‹ Mâelanges de littâerature et d'histoire religieusesChapitre 78 sur 85 · XY · texte numérisé non relu

XY

La Roque-Aynier, 10 juin 1313.— Constitution de <1<>I par Jean de Saussan, chevalier, seigneur de La Roque-Aynier, en Faveur de Garcie, sa Bile, âgée de lx ;« 1 1— . fiancée à Guillaume de Ruppefixa, seigneur de Saint-Pons-de- Mauchiens, ;i laquelle il donne seize mille sous tournois <vi le trousseau nuptial, un lit garni, <'i les vêtements pour monter ;'i cheval avec un coursier harnaché, el qui.se reconnaissant contente et satisfaite, renonce à toute prétention ultérieure sur les biens «lf son père et de sa mère.

12 juin 1313. -- Guillaume </«■ Ruppefixa s'engage ;'i faire son héritier ou ses héritiers, spécialement pour le château de Saint-Pons-de-Mauchiens, le (ils nu les til~ qui naîtront de Garcie, sa femme, à l'exclusion de tous autres. i< original. Parchemin.)

lu Domine Domini. Aincn . Aimo incarnationis ejusdem m il lesimo < I I \lll°. l>liilî|>*» Rege Francorum régnante, silicel llll" ydusjunii. Cum teslimonio hujus veri publici el autentici instrument in perpetuum valituri, ooscant omnes présentes pariter et ruluri, qpjod ego Garcias, filia aobilis \iii domini Johannisde Salsano I . militis, domini castri de RuppeAyneria 2), sertificata quod dictus dominus pater meus esl domino Guilelmo de Huppe Bxa, domino castri Sancti Pontii de Malis canibus 3) marilo meo futuro iiieeiiin in dotem costiturus sexdecim milia solidorum parvorum luron. m-\ monele bodie currentis, et vestes nuptiales <le scarlata, scilicel tunicam, gardacorsium, el mantellum cum pennis variis, el unum lectum pannis munitum, silicel coopertorium cum pennis variis, el unam vanvam el «luo linteamina cum auriculari, el ;i lias vestes, silicel tunicam, gardacorsium el capam pro equitando el un n m palafredum cum suo arnesio : videns el sciens quod cum prediclis -uni el esse debeo contenta de omnibus bonis el juribus prel';ili domini patris mei el etiam domine flamande, matiïs mee ; ideo inquam, dicta Garcias, confitens me esse majorem decem el ixtci annorum, non choacta aec decepta ;il> aliquo sel mea propria volunlate ;i>1 bec mota, habita prius deliberâtione el premeditatione plenaria ad infra scripta facienda, <le voluntate el actoritate prenominati domini patris mei el ipso présente, volente el actoritatem ad infrascripla facienda prestante, ego predicla Garcias, consulta

MELANGES DE LITTÉRAT1 RE ET D HISTOIRE KEUGIEl'SES

priusdejure et de facto plenius <'L istructa, bona fide el sine omnJ dolo, per me et meos juris vel rei successores, dono, solvo, aquitio et penitus in perpetuum desemparo vobis supradicto domino Johanni patri meo, presenti et recîpienti, et pro vobis et vestris omnibus successoribus sollempniter stipulanti, pro omnibus vestris el vestrorum voluntatibus faciendis, et tibi Arnaudo de Felgayrolis notario infrascripto ut publiée persone stipulanti et recîpienti lam pro prefato domino [>alre meo et suis successoribus quam pro omnibus illis quorum interest vel interesse potest et pro le dicto domino pâtre meo et successoribus suis (sic), videlicet lolum illud jus el eciam actiones omnes, reaies, personales,mixtas, utiles et directas, petitiones et demandamenta, quod et quas habeo nunc aut in futurum babil ura sum, etomnem spem habendi ulililatem in bonis et juribus dicti domini patris mei, et etiam domine matris mee predicte, et <le quolibet eorumdem silicet ratione juris nature, légitime Falcidie successionis, frairesche aut proprietatis, aut etiam titulo vel ratione michi competenti nunc seu in futurum competituro vobis prenominato domino patri meo et tibi dicto notario et vestruin cuilibet ut supra stipulantibus, dono, cedo, solvo, aquitio et remitto, et penitus per inperpetuum desamparo, disvestiens me de predictis omnibus et singulis per me vobis ut supra stipulantibus datis et concessis, vos dictos dominum patrem meum et nolarium ut supra stipulantes investio pleno jure, costituendo vos stipulantes ut supra veros dominos ac in rem vestram procuratores ; el si aliquid in predictis amodo possideo pro vobis ut supra stipulantibus nomine vestro et precario volo et promito possidere pactum de non ulterius petendo vel exigendo aliquid in bonis el juribus dictorum parentum meorum aut de aliquo ex ipsis per me vel per interpositam personam ultra dotem meam aliquo jure, titulo vel ratione, faciens atque prestans vobis prefatis domino patri meo et notario predicto et vestrum cuilibet stipulantibus prout supra; renuncians super predictis prius sertilicata ut tactum est de jure et de facto exeptioni doli et fraudis etc., etomni aliijuri quo possem ullatenus contra ire. El bec omnia et singula in hoc publico istrumento contenta ita tenere, servare, atendere et complere et ea grata et rata semper habere et in nullo contra venire per me seu interpositam personam aliam de jure seu de facto aut modo alio per stipulatio-

VPPKNDK i - 185

nem et sub obligalione omnium bonorum meorum presenlium el fut uroriim vobis dicto domino |<;ili-i meo stipulante ul tactum esl el recipienli pro vobis el vestris successoribus, el etiam lil>i notario predicto stipulantiel recipienli lam pro dicto domino pâtre meo <'l suis successoribus quam pro omnibus illi^ quorum interesl \<'l interesse potesl proul superius dictum esl el expressum, el cuilibel veslrura ul supra slipulantibus promito el super Sancta Dei Evangelia gratis a me corporaliler tacta vobis juro. Acla fuerunl hec anno »'l die predictis, in castra de 1 î u p[>*' predicto, silice) in ospicio prefati domini Johannis, in presencia el testimonio domini Johannis I haranti, presbiteri, régent is curam animarum dicti cas tri de Ruppe, «•I Mandagoti, domicelb:, domini castri de Mandagoto •'! . Michaelis 1 >< • ii î habitatoris de Ruppe, el mei Arnaudi de Felgayrolis, notarii publici «licii .;i-iri de Ruppe Ayneria, qui requisitus el <l«v voluntale dicti Johannis el requisitione el dicte Garcie, ejus Blie, hec omnia sumpsi el scripsi el in rormam publicam redegi; el huic scripture publice aposui signum meum.

Anno Dominice incarna tionis M" ('.(.<. Mil", domino Philippo Francorum Rege régnante, sibcel secundo \ «lus junii, cum testimonio hujus publici el autentici istrumenti, sil omnibus manifeslum liim presentibus quam futuris quod nos Guillelmus <lc Ruppe- Bxa, miles, dominus castri Sancli Pontii <!<• M;ilis canibus, atendentes el considérantes afectionera el dilectionem quam habemus vos dominum Johannem de Salsano, militem, dominum <ii-iii de Ruppe Ayneria, el Garciam, filiam veslram, sponsam noslram, convenimus, promitimus el juramus ad Sancta quatuor Dei Evangelia ;i nobis corporaliter tacta el vobis magistro Arnaudo de Felgayrolis, notario publico dicti castri (!<• Ruppe ul publice persone recipienli el sollempniler stipulanti pro omnibus illi^ <|iiorum interesl vel interesse potesl seu poteril in futurum, quod nos Rlios quos babuerimus ex dicta Garcia, seu unum alium ex i|»iraciemus el costituemus beredes seu heredem nostrum omnium bonorum aostrorum in nostro ultimo testamento seu ordinatione ulliroa «•! non alium, quam faciemus dediclis l><>ni- nostris el speci aliter de toto Castro el omni dominalione, reditibus el obventionibus omnibus dicti ';i~iri S;i n<t i Poncii de Malis canibus, el predictam valere volumus cum hoc publico istrumento in perpetuura

valituro jure meliori quo valere poteril ad utilitatem heredum seu heredis predictorum. Et non fecimus seu diximus, dicemus seu faciemus in futurum quominus predictus filios nascituros seu unum ex ipsis possimus do jure instituere heredes seu heredem universales sou univorsalom in Castro, bonis et juribus omnibus supradictis, et prodicta omnia et singula servare et complore et contra non venire do jure vol do facto per nos seu per alium aliqua ratione, occasione seu causa, vobis predictis ot cuilibet vestrum presentibus et sollempniter stipulantibus ut dictum est, sub poriculo anime nostre promitimus et juramus ut juratum est, dictum superius et conventum ; renunciantes generaliter et ex parte omni juri et rationi, cousu etudini pariter ot cautela quibus mediantibus possemus predicta infringere seu contra venire aut in aliquo nos juvare. Et volumus quod do predictis omnibus possit dicta ri semel vel pluries si necesse fuerit publicum istrumentum ad consilium ot dictamen cujuslibet sapientis, facti substancia non mutata. Volumusque et precipimus de predictis omnibus per vos prenominatum notarium quociens necesse fuerit ut tactum est fîeri publicum istrumentum. Acta fuerunt bec in dicto Castro de Ruppe in ospicio prefati domini Johannis, in presoncia ot testimonio religiosi viri fratris Bertrandi de Mesoa (5), fratris Francisci Cutani de online fratrum Minorum, domini Johannis Castelli presbiteri, magistri Pétri de Camino notarii ot moi Armandi de Felgayrolis, publici notarii dicti Castri do Ruppe Ayneria, qui jussus et requisitus per prefalos dominum Guillelmum do Ruppe fixa et dominum Jobannem de Salsano, militem, hec omnia sumpsi et scripsi et in formam publicam redegi et signo meo signavi.

(1) Saussan, canton de Montpellier. — (2) La Roque-Aynier, canton de Ganges(Hérault). — (3) Saint-Pons-de-Maucliions, canton de Monlagnac(Hérault). — (4) Mandagost, commune de Montpeyroux (Hérault). — (•">> Mèze (Hérault).

\ ICI SDH I S

\\ III

is;

Mende, i décembre 1328. Sentence arbitrale rendue par Jean de Salvanhac

el Pierre Raym l. jurisconsultes, pris pour arbitres par Jean Rodilh,

procureur du couvenl «les frères Prêcheurs de Marvejols, d'une parti el dame Hélène. épouse <lc Feu noble Pierre Raymond, chevalier, d'autre parti a la date du 28 octobre précédent, au sujel d'un legs de >li\ sous tournois i servir chaque année ou de dix livres une fois payées, fail par Guillaume Bo — uga, son père, avec les arrérages, que dame Hélène prétendait ne pas ('■ire tenue de délivrer aux frères Prêcheurs. Les arbitres, dans une pensée de concorde el '!<• paix jugent el déterminent une dame Hélène payera, dans un an ;'i partir de la prochaine fête de Pâques, la somme de <li\ li\tv- tournois, avec laquelle somme le couvenl des frères Prêcheurs recevra une " pitance chaque année, le jour anniversaire de Guillaume B — uga : <'i dame Hélène sera quitte <l<> tons legs el arrérages.

16 septembre 1329. — Gui Géraud, prieur du couvent, approuve et accepte cette sentence arbitrale. Original. Parchemin.)

[ncarnationis Dominice anno ejusdem millesimo tricentesimo vicesimo octavo, videlicel die vicesima octava mensis octobris, domino Philipporege Francorum régnante el Reverendo in Christo paire domino Guillelmo quarto Dei gratia Mimatensi episcopo (1) comileque Guabaldani présidente. Noverinl universi présentes pariter el futuri quod, cum questio seu rancura verteretur seu verti speraretur inter magistrum Johannem Rodilh, notarium, procuratorem, ul dixit, conventus fratrum Predicatorum <lc Marologio 2 Domine ipsius conventus, ex una parte, el nobilem dominam Elenam, uxorem condam nobilis domini Pétri Raimundi, miliii-. ex altéra, super eo videlicel quod dictus procurator Domine quo supra petebal in curia venerabilis viri domini Officialis Mimat • - r i — î — ;il> eadem domina Elena seu ejus procuratore, tanquam berede el lili.-i légitima et naturali, ul dicebat, aobilis viri (iuillelmi Bossuga, domicelli, condam patris ^ui. decem solidos turonen. annuales, i|im~ dicebal dictum Guillelmum condam patrem suum in testamento suo dicto conventui legasse pro anima sua, aul decem libras semel solvendas eidem conventui pro legato predicto, ul dicebalur, neenon el arrayratgia dicto ru m decem solidorum per aliqua lempora jam traosacta dod solutorum, ;i<l que eadem domina

Helena dicebal se non tenere : super qua questione el dependentil)iis ex eadem, prefati magister Johannes nomine procuratorio quo supra et domina Elena compromiserunt in discretos viros magistros Johannem de Salvanhaco cl Petrum Raimundi, jurisperitos, tanquam arbitres, arbitratores seu amicabiles compositores, dantes et concedentes cisdem plenam et liberam potestatem audiendi, examinan di et diffiniendi causam seu questiones supradictas; promiserunt enim parles predicte nomine quo supra venire ad diem el dies, locum et loca per dictos arbitros arbitratores seu amicabiles compositores assignandos seu assignanda ; voluerunt etiam dicte partes quo supra nomine quod dicti arbitri possinl audire, examinare et diffinire causam seu causas predictas, diebus feriatis vel non feriatis, stando vel sedendo, servato juris ordine vel penitus pretermisso, et etiam utraque parte présente vel altéra absente ; promiserunt etiam quod non récurrent ad arbitrium boni viri, etiam si dictos arbitros, quod absit, inique contingeret arbitrari ; voluerunt insuper quod pena inferius annotata totiens comitatur quoeiens ab aliqua partium aliquid actum fuerit contra dictum, voluntatem et ordinalionem dictorum arbitrorum et arbitratorum, et quod pena semel et pluries commissa et exacta, dictum, voluntas seu ordinatio dictorum arbitrorum in sua plena remaneal tirmitate ; que omnia et singula premissa partes predicte quo supra nomine per stipulationem sollempnem ad invicem promiserunt sub pena decem librarum turon. a parte parti stipulata seu stipulanti sollempniter premissa, et ita tenere, attendere et servare et numquam contra venire per se vel per alium aliquo jure vel ratione partes predicte quo supra nomine promiserunt et ad Sancta Dei Evangelia corporaliter ab eis tacta juraverunl, renunciantes super premissis beneficio juris dicentis : Compromissum juramento vallatum non valere, et omni alii juris beneficio cujuslibet, canonici et civilis, quibus contra predicta venire possent seu in aliquo se juvare. Acta fuerunt hec Mimate in domo liberorum Franconis Jaucerandi condam, in presentia et testimonio religiosorum virorum fratrum Johannis Piscis (3), Raimundi de Podio, ordinis Predicatorum, domini Stephani Ruphi presbiteri, Fredoli Jaucerandi, domicelli, et Pétri Pauleti de Gabriacio, et mei Guillelmi Borcheti, notarii publici Mimatensis.

Page 1