobis et dicto domino episcopo pro premissis omnibus et singnlis complendis et observandis me et omnia bona mea. Et ego dictus castellanus dictam compositionem acceptans et eam per omnia ratam habens, laudo, aprobo el confirmo tibi diclo Guillelmo de Morteriis et tuis totum dictum nemus de Segaleriis cum omnibus juribus et pertinenciis ejusdem, prout dictum nemus et ejus jura et pertinencia ejusdem Vezianus de Morteriis vel alius pro eo unquam melius habuit etpossedit prout ad utilitatem lui dieti Guillelmi et tuorum melius dici seu intelligi potestab aliquo sapiente ; et scio et recognosco me habuisse et récépissé pro dicta laudatione et confirmatione nemoris antedicti a te dicto Guillelmo de Morteriis La sol. Melgoriensium in pecunia numerata, ita quod de eisdem nichil remansit pênes te in debitum seu etiam ad solvendum ; in quibus ex cerla sciencia renuncio exceptioni non numérale peccunie etc. Acta sunt hec apud Montempessulanum sub lestimonio domini Guillelmi Ghristofori... [ju] dicis domini Magalonensis episcopi in toto suo episcopatu, R' de Morteriis sacerdotis, Gaucelmi de Mata,

R' de Morteriis, R' de Tribus viis (4), et mei Stephani, recloris

ecclesie Béate Marie de Gercellitio, publici domini Magalonensis episcopi sepedicti in toto suo episcopatu notarii, qui omnia superius contenta et singula scripsi et signum meum apposui.

Post hec, anno domini M° CC° L° nono, scilicet xij° kl. decembris,

APPBNDK ES 463

dominus Guillelmus Christofori, miseratione <li\in;i Magalonensis episcopus, el cornes Montisferrandi el Melgorii, per se el successores suos laudavit, consiliavil el approbavil ex certa scientia Guillelmo deMorteriisetsuissuperius contento predictum oemus de Segaleriis l'uni omnibus juribus el pertinenciis <ui^. el compositionem seu arbitrium a prediclis arbitris promulgua tum, predictam seu predictum, «'I omnia el singula in suprascripto instrumente prémisse <'<>ni posilionis contento, salvo el retentosibiel successoribussuis nomine castri Montisferrandi el ipsi Castro, dominio, consilio et laudiminio suo <•! prediclis octo den. censualibus Domine census vel usatici predieto castra annis singulis exsolvendis salvis el retentis, sicul in premisso instrumento plenius continctur. Hujus autera laudimii Domine predictos La sol. confessus fuil plene habuisse, in quibus renunciavil omni exceptioni non babiti laudimii vel recepti. Testes fuerunl predictus castellanus, magister Johannes, rector Sancti Pétri de Vallefennes 5), Johannes, rector ecclesie Sancti Mathei, el ego Stephanus, rector Béate Marie «le Cercellitio, publicus notarius predicti domini episcopi in toto comitatu castri predicti, qui prescripta omnia scripsi el signavi.

1 Cécélès commune de S&int-Mathieu-de-Tréviers (Hérault). — (2) Voir, lome 11. p. 183 h buïv. — <:îi Guillaume Christophe (1256-1263). — (4) Sainl Mathieu-de-Tréviers. — (5) Valflaunés (Hérault).

Montpellier, 13 juillet 1259. — Testament de Guillaume <;<T\;iis. do Villeneuve-les-Maguelonne, élisant ^;i sépulture au cimetière Saint-Pierre de Maguelonne, el instituant son héritier universel Guillaume Christophe, évêque de Maguelonne, el ses successeurs :\\<rr- lui. (Original. Par chemin .

In nomine Domini oostri Jhesu Christi. Ego Durantus Gervasii, Blius el hères quondam Guillelmi Gervasii de Villanova 1 . s'imimente, ni mea bona memoria licel corpore semper debilis et infirmus, lestamentum meum Duncupalivum seu ultimara voluntatem meam condo <■! facio <•! <!<• rébus méis sic ordino el dispono. Inpri-

4f>l MÉLANGES DE LITTÉRATURE ET D'HISTOIRE RELIGIEUSES

mis dimitto corpus meum sepeliendum in cimiterîo Beati Pétri de

Magalona (2), etaccipio de bonis meis pro redemptione anime mee et parentum meorum et expensis funerariis quinquaginta solidos Melgoriensium dandos et distribuendos in pietatis causas et opéra pietalis ad noticiam et voluntatem heredis mei infrascripti. Heredem autem meum universalem,generalem ac singularem in omnibus bonis meis tam inmobilibus quam se moventibus, presentibus el futuris, Dominum Deum Jhesum Chrislum et dominum Guillelmum Christofori, Dei gratia Magalonensem episeopum (3), et suos siiccessores futùros Magalonenses episcopos facio et in diclum dominum episeopum et ejus successores bona mea omnia, mobilia et inmobilia, presentia et futura, non seduetus blandieiis nec persuasionibus deceptus, set gratis ac spontanea voluntate donatione inter vivos perpetuo valitura transfero et transpdrto, et ipsum verum dominum et certum procuratorem tanquam in rem suara constituo, ordino et dispono, salvo tamen et retento michi in omnibus bonis meis tantummodo usufructu loto tempore vite mee. Gadiatorem et exequtorem hujus testamenti seu ultime voluntatis meum facio predictum dominum G., episeopum Magalonensem. Hec est mea ultima voluntas et meum ultimum testamentum, que valere volo et precipio. Ac si non va 1ère t. jure testamenti, volo quod valeat jurecodicillorum vel epistole vel alterius cujuslibet ultime voluntatis, contra que numquam veniam vel veniri faciam quacumque occasione, materia vel causa que dici vel excogitari possit, set semper omnia et singula supradicta rata habebo etfirma per hec sancla Euvangelia a me corporaliter tacta, volens quod omnia et singula supradicta simul, separatim vel conjunctim valeant et robur obtineant perpétue Qrmitatis. Actum apud Montempessulamim in aula episcopali, anno Domini millesimo ducentesimo quinquagesimo nono, scilicet iij ydus julii. Ilorum testes sunt vocati et rogati Raimundus de Viridario, prior ecclesie de Gernerio, Stephanus R1, canonicus Magalonensis, magister Johannes Rrunent, rector ecclesie de Vallefennesia (4), P. Baudilii, rector ecclesie Sancti Mathei de Montepessulano, Michael Bernardi, presbiter, Salvator Collier diaconus, Rus de Tolosa, Guillelmus Sartor, clerici, et ego Pet rus Ricols, domini Magalonensis episcopi publicus notarius, qui mandatus a dicto

tPPBNDll i S 165

testa tore hec scripsi p| signum meum apponendum duxi huic

«Mlle.

l Villeneuve les Maguelonne, (2) Cimetière «te l'église cathédrale, atte n.ini .i l'église elle-même 3j Guillaume Christophe 1256 1263). i IJ Val

Qauaès (Hérault

\!~ février 1263 n. sty.). — Teslamenl de Pierre Guillelmes, corroyeur. t> mars suivant, ouverture <•! homologation du susd. testament. (Original. Parchemin. Ancienne cote: numéro XXI \

Quoniam nichil c^l certius morte et nichil incertius hora mollis, idcirco in Clni^ti Domine, anno ejusdem incarnationis millesimo ducentesimo sexagesimo secundo, lercio kls. marcii, ego Petrus Guillelmes, pelliparius 1 . in mea bona el sana per Dei gratia m] existens memoria, licet gravi infirmitate mei corporis detinear, sic meum condo, facio «-I prdino testamentum sive iiltimam voluntat fin meam el rébus meis dispono in hune modum.

In |>iimi- comendo corpus el animam meam in manus Altissimi, qui pro oobis pecatoribus dignatus esl crucifigi, el glorie Béate Marie Virginia matris ejus. Eligo sepulturam corpori meo in cimilerio Sancti Bartholomei 2 et accipio de bonis meis pro redemptione anime mee el expensis funerariis corpori meo faciendis el forefactis meis emendandis viginti quinque libras Melgor., de quibus dimitto operi ecclesie Sancti Pirmini •'! duodecim denarios el candele ejusdem loci duodecim denarios.

Item, tabule ? Béate Marie de Tabulis I quinque sol.

Item, operi ecelesie Sancti Guillelmi [5) quatuor sol. el luminarie ejusdem loci duodecim den.

Item, unicuique ecclesiarum hujus ville el ejus suburbiorum sex den.

Ilem. mense rratrum Minorum quinque sol.

Hem. mense rratrum Predicatorum 6 quinque sol.

Hem. mense fratrura Penilencie quinque sol.

Hem. mense rratrum de Monte Carmelli quinque sol.

Item, mense fratruxo ordinis Béate Marie de Villafranca quinque sol.

Item, dominabus menudetis ordinis Sancli Damiani duodecim

don.

lient, unicuique monasteriorum et dominarum monacharum silorinn infra diocesim Magalonensem duodecim den.

Item, domui infirmorum de Ponte Castri novi (7) duodecim den.

Item, domui infirmorum de Ponte Celle nove (8) duodecim den.

Item, recluse Béate Marie de Bella (9) et recluse Sancte Trinitatis et recluse de ponte Castri novi, unicuique duodecim den.

Item, Johanne nepti mee, sorori Johannis Dionisii pelliparii, centum sol Melgor , volens quod eos teneat dictus Johannes Dionisii, nepos meus, quousque ipsa Johanna sit recepta vel alio modo arezada.

Item, Marie, ancille mee, que mecum moratur, viginti sol. Melgor.

Item, elemosine que requisitur ad opus Terre Sancte viginti sol. Melgor.

Item, Johanni Mercerii, priori ecclesie Sancti Guillelmi quinque sol.

Item, Poncio Portali, clerico ejusdem ecclesie, duodecim den.

Residuum vero dictarum XXV librarum volo dari et distribui noticia et dispositione infrascriptorum gadiatorum meorum et per ipsos in piis causis etoperibus caritatis.

De aliis bonis meis dimilto Garcendi, uxori mee, ad omnes voluntates suas plenarie faciendas, omnes vestes suas, quas ipsas modo babet.

Item, lego dicte Garcendi, uxori mee, centum sol., quos miohi debent ipsi el frater suus cum instrumento.

Item, illos centum sol., quossibidedi inaugmentum dotis sue.

Item, centum sol. quos habeo super domo quam cum ea accepi in dolem, seu quos ipsa michi débet pro hedifficio seu melioratione quam seu quod feci in dicta domo. Adiciens quod dicta uxor mea habeat et teneat diclos CCC. sol. tolo tempore vite sue. et posl mortem suam sint omnium liberorum meorum michi et sibi comunium et eis pertineant equis partibus.

Item, lego Johanni Dionisii, nepoti ineo, ganionem meum.

tPPENDN I - 167

Item, (lnnillo jure institulionis Berna rde Glie mee, uxori Johannis de Montelauro lo pelliparii, quandam peciam terre in qua esl campus el vinea. ^ue quidera pecia esl in decimaria Sancti Pétri de Monte Arbedone 1 1 in loco qui dicitur al Crus; el confrontatur l'uni honore quondam Pétri de Vigano (12 . el cum honore Pétri Ihi'in-ii el cum honore quondam magistri Poncii el cum via. — Item, medietalem pro indiviso cujusdarti perprese, quam habeo in orto • 1 1 1 ï fuit quondam Thome Veziani ; el confrontatur cum perpresa Berengarii Lamberli, el cum perpresa Roche el cum duabus carreriis ; el aliam medietalem dicte perprese dimitto Gaudiose, filiemee; quam medietatem voloquod habeal ipsa Gaudiosa, filia, de majuria, ultra <'a que ei el Pel ro fratri suo infra in presenti testamento dimitto.

Item, lego jure institutionis Poncio Guillelmes fratri meo « ] 1 1 i n que sol. Melgor., cum quibus ipsum volo esse contentum de omnibus bonis meis, ila quod nichil amplius petere seu demandare possil in «li<ii~ bonis meis.

Omnia alia bona et jura mea,mobilia el inmobilia, quecumqueet ubicumque sini vel fuerint, dimitto equis partibus dictis Petro el Gaudiose tilii~ meis el dicte Garcendis uxoris mec ; el i | » — < » *— Petrum rt Gaudiosam michi heredes instituo. Gadiatores meos facio el constitue- quantum ;i«l animais Johannem Mercerii, priorem ecclesie S;i n<t i Guillelmi, Johannem Dionisii, nepotem meum, el Johannem de Montelauro, generum meum. Hecesl ultima voluntas mea quam laudo1 approbo el confirmo el modis omnibus valere volo ; «'I si hum valel jure testamenti, volo quod valeal jure codicillorum vel epistole seu alterius cujuslibel ultime voluntatis. El -i unquam aliud lestamentum sive ultimam voluntatem nul bonorum meorum disposilionera aul donationem inter vivos dicte uxori mee vel aliis fcii. illud el illam casso el irrilo el anullo el viribus el efficacia destiluo el inde peniteo sic presenti testamento el omnibus el -iiiiriili- supra in presenti pagina comprehensis perpétue duraturis ••l efficaciam omnimodam habiluris. Horum testes sunl vocati el

iti Johannes Mercerii, prior ecclesie Sancti Guillelmi, Poncius Portalis, clericus, Johannes Dionisii, Johannes de Montelauro, PetrusJacobi us Colier pelliparii, el ego Guillelmus

| de Valseria], publicus Montispessulani notarius, qui rogatus a dicto testatore hec scripsi.

Posl hec dicto Petio Guillelmes in viam universe carnis ingres-

so [Petjrus et Gaudiosa ejus filiî, heredes ab eo instituti, adive-

runtpres Arsacio vieebaiuli et ad probandum et presr

criptum lestainenlum seu nltimam voluntatem in coin modum...

... prescriptos Guillelmum de arium, Johannem Merceriï, prio-

rem [ecclesie Sancti Guillelmi, Poncium Portalis clericum, Johannem Dionisii, Johannem] de Montelauro,Petrum Jacobi, Dionisium Golier, pelliparios. Qui omnes jurantes super [Sancta IIII'jr Dei Evangelia corporaliter] tacta, asseruerunt quod diclus quondam

Petrus Guillelmusin vera bona et sana perseverans [memoria]

Portalis, testium vocatorum et rogatorum presencia. suum condidil

testamentum sou nltimam voluntatem superius per singula

continentur. Adicienles sub eodem juramento se neseire quoddictus

testator in premissis aliquid [mutajverit, aut aliam ultimam

voluntatem condiderit. Hec juramenta et dictorum testium jurato-

rum dep[ositiones] [dili]genti et justo examine, dictus vicebaiu-

lus, assidente sibi Bernardo Catalani, vicejudice dicte curie, presenftibus].... [Bernajrda filia et Garcende, uxore dicti quondam testa toris, anno quo supra.

Pridie nonas marcii, in presencia et Dieulofes majora.

Poncii Guillelmes, pellipariorum, et mei dicti Guillelmi de Valseria, publici Montispessulani notarii, de mandato dicte vieebaiuli, banc publicationem scripsi.

(1) Corroyeur. — (2) Cimetière de Montpellier. — (3) Saint-Firmin, de Montpellier. — (4) Notre-Dame-des-Tables. — (5) Saint-Guilhem, de Montpellier. — (6) Etablis en 1220 (voy. tome 1er, p. 543 et suiv. — (7) Castelnau-le-Lez, canton de Montpellier. — (8) Celleneuve, canton de Montpellier. — (9) Sainle- Marie-de-Bella, ou Bellaure, commune de La Boissière (Hérault). — (10) Montlaur, commune de Montaud (Hérault). — (11) Montauberou, aujourdhui Fabre, commune «le Montpellier, ancien prieuré de l'ordre de Grandmont. — (12) Le Vigan, Gard.

AITI M'Ii ES

30 mai 1268. — Bail emphytéotique passé par Pons, du Mas de Claret, el l tienne 'l«- Blaquière, <l<- la paroisse Notre Dame-de-Londres, qui prend no jardin h une maison dans le tènemenl du mas de Vilar-le-Bas, la moitié des fruits restant réservée. Original. Parchemin).

Aniiii Dominice incarnationis millesimo ducentesimo sexagesimo octavo, scilicel tercio kl. juoii. Ego Pontius demansO de Clareto de parrochia Sancti Felicis de Vetula I per me el meos bona fide, omni dolo ac fraude earentibus, <l<>. cedo, concedo el jure firmi acapiti perpetuo valituri derelinquo tibi Stephano de Blaqueria de parrochia Béate Marie «le Luodris - el t u i-, ad omnes tuas lu<>rumque voluntates in vita el morte plenarie faciendas dando, vendendo, impignorando vel quocumque alio modo lu vel lui volueritis aiienando, exceptis sanctis, clericisel militibus, cum consilio semper meo el meorum. videlicel quendara ortum el quandam domum, qui -uni in lenemento mansi de Vilari inferiori, quem mansum tibi <le<li in accapitum ; set in dicto acapito michi retinueram dictos ortum et domum, ut hec plenius continentur in instrumenta predicti accapiti scripto per Petrum de Montanhola, notarium Montispessulani. Remito etiam til>i el tuis omne jus quod habebam vel habere poteram in medielate michi in predicto accapito retenta in arboribus, lignis, pascuis el eorum fruclibus el proventibus, sive sinl in calmo, sive in loco culto vel inculto, sive in deveso de Rippafunduda superius versus cersium, salvis lamen michi dominio, consilio el laudimio in dicta terra. Remito etiam lil>i el lui- quandam gallinam censalem, quara michi in dicto acapito dicti mansi retinueram. l'n> precio autem predicti accapiti el [>n> predictis remissionibus assero el conGteor me babuisse a te quinquaginta solidos Melgor., in quibus scient er renuncioexceptioni non habiti et non soluti precii antedicti : el si predicta plus valent, vel in futurum valebunl precio antedicto, lotam illam magisvalentiam lilii dono. Pro usaliro vero prediclorum, dabîs annuatim michi el meis très sol, Melgor. in feslo Beati Michaelis; <|n*»- ortum <•! domum el alia lil»i a

MÉLANGES DK UTTÉHATTRE ET Mil ISTOIRE HF.LIGIEfSES

me supra remissa faciam le cl tuos semper habere, tenere quiète cl pacifiée possidere el abomni persona inquiétante et litem movente te et luos semper jure deffendam ; pro quibus omnibus et singulis predictis servandis cl complendis et pro evictione tibi restituenda, obligo me tibi et omnia bona mea habita et habenda ; et inde renuncio omni juri et rationi, quibus contra venire possem. Testes sunt Bernardus Felicii, scriptor, Raimundus de Manso, et ego Petrus Fabri, publicus Montispessulani notarius, qui rogatus hec scripsi.

(1) Clarct, arrondissement de Montpellier (Hérault). — (2) NoIro-Dame-de- Londres, canton de Saint-Martin-de-Londres (Hérault).

19 juillet 1279. — Sentence de Jean Clapier, vice-bayle de la cour de Montpellier, condamnant Jean de Nimes, corroyeur, à payer à Guillaume Ortolan, marchand de Carcassonne, la somme de 100 sous Melgoriens reliquat d'une dette antérieure, le condamnant, en outre, aux dépens. (Original. Parchemin).

Pateat universis quod Guillelmus Ortolani, Carcassone (1) mercator, a Johanne de Nemauso (2), filio quondam Bernardi de Nemauso, blanquerii (3), et a Jheremia, uxore quondam Laurencii de Costa, draperii (4), et a quolibet eorum in solidum, centum solidos petiit in curia Montispessulani, petitione rèddita in hec verba :

Guillelmus Ortolani, Carcassone mercator, constitutus in curia Montispessulani. domini régis, petiit asserendo centum sol. Melgor. a Johanne de Nemauso, filio quondam Bernardi de Nemauso, blanquerii, et a Jheremia, uxore quondam Laurencii de Costa, draperii, et a quolibet eorum in solidum, ita quod uno solvente alius liberetur, restantes eidem ad solvendum, ul dicebat, de quodam debito viginti et quatuor libraruni et decem sol. Melgor., de quo instrumentum scripsit Guillelmus Maltïedi notarius ; petens dictos centum solidos sibi solvi et eosdem in eisdem el quemlibel connu

iPPENDK I - 171

m solidum sibi per curiam condempnari cura expensis ;i se factis el faciendis.

Super qua quidem petitione lis fuit contesta ta inter partes et jura tiim de calumpnia a dicto Guillelrao Ortolani el .1 dicto Johanne. El eidem Johanni quatuor dies utiliua ? fuerunl assignati ad proponendum deflensiones el aparté dicti Guillelmi agentis produc liini dicti debili instrumentant, el tandem processum contra solura dictura Johannera in causa conclusum. El esl presens dies assignata ;nl sentenciara audiendam.

[gitur, inspecto libelli tenore el instrumenti in causa producti el loi" processu bujus cause el partium rationibus aliis plenissime indagalis, propositis scilicel ;i <li<ii- agenteel Johanne el ab eorura procuratore, nitchil sic <lc contingentibus pretermisso, Sacrosanctis Dei Euvangeliis propositis, partibus presentibus procurati>riiin ministerio, videlicel Guillelmo Radulphi procuratore dicti Guillelmi Ortolani agentis, el Guillelmo Castelli procuratore dicti Johannis absentis el super predictis consilio habito sapientium, Nos Johannes de Claperiis, vicebaiulus curie Montispessulani, assicli'iii<- nobis Guillelmo Amaldi vicejudice, per diffinitivara sentenciam condempnamus te dictum Guillelmura Castelli procuratorera dicti Johannis absentis el tuo ministerio eundera Johannera absentem, in centum solidis petitis, dandis el solvendis t ï 1 > ï dicto Guillelmo Radulphi, procuratori dicti agentis el tuo ministerio eidem agenti infra quindecira dies. Preterea condempnamus pair [lis. ': pro) diffinitione te dictum Guillelmum Castelli nomine procuralorio, el tuo ministerio eundem Johannera absentem, intriginta solidis Melg. dandis «•! solvendis tibi dicto Guillelmo Radulfi, qui a— cri- expensas fecisse, <•! tuo ministerio eidem agenti pro lilis bujus expensis, facta a nobis laxatione légitima priusquam tu, Guillelme RadulG, expensas déclarasses tuo juramento.

El incontinenti dictus Guillelmus de Castello, procurator dicti Johannis de Nemauso, aomine procuratorio dixil dictam sententiam esse nullam el iniquam ; el si aliquid predicta sentencia erat, ab ipsa \ i\a voce appellavit.

I.ala l'uii hec sentencia el ab eadem appellatum anno Dominice incarnalionis millesimo ducentesimo septuagesimo nono, videlicel quarto decimo kls. augusti, in presencia el testimonio Guillelmi

I7'2 MÉLANGES DE f.ITÏKHATI RE ET D'BISTOIBE RELIGIEUSES

Matfrçdi, notarii, Augerii Arnaldi, Berengarii Matfredi, curie advocatorum, et mei Berengarii Montanerii, notarii publici Montispessulani et dicti curie, qui manda to dicli vicebaiuli liée scripsi.

(\) Carcassonne (Aude). — i2j Nina es (Gard). — (3)( lorroyeur. — (4) Marchand de draps, drapier,

16 août 1283.— Douceline, veuve de Martin de Clyrolis, de la paroisse de Saint- Martin-de-Tréviers, vend à Pons de Morteriîs de la même paroisse deux pièces de terre situées à Saint-Jean-de-Cuculles in valle de Morterlis. Le château de Montferrand a droit au septième du pain et du vin sur la première; l'évèque de Maguelonne est seigneur de l'une et de l'autre ; et son procureur donne lausime de la vente. (Original. Parchemin.

Anno incarnationis Domini millésime, ducentesimo octuagesimo tèrcio, decimo septimo kalendas septembris. Ego Dulcelina, uxor condam Martini de Clyrolis parochie Sancti Martini de Tribus viis (1), per me et omnes meos successores bona fide et sine fraude, et cum hac carta vera et publiea, vendo, cedo, trado et concedo et titulo pure et non simulate vendicionis in perpetuum derelinquo tibi Poncio de Morteriis ejusdem parochie et luis successoribus et quibus volueris aut dimiseris, et ad omnes tuas voluntates et ad utilitates tuas et tuorum in morte et in vita plenarie faciendas, ad dandum, vendendum, impignorandum seu aliter alienandum pro voluntatis libito, sanctis, clericis et militibus et personis et domibus religiosorum exceptis, cum concilio et laudimio domini Magalonensis episcopi et sui locum tenentis in Castro Montisferrandi ('2), \i<lelicet duas pecias terrarum sitas in parochia Sancti Johannis de Tegullis (3) in valle de Morteriis, cum omnibus suis juribus, ingressibus, egressibus, cultis, heremis, ripis, vallatis, herbis, arboribus; quarum una confrontatur ex una sui parle cum honore Guiraudi de Costa, et ex alia parte cum honore Poncii Ros de Casis malis (4), et ex alia parte cum honore infantium condam Guilhelmi Berengarii ; et in hac pecia habel el percipit castrum Montisferrandi predictum septimam partem panis et vini de ipsa pecia exeuntis. Secunda vero

Mil NOM 1 » 17-'!

pecia confronlalur ex una parte cum proxirao confrontala pecia va Halo m medio, el ex alia parle cum honore Marie Vidala, el ex •lia parte cum honore Guiraudi de Costa, el ex alia parte «uni honore condam dicti Guilhelmi Berengarii ; el dominus episcopus ha bel dominium in ulraque el quatuor denarios Melg. in festo Beati Michaelispro usatico. Hasautem pecias terrarum constituome pro li> el tu<> Domine precario leurre el possidere douée fueris adzeptus corporalem possessionem earum, quod te facturum auctoritate tua propria volo el mando el in te el in lm>- cedo el transfero omnem proprietatem el possessionem michi el meis in dictis peciis competentem el te in eis el super eis verum dominum el procuratorera el j ii -tu m possessorem et justo litulo possidentem ul in rem tuam propriam facio el conslituo proul melius el utilius ad lui comodum el luorum diei poteril -eu dictari, me el rneos disvestiendo el le el tuos investiendo. Nomine autem hujus venditionis scio et confiteor me habuisse ;« le ci récépissé numerando pro pretio et precii nomine sexlibras Melgor., de quibus me contentera reputo et paccatam, et m eis renuncio exceptioni precii et peccunie non habili el mm habile etc. Ad bec fuerunl testes Ugo Boysoni, Guillelmus Axpini de Casis malis, Jacobus «le Vetula el P. de Viridario notarius.

Postque anno quo supra, pridye kls. septembris, dominus Guillelmus Johannis, procurator domini episcopi ad laudandum predictam vendicionem, laudavit, conciliavil et habuil pro concilio el laudimio decem et octo sol. Melgor. Hujus laudimii lestes fuerunl l> lai u- de Turre, notarius, Guillelmus Flavardi et Petrus de Viridario, notarius, qui liée scripsil .

Postque mortuo dicto magistro Petro de Viridario, nolario, ego Petrus de Manso, publicus superillustris principis domini régis Francieel domini Magalonensis episcopi qotarius, eidem magistro Petro mortuo subrogatue auctoritate venerabilium et discretorum vi ion un dominorum Johannis Cambonis,archidiaconi,el Berengariî de Homelacio ."> , sacriste Magalonensis, procura torumel vicariorum generalium locius Magalonensis episcopii, Magalonense sede vaccante 6 . '-t mandatoper eos michi literatorie impertito, ul de notis dicti Dotarii non cancellatis née m aliqua -m parle suspectis pos- -••in el deberem ad requisitionem eorum ad quos pertinueril publica conficere instrumenta, hoc presens instrumentum sumpsi et scripsi

publiée de quadam nota,quam intcr alias inveni non cancellata nec abolita noc in aliqua sui parle suspecta, nil mutato, nil addito, nil detracto, per quod mens sive intellectus ipsius note possil seu debeal imniutari ; et hoc instrumentum transumpsi, anno incarnationis Domini millesimo ducentesimo nonagesimo oclavo, X° kls. junii, domino Philippo regeFrancorum régnante et domino Gaucelmo permissione divina Magalonensi episcopo présidente (7), et ad majorem omnium firmilatem hic apposui signum meura.

(1) Saint-Mathieu-de-Tréviers, canton des Matelles (Hérault!. — (2) Monlferrand, voy. t. II, p. 183 et suiv. — (3) Saint-Jean-de-Cuculles, canton des Matelles (Hérault). — (4) Casasmalas, commune de Saint-Mathieu-de-Tréviers, mansus ruiné près de Montferrand. — (5) Aumelas, canton de Gignac (Hérault). —

(6) Bérenger de Frédol, évêque, était mort au mois de janvier 1296. —

(7) Gaucelm de La Garde (et non Gaucelin, forme corrompue de Gaucelm), évêque depuis le mois d'août 1296.

Saint-Martin-de-Londres, 5 juin 1292. — Bail emphytéotique passé entre dame Cécile, veuve de Bérenger de Teycheriis, coseigneur du Mas-de- Londres, tutrice de Bérenger de Teycheriis, damoiseau, son fils, d'une part, et Raymond de la Boissière, d'autre part, qui prend de nouveau en acapte le bois de chênes situé sur la paroisse de Notre-Dame-de-Londres, au lieu appelé Devesa, moyennant six livres Melgoriennes payables chaque année. (Original. Parchemin.)

Noverint universi et singuli présentes pariter et futuri quod anno Dominice incarnationis millesimoducentesimo nonagesimosecundo, domino Philippo Rege Francorum régnante, scilicet nonas junii. Ego Cecilia, uxor quondam nobilis viri Berengarii de Teycheriis, domicelli, domini pro parte castri de Londris (1), tutrix testamentaria Berengarii de Teycheriis, domicelli lilii mei, et dicti nobilis nomine dicti Berengarii, filii mei, et pro ipso bona fide et sine dolo et fraude, dono et trado de novo in accapitum seu amphiteosim tibi Baymundo de Buxeria, presenti, stipulanli et recipienli, et tuis et quibus volueris sive dimiseris tu vel tui, ad omnes volunlates tuas luorumque perpetuo plenarie faciendas, dando, vendendo, impignorando et alio modo quolibet alienando personis

tPPENDK i - 175

quibuslibet, cxrcptis sanctis,clericiset militibus, cum consilio semper el laudimio dicti Berengarii, tilii mei, el suorum successorum niKiiii roveriam cura omnibus juribus, inlrohilibus el exitibus suis: que scilicet est in parrochia Béate Marie de Londris (2) ei in dis- Lrictu et juridiction*' castri de Londris, in locoqui dicitur Devesa ; que confrontatur ex tina parle cum roveria Pétri de Buxeria, el ex omnibus aliis partibusçum honore Pétri de Sala. Esl tamen sciendum quod dominus Berengarius de Teycheriis, vir meusquondam, habuit a te dicto Raymundo pro predicta roveria sex libras Melgor., in quibus et pro quibus ego dicta Cecilia pro dicto Berengario.... renuncio exceptioni non habite et non numerate peccunie ; retineo

in dicta roveria Berengario Blio meo et suis successoribus in

perpeluum directum dominium, concilium, laudimium.... agium, et a un un lit» pro usaticosex denarios Melgor. quolibet an no in l'est o beali... donans el remittens nomine dicti Berengarii, lilii mei. el pro ipso iil>i valida interveniente.... quicquid et quodeumque dicta

roveria nec plus valet nul valebit in posterum tibi stipulante

promitens quod dictam roveriam faciam te el tuos et quos volueris quiète el in pace tenere el possidere : et al» omni contradicente per- ~ < • 1 1 .- 1 detïendani meis propriis sumptibus in judicio te et tuos ; et prohiisel pro evictione si inde Béret in solidum aut in parle ad plénum restituenda obligotibiel luis mea et omnia bona dicti Berengarii lilii mei : volens el concedens tibi ut auctoritate tua propria posais quandocumque volueris corporalem possessionem dicte roverie apprehendere, mei licencia velsciencia seujudicis alicujus minime requisita : et quousque ipsam possessionem adeptus fueris conslituo me intérim dictam roveriam pro te et tuo nomine habere <•! tenere ac precario possidere. El nichil dixi vel feci, neque aliquid dicam vel faciam quominus supradicta omnia el singula permaneanl semper firma. Acta fuerunl hec in castro de Londris, in domo dicti Berengarii, in presencia el testimonio domini Baymundi de Melgorio '! mililis, Bernardi de Teycheriis domicelli, Pétri Federie, el mei Guillelmi de Peyrono, publici domini prepo- -iii Magalonensis el lotius terre dominorura castri de Londris, notarii, qui hec scripsi et signavi sicul signo.

i| Mas-de-Londres, canton de Saint-Martin-de-Londres Hérault). — Dame-de-Londres, canton de Saint-Martin-de-Londres (Hérault). — 3) Mauguio (Hérault).

476 MÉLANGES DE LITTÉRATURE ET I)'niSTOIUE RELIGIEUSES

Saint-Mai'tin-de-Londrcs, 5 septembre 1296. — Vente faite par Bernard Cabanis, habitant de Saint-Martin-de-Londres, à Mathieu de Perrière, d'une pièce de terre franche et libre de toute servitude, sise dans la paroisse de Saint- Martin-de-Londres, au territoire appelé Candilhargues (de Candelhanicis), pour le prix de cent dix sous Melgoriens. (Original. Parchemin).

Noverint universi et singuli présentes pariter et futuri quod, anno Dominice incarnationis M0 CC ' nonagesimo sexto, scilicet nonas septembris, domino Phylippo Francorum Bege régnante, Ego Bernardus Cabanis, habita tor ville Sancti Martini de Lundrîs(l) Magalonen-

sis dyocesis, per me et meos omnesjure vel rei successores sine

omni dolo et fraude ac simulatione cum hoc vero et publico instrumento in perpetuum firmiter valituro, et absque aliqua retentione et exceptione mea et meorum vendo, solvo, cedo et concedo, trado seu quasi trado, desamparo ac titulo pure, [simplicis] et irrevocabilis venditionis in perpetuum derelinquo vobis domino Matheo de Peirono, presbitero, presenti, ementi, stipulant! et recipienti et vestris successoribus, et cui vel quibus dare, vendere vel impignorare, et quolibet alia alienationis specie concedere volueritis vos vel vestri successores, videlicet quandam petiam terre cum omnibus suis pertinentiis, juribus, introitibus et exitibus suis in alodium et ut alodium meum francum et liberum et absque alia servitute cujusquam. Que quidem petia terre est infra parrochiam et juridictionem dicte ville Sancti Martini de Lundris in territorio vocato de Candelhanicis ; et confronta tur ex una parte cum honore Laurentii Jacobi, et ex altéra cum honore Guillelmi de Cabanis, fratrismei,

et ex altéra cum honore liberorum et ex altéra cum honore dicti

Laurentii Jacobi vallato in medio. Nomine puri et justi precii preconfrontate petie terre cum omnibus suis pertinentiis et juribus, scio, fateor et in veritate recognosco me habuisse et numerando intègre, realiter ac plenarie récépissé a vobis dicto domino Matheo solvente centum et decem sol. Melgor., in quibus ex certa scientia renuncio omni cxceptioni et expresse exceptioni non habite et non

numérale peccunie, etc.; raciam vosel vestros semperhabere,tenere H pacifiée possidere; ;il> omnique conlradicente seu inquiétante persona in judicio et extra jure deflendam, etc. ; obligo sine dolo el astringo vobis dicto domino Matheo de Peirono stipula nti el vestris me el successores meos el omnia l>t)n;i mea presentia cl future, etc. vobis ilirio domino Matheo de Peirono per stipulationem promitto el ad Sancla quatuor Dei Evangelia juro a mejurando corporaliter gratis lac ta, renuncians sub eodem juramento certus de facto ei de jure consultus cuilibel majori valenlie el j<u-i. etc. el omnibus aliis iurisel racti auxiliis, etc. quibus possem venire, facere vel me juvare contra predicta seu infringere vel irritare aliqua de predictis. Aeta sunt hec in dicta villa Sancti Martini de Lundris. Horura fuerunl lestes Johannes <le Peirono clericus, Poncius Baudran, Rndus Duranti, Petrusde Conquis, el ego Petrusde Parralonga, nolarius publicus tocius terre Sancti Guillelmi de Desertis (2), qui raandatus hec omnia s< ripsi H in publicam formam redegi el signa vi.

l Sainl-Marlin-de-Loodres, arrondissement <1<- Montpellier. — (2 Abbaye de Saint-Guilhem-du-Déserl.

24 janvier 1297 a. sty. ■.— Vente faite par Bernarde Balaran il<- Veyrac, veuve

■ If Guiraud Cbagier, à Bérenger Balaran, son frère, avec l'aveu de la maison de Valmagne el de ses seuls habitants, d'une maison située dans ledil lieu de Veyrac, pour le pris de sis livres tournois, dont elle délivre <iuittanee, réserve faite du droil d'usage, ou trois deniers, payables à l'abbaye

■ If Valmagne le- j 'de Saint-André (30 novembre).

Même jour. — Arnaud, abbé de Valmagne, «lu conseil el avec l'aveu de Jean tud, prieur de Veyrac, et de Pierre Cavallier, religieux dudit monastère, approuve el confirme la susdite rente. (Original. Parchemin. Ancienne cote n ■ wiij.i

In Domine Domini. Anno incarnationisejusdem millesimo ducentesimo nonagesimo sexto, nono kls. februarii, domino Philippo rege Francorum régnante. Noverinl universi el singuli présentes pariter el ruturi,quod <-n<> Bernarda Balarana Vallis de Vayracho(i), uxor condara Guiraudi Chagerii filiaque Laurencii Balarani condam, per

me et omnes meos successores présentes pariterel futuros bona fide et omni dolo et fraude omnibusque dubiis rejectis el exclusis cum hoc publico instrumento nunc el in perpetuum firmiter valituro, vendo et titulo pure et perfecte et îrrevocabilis venditionis trado alque penitus desempero tibi Berengario Balarani fratri meo ejusdem loci et omnibus luis successoribus, ad omnes voluntates tuas tuorumque perpetuo faciendas ad dandum, vendcndum, laxandum seu quolibet alio modo alienandum, exceptis sanctis et militibus, consilio tamen et laudamento domus Vallis Magne (2) et suorum successorum prius habito et requisito, habitantibus hominibus in dicta villa tantum, videlicet quandam domum meara sitam inl'ra dictam villam, que comprehendit in longitudinem sex cannas et très cannas in latitudinem ; et confrontatur ex una parte cura honore tuo et ex altéra cum domo Vallis Magne, et ex alia. cum patuo uxoris Pétri Valhoquesii et ex altéra cum via publica. Hanc autem venditionem tibi dicto Berengario facio pro precio sex librarum luron., in quibus est michi a te pleno et intègre satisfactum. Ita quod renuncio ex certa sciencia omni exceptioni peccunie non numerate et non recepte. Et si dicta domus est vel in antea fuerit majoris precii vel valons, id totum tibi et tuis dono et concedo donatione pura et simplici inter vivos, ac in te et tuos transfero pleno jure etc.; dabitis tamen tu et lui successores annuatim pro usalico in festo sancti Andrée dicte domui Vallis Magne et suis très den. Promittens tibi et tuis etc. et juro super Sancta Dei IIIIur Evangelia a me corporaliter sponte tacta. Renuncians scienter et consulte etc. atque omnibus aliis auxiliis, beneficiis et remediis juris melioribus indultis cum quibus contravenire possem. Horum omnium sunt testes Guillelmus Valeta, Johannes Duran (?), et ego notarius infrascriptus.

Post bec, anno et die quibus supra, nos frater Arnaudus (3), Dei gratie abbas monasterii Vallis Magne, consilio fratris Johannis Geraldi, rendearii ejusdem monasterii et prioris dicte Vallis de Vayraeho, et fratris Pétri Cavallarii, monachi monasterii predicii, prediclam vendilionem laudamus et confirmamus tibi dicto Berengario el tuis, contilentes inde totum nostrum laudimium habuisse : et bec laudamus salvo et retento in omnibus jure monasterii antedidi. Hujus laudamenti sunt testes Bernardus Alarani, Aymericus

Boverii, el ego Ponlius «!<• Buxeria, ootarius publicus locius terre monasterii Vallis Magne, qui banc cartam scripsi el signo meo solito signai i.

i Veyrac, commune de Villeveyrac Hérault).— (2) Valmagne, ancie

abbaye, commune de Villeveyrac— (3j Arnaud, abbé

Ma- .le Londres, 30 aoûl 1302. — Vente faite par Bérenger Marris, habitant il" lias de-Londres, paroi — e de Saint-Martin-de-Londres, à Pierre Salas, babilant «lu mas de Gabriac, paroisse de Notre-Dame-de-Londres, d'une pièce de terre, actuellement un pré, située à I.a.< Frayssenedas de Gabriac, réserve faite du conseil, domaine el lausime appartenant à noble Bérenger </(• Texeriis, coseigneur du Mas-de-Londres, pour le prii et somme de vini>lcinq livres dont quittance.

3<i janvier 1303 a. sty. — I.aiisiine de lad. vente par Bérenger de Texeriis, qui reconnaît avoir reçu pour son droit de domaine six livres cinq sols. i iriginal. Parchemin.)

Noverinl universi el singub présentes pariter el futuri quod, anno Dominice incarnationis M.' CCC* secundo, scilicel tercio kls. seplembris, domino Phylippo rege Prancorum régnante, Ego Berengarius AJacris, habitator castri de Lundris 1 . parrochie Sancti Martini (2 . Magalonensis dyocesis, per me et meos omnes jure vel rei successores bona Bdeel sine omni daulo sic el fraude ac simulatione, eum hac publica scriptura Brmiter valilura vendo, cedo el concedo, Lrado soi (|u;isi trado «'l Litulo pure el perfecte venditionis absque aliqua retentione el exceptione mea et meorum perpetuo derelinquo lilii Petro Salas, habitatori mansi de <i;ibriaco •'! . parrochie Béate Marie de Lundris, presenti, ementi, etc. exceptis sanctis, etc. el quod illa alienatio semper fiai cum consilio, dominio, laudimio el probatione oobilis domicelli Berengarii de Texeriis, dominj pro parte dicti castri de Lundris el suorum succes- Bornm précédente, ac censu annuo sex den. Melgor. solvendo annuatim dicto nobili el suis successoribus in festo sancti Michaelis, videlicel quandam petiam terre meam, in qua est modo pratum, cum omnibus juribus, etc. sitam in territorio vocato Las Frayssenedas de

Grabiaco ; el confrontatur ex una parte cum terra Pbntii de Morteriis et ex altéra cum via publica qua iturversus Montempessulanum, et ex altéra cum prato... IVI ri Salas, el ex altéra euro buxeriis <lc ( irabiaco. Nomine veroet precio dicte petie terre euro sui- pertinenciis scio, fateor et in veritate recognosco me habuisse et numerando intègre realiter ac plenarie récépissé a te dicto Petro Salas solvente XXV lib. monete cûrrentis ; in quibus ex certa sciencia renuncio exceptioni non numérale et non habite peccunie, etc. et generaliter omni alii juri canonico et civili ac etiam rationi quibus contra predicta vel aliquid predictorum venire seu facere possem aul in aliquo me juvare. Hec acta fuerunt in Castro de Lundris. Testes fuerunt dominus Pontius Malros presbiter, Pontius démentis, Michael Fangayre... et Petrus de Parralonga , notarius publicus domini nostri Francie régis in tota senescalia Bellicadri et Nemausensis, qui mandatus a dicto Ber. Alacris et requisitus a dicto Petro Salas hec omnia scripsi et in publicam forma m redegi et signo meo signavi.

Post hec vero, eodem anno, scilicet tercio kl. marcii. nobilis domicellus Berengarius de Texeriis, dominus pro parle castri de Lundris, per se et successores suos laudavit. approbavit et in perpetuum penitus confirmavit Petro Salas de Gabriaco et successoribus suis dictam petiam terre cum suis pertinentiis superius in prescripto instrumenta venditionis facto per me notarium infra scriptum confronta tam, et omnia el singula in ipsa venditione contenta, salvo in omnibus jure suo et quolibet alieno. El inde recognovit habuisse dictus nobilis et numerando intègre récépissé pro laudimio dicte petie terre a dicto Petro Salas solvente sex libraset quinque sol. monete cûrrentis ; in quibus renunciavit exceptioni non numérale peccunie el laudimii non traditi, non habili seu recepti. Acta sunt hec in dicto Castro de Lundris. Hujus laudimii fuerunt testes Rdus Poiada, Beren. Michaelis, et ego Petrus de Parralonga, notarius publicus domini nostri Francorum régis in tota senescallia Bellicadri et Nemausensis, qui mandatus a dicto nobili hec omnia in publicam formam scripsi et signo meo signavi.

(1) Mas-de-Londres, canton de Saint-Martin-de-Londres (Hérault). — (2) Saint- Martin-de-Londres (Hérault). — (3) Gabriac, commune du Mas-de-Londres

MM'I NDH i - 181

10 novembre 1303. - Guillaume de Vailhauquès, coseigneur <\r Grabels, reconnaît tenir de Gaucelm de la Garde . èvéque de Maguelonne, la tour de Monlredon, paroisse >l«' Grabels, avec ses dépendances, el lui rend l'hommage lige, laquelle tour il remettra à l'évêque «mi temps '!<■ guerre. ^inal. Parchemin.)

In Domine Domini. Amen. Anno ejusdera incarnationis millesimo Iricentesimo tercio, scilicel quarto ydus novembris, domno Phi- Lippo rege Francorum régnante. Noverinl universi présentes pariler <-l futuri quod ego ' îuillelraus de Valhiauquesio (1 1, filins quonilam domini Bertrandi de Valhiauquesio, domicelli, dominus pro parte ville de Grabellis 2 dyocesis Magalonensis, scio, confiteoret in veritate recognoseo vobis Revcrendo patri in Christo domino Gaucelmo .'! . divinagratia Magalonensi episcopo, comiti Melgorii et Monlisferrandi, pro vobis el vestris successoribus stipulant! et recipienti, me tenuisseac tenere delniisse n pmlecessoribus vcshis, et a vobis el successoribus vestris tenere el tenere debere in feudum, videlicel quendam locum vocatum Montem rotundum I . qui est in parrochia Sancti Juliani de < ïrabellis : qui nions confrontatur ex une parle al> aquilone cum Qumine Amancionis (5) el ex alia cum carreria qua itur versus Mûries 6 ; el ex alia, ex circio, cum honore meo, cum omnibus hedificiis ibidem jam hedificatis, pertinenciis el turibus suis universis : pro <pio quidem feudo <lo \nl>i~ ri dare teneor el vestris successoribus annuatim duo- capon<-~ pro usatico : promittens vobis quod de turre, forcia, jam ibidem hedificatis seu eliam hedificandis \ol»i^ el successoribus vestris valentiam raciam in guerra el placito : el ego \ol>i^ el successoribus vestris iratus sic)el paccatus restituam quandocumque el quocienscumque volueritis : el idem facienl mei successores successoribus vestris ; el pro predictis vobis promitto el convenio me ri oieos successores observandis omnià el singula supra scripta el fideliier ac bona Bdemeel successores meos servare H defendere personam veslram el successorum vestrorum in pace el guerra pro

loto posse meo et pro hoc feudo vobis dicto domino episcopo el comiti pro vobis et successoribus vestris recipienti facio liominium in presenti ; et juro ad quatuor Sancta Dci Euvangelia a me gratis et corporaliter tacla fidelitatem flexis genibus raanibusque meis junctis inter vestras manus reverendas positis osculoque pacis a vobis reverenter recepto. Et nos predictus Gaucelmus, episcopus et cornes, promittimus tibi dicto Guillelmo stipulanti quod si contigerit nos predictam turrim et fortalicia a le recipere pro juvamine guerre contra nosmote, finita dicta guerra, prefatam tu r rem et ejus fortalicia tibi reddemus in eo statu in quo ipsam. reciperimus. Actum apud Grabellum, in presenlia et teslimonio religiosorum virorum dominorum Pétri de Toives (?), prions de Cornone terralli(7), Pétri Sejani, prions de Aquis(8), infirmarii,Stephani Christiani, prioris de Molinis (9), Magalonensium canonicorum, dominorum Deodati Pétri, prioris de Monte bazeno (10), magistri Joliannis <le Felinis, jurisperiti, judicis ville de Grabellis, Guillelmi de Ulmo, rectoris ecclesie Sancti Baudilii de Pedusio (11), dyocesis Magalonensis, Pétri de Sabellis, Bernardi Privasii, Guillelmi de Pétris brunis (12), Bernardi Portellis, Deodati de Lanxo, Johannis Barnacdonis, Guillelmi Guasterii, Raymundi Deodati, Johannis de Consta, Johannis de Consta senioris, Jacobi Folgras, filii quondam Pétri Folgras, Guillelmi Fulsi, fil ii quondam Pétri Fulsi, magistri Stephani Arnaucii nolarii, et mei Laurencii Menia, publici totius terre et dvocesis Magalonensis ecclesie, auctoritale ipsius domini episcopi nolarii ; qui siquidem dictus magisler Stephanus, notarius, de predictis una mecum notam sumpsit, de voluntate, mandato el precepto speciali dominorum episcopi et vestiarii predictorum, et exinde per nos fieri publica instrumenta ; que quidem superius contenta ego dictus Laurentius, nolarius, manu propria scripsi et in formampublicam redegi signoque meoconsueto signavi in memoriam premissorum.

(1) Vailhauqués, canton des Matelles (Hérault). — (2j Grabels, canton de Montpellier.— (3) Gaucelm de la (larde (1 2%- 1304). — < (4) Montredon, commune de Combaillaux (Hérault). — (5) La Mousson. — (6) Mûries, canton des Matelles (Hérault . — (7) Cournonterral, canton de Montpellier. — (Si Aiguës, Frontignan (Hérault). — ('.)) Le Moulinas, commune de Mauguio (Hérault). — (10) Montbazin, canton de Mèze (Hérault).— (IL Saint-Bauzille-de-Putois, canlon de Ganges (Hérault). — (li.) Peyre-Brune, commune de Cazevieille, caillou des Matelles (Hérault).

IPPENDU i - ls ;

Page 1