M'I'KM'I

Posl hec anno quo supra, videlicel die quarts mensis decembris, venerunl el comparuerunl corara dictis arbitris, arbitraloribus seu amicabilibus compositoribus prefatus magister Johannes Rodilh quo supra Domine el dominus R. Ruphi, presbiler, procuratorio Domine dicte domine Elene, de procura tione sua dicens constare per quoddam publicum instrumentum inde confectum : el cum uterque diclorura procuratorum peterel cognilionem dictorum arbitrorum, arbilratorum >«mi amicabilium compositorun super prediclis de quibus dicebanl satis fuisse informatos eosdem, ipsi arbitri, arbilratores seu amicabiles compositores, habito super hoc diligenti Lractatu cum procuratoribus predictorum, ipsorumque

procuratorum roluntate volentes in hac parte, inspecta nego-

eii de quo agitur oatura ac qualitate personarum inter pocius

sequi equitatem quam ordinem stricti juris, el quia etiam de jure

dicti conventus predicto quantum ad hoc quod ad ipsum lega-

lum et ejus arrayratgia dicta domina Helena, ut hères con-

dam quantum ad ea que acta fuerunt coram eis in dubium vertebatur, voluerunl et pronunciav eruhl pro bono pacis el concordie

quod prefata domina Helena, semota exceptione qualibet, licel

ul hères dicti patris sui sel pro affectione filiali el ul anime dicti patris sui consulatur, in dubio hujusmodi, -nival dicto conventui a festo pasche proximo venienli in unum annum decem libras turonen. seu monete currentis, «le quibus dictus conventus silii acquiral perpetuo redditus pro una pitancia annis singulis dicto conventui pin anima dicti (iiiillelmi Bossuga in die obitus sui l'acienda, el quod a prestatione lotali dicti legati et qùorumlibel arrayratgiorum ejus dicta domina Elena ci ejus heredes sinl perpetuo liberi el inmunes, et bona eorumdem; et. predictis ratificalis per dictum conventum -eu priorem, quod dicta domina Elena de dictis decem libris solvendis in dicto termine- litteram curie communis comitalu- Guabaldani recipere leneatur et se obligare viribus sigilli ejusdi-m. quo sic dicta el pronunciata dicti procuratores «piilmsupra nominibus incontinenti laudaverunl et emologaverunl expresse. V.cta fuerunl lice Mimate, in operatorio magistri <•' Fulci condam, lestibus presentibus domina Bertrando 'le Mayreriis, ebdomadario ecclesie Mimatensis, magistro Johanne Vituli, nota-

rio et Johannc de Cerrîs,clerico, et me Guillelmo Boscheti, notario publico.

Post hec, anno M0 CCC° vicesimo nono, ridelicet die sexta décima mensis septerabris, presentibus quibus supra, notum >il quod religiosus vir frater Guido Geraldi, prior convenlus f'ralrum Predicatorum de Marologio, nominc suo et dicli conventus, predicta omnia et singula supra contenta ratificavit, laudavit et confirmavil. Acla i'uerunt hec Mimate ante operatorium cancellarie Mimatensis, testibus presentibus et vocatis magislro Petro Raimundi, G0 Fornerii et Deodato Duranti, notario, et me Guillelmo Boscheti, supradicto notario publico auetoritate episcopali in ci vitale et dyocesi Mimatensi, qui predicta seripsi et subscripsi et in hanc formam publicam redegi signoquc meo consueto sequenti signavi.

(1) Guillaume Durand le jeune (1296-1328). Guillaume troisième du nom avait été évèque de 1223 à 1258. — (2) Les frères Prêcheurs avaient commencé à s'occuper de la fondation du couvent de Marvejols en 1272. (Douais, Acla eapitulorum, 165). — (3) Lecteur de philosophie à Aubenas en 1276 (Ibid., 406), à Marvejols en 1297 (Ibid., 414) ; étudiant de théologie h Marseille en 1302 (/fttd., 469).

10 octobre 1336. — Raymond de Fontanès, de la paroisse de Saint-Saturnin de Vailhauquès, reconnaît et fait quittance à Etienne Hugues de Notre- Dame de Londres, pour la somme de 60 livres tourn. représentant la dot d'Alasaïs, épouse de Ouintanel, son fils et (ille du susdit Etienne Hugues.

Anno Domini millesimo trecentesimo tricesimo sexlo et décima die octobris, domino Philippo rege Francorum régnante et domino Pictavino permissione divina Magalonensi episcopo présidente, Ego Ramundus de Fonlanesio alias de Marchesenis parrochie Sancti Salurnini Vallispomensis pro me et omnibus successoribus meis bona (ide et sine dolo cura hoc vero et publico instrumenta, scio, confiteor in veritate et ex certa sciencia recognosco tibi Stephano Ilugonis parrochie Béate Marie de Londris presenti, stipulanti sollempniter et recipienti, el tuis, me a te habuisse et numerando

APPENDII i - 191

récépissé do ri pro dote michi olim constituta per le cura AJasacia lilia lua uxoreque Quintanelli lilii mei sexaginla libras turon., inclusis omnibus recognilionibus olim per me ractis in hac présent i gnitione, in quibus renuncio orani exceptioni etc. Et pro predictis omnibus el singulis attendendis el complendis obligo li!>i omnia bona mea sub — i i ri 1 1 < > parvo curie Montispessulani dicti domini mei iviri> etc. et it;i tenere, attendere el complere el in nullo contra racere vel venire promito ; el imo per MI or Sancta l>ci Evangelia a me sponte el corporaliter tac ta. Actum in dicta parrochia Vallispomensi in manso de Fontanesio. Testes borum sunl Baudilius de Posancies parrochie de Vaqueriis, Ramundus Caucelli, Petrus Mozeleti dicte Vallis, el ego Ramundus Vilareti publicus dicti domini Magalonensis episcopi in tota terra el dyocesi ejus notarius, <|ui requisitus el mandatus predicta omnia sumpsi, scripsi publice el notas i et signo meo proprio signa vi.

Vézénobre, 23 janvier 133'.» (n. sty... — Constitution de «loi par Thiburge «le Vézénobre, tille do fou Thibaud de Vézénobre, damoiseau, el de dame Silnl"-. sa femme, qui va prendre pour époux Raymond de Soquantono, - tcanton au <1"~ de la pièce), damoiseau, d'Arènes, à la condition, entre autres, que celui-ci transmettra celte dol sans diminution ni perle à leurs enfants communs. (Original. Parchemin.)

Anno Domini millesimo CCC° tricesimo octavo, scilicel vicesima ténia die mensis januarii, domino Phylippo Rege Francorum régnante. Pateal presentibus el futuris quod ego Thiburgis <le Vicinobrio 1 . lilia condam Thicbaudi <lr Vicenobrio, domiceUi, el domine Siltilie ejus uxoris, cum concilio dicte domine ma Iris mec el Guillclmi de Mirabello 2 el plurium aliorum amicorura meorum, dono • ■i constituo mecum in dotem el ex causa dotis affirmo tibi Rndode Soquantono, domicello de Ajrenis,sponso meo maritoque futuro presenti, stipulant neenon recipienti, videlicel omnia bona mea el jura. mobilia el immobilia seseque moventia, ubicumque el quantacumque el qualiacumque sinl el cujuscumque nominis seu modi cen-

seantur, necnon el omnes actiones reaies et personales, utiles et directas, quashabeo seu visa sura haberequoquo modoconlra quascuni(|uc persona (sic) et quacumque causa, subtali conditione quod

tu dictus Rdus maritus meus futurus debeas aporlarc cl solvere

ex causa ospicii et negossiorum meorum, et Vicine sororis mee el

Al quatuordessim milia solidorum luron, el viginti quinque

libras per soluliones infrascriptas, videlicel de prcsenli decem milia sol. turon., et a feslo carniprivii proximo venienle in unum annum viginti quinque libras luron., et sic quolibet anno, anno revoluto, in i'esto carniprivii viginti quinque libras turon., donec predicta quatuordessim milia sol. et viginti quinque libre turon. i'uerint persoluti et persolute. lia eciam tali pacto et condicione quod tu dictus Rdus debeas et tenearis sine diminucione instituere heredem seu heredes liberum seu liberos procurandos ex me dicta Thiburge et te dicto Rndo sponso meo maritoque futuro in qùingentis libris turon. et in quinquaginta sestariis bladi et in quinquaginta sol. turon. censualibus cum dominio ; ita tamen quod tu dictus Rdus de Soquantono possis de dictis quantilatibus pecunie et quinquaginta seslariis bladi et quinquaginta sol. turon. censualibus distribuere inter omnes liberos mei dicte Tbiburgis et lui dicti Rndi futuros tuo arbitrio et voluntate. Et sub tali eciam conditione quod, si dicti ex me el le liberi omnes décédèrent sine proie légitima ex eis procurala de legitimo matrimonio, quod dicte quanlitates pecunie et quinquaginta sestaria bladi el quinquaginla sol. turon. censuales ad te dictum Rdum et heredes tuos et successores plenarie et libère revertantur et remaneant in bonis luis. Ita eciam quod lu dictus Rdus ,le dictis bonis meis dotalibus seu l'ructibus dictorum bonorum meorum dotalium debeas dare et solvere singulis annis domine Margarite de Vicenobrio amice mee, monache, viginti sol. turon., etdomine Degane et domine Sibilie et domine Aygline, sororibus meis, monachabus de Fontibus et de Angostrinis (3), cuilibet earum quamdiu vitam duxeerint in humanis quadraginta sol. turon., concedens tibi dicto Rndo sponso meo maritoque futuro quod, celebrato matrimonio in l'acie ecclesic inter me dictais Tliiburgem et te dictum Rdum^posseseionem corporalem seu quasi dictorum bonorum et jurium et actionum appréhendas, et intérim, douce apprehenderis, constituo me tuo nomine possidere seu quasi pre-

tPPRND* i - 193

.li. la bona, jura el actioneste die tu m Rdum et liberos nostros communes luturos faciam semper tenere pacifiée el quiète ;il> omni pessona sic contradicente seu petitionera aliquam in dictis bonis etjuribus et actionibus faciente, cum expensis inde faciendis; el promitto me lil»i « 1 î « - 1 « > Rndo el luis de evixtione teneri inde tibi el lui- obligando omnîa dicta bona el jura el actiones : el non scienler dixi in preterilum, non faciam nec dicam in futurum quo supradicta minus babeanl firmitatem ; el quod sicul supradictum esl teneam, compleara Brmiter el attendam lilti dicto H ,,,i<' marito meo ruturo, promitto el juro ad Sancta Dei Euvangelia corporaliter ;i me tac ta, renuncians super hiis el in hiis et sub dicto juramento exceptioni «!• >li el metus causa el actioni in factum el omni alii juri el It'yi el eorum beneficiis quibus contra predicta venire possem.

El Ego diclus Rdus de Soquantono, domicellus, dictam dotem a le dicta Thiburge sponsa mea uxoreque futura, recipio el accipio cum parti- ri condicionibus supra in constitulione dicte «1<>1 is conlentis ; que pacta el condiciones promito tibi dicte Thiburgi attendere el complere el juro ad Sancta Dei Euvangelia corporaliter a me lacta sub expie— a ypotheca el obligatione omnium bonorum el jurium meorum presencium el ruturorum, renuncians super hiis el sub dicto juramento exceptioni doli el metus causa el actioni in factum el omni alii juri et lcyi. el connu beneficiis quibus contra predicta venire possem. Kl fuit actum et conventum inter dictos Rdum el Thiburgen quod presens instrumentum possil dictari ad consilium venerabilis viri domini Hugonis de Mirabello, Mimaten-

-i- prepositi, el domini Rndi de Martinatio, jurisperiti, facti U m

subslancia non mutata : de quibus dictus Rdus de Soquantono et dicta Thiburgia petierunl >il>i fieri publicum instrumentum \>cv me notarium infrascriptum. A.cta fuerunl liée infra fortalicium domini de Vicinobrio, in presencia cl Leslimonio domini Berengarii i cie i'l Vicenobrii domini militis, domini Guiraudi de Gorsa domini de Gorsa militis, domini Jacobi Firmini preceptoris A.pulie, domini Rndi de Marquatio jurisperiti, domini Hugonis de Monte Areno, rectoris ecclesie Sancti Christofori, Pétri de Mirabello, Jordani de Boqueta, domicellorum, <■! plurium aliorum, et mei Johannis Ani'elliili de Vicenobrio domini nostri reiris Prancorum el

domini de Vicenobrio notarii publici, qui hec omnia scripsi el signo meo signavi.

(1) Vézénobre (Gard). — (2) Mirabel, commune de Pompignan (Hérault). — (3) Les Angoustrines, défilé entre la montagne du Bouquet et les collines de Saint-Just (Gard), où s'élevait ce monastère, uni plus tard aux Bénédictins de Saint-Félix-dc-Montseau, commune de Gigean (Hérault).

Nimes, 26 septembre 1340. — Vente faite par Guillaume Besos de Nimes à Pierre Gras d'une maison avec cour et puits, située devant le portail < !<■frères Prêcheurs, le haut domaine restant réservé, pour la somme de trente-neuf livres tournois. Laquelle vente est approuvée par Raymonde,

femme de Guillaume Besos. (Original. Parchemin.)

Anno ab incarnatione Domini millésime- CCC quadragesimo et vicesima sexta die mensis septembris, illustrissime- domino Johanne Rege Francorum régnante. Ego Guillelmus Besocie de Nemauso, filius Johannis Besocie quondam, bona fide el sine dolo, per me et omnes heredes el suceessores meos vendo et litulo pure, perfecte, simplicis et irrevocabilis venditionis eoncedo et trado seu quasi trado tibi Petro Grasci, baslerio, habitatori Nemausi, presenti, ementi, stipulanti sollempniter et recipienti, et luis et quibusvolucris quacumque alienationis specie concedere seu alienare, scilicet quoddam stare meûm totum cum omnibus juribus et pertinentiis suis et curtem que est rétro, et auslum putey a parte dicti slaiis quod tibi vendo in puleo qui est inter dictum stare et stare Bertrahdi fratris mei juxla curtem et in curte dicti Bertrandi, et juxta parietem communem posui ; quod stare el curtis surit in civitate INemausi extra portale Predicalorum in perpresia domini Guiraudi Ymberti, quod et que cont'ronlantur ex oriente cum carreria publica, ab alia parte cum hospicio Bertrandi Besocie, fratris mei, pariete quodam et quodam meiano que divident dicta hospicia in medio, qui (sic) sunl communia dictis hospiciis equis partibus in solo el edificio ; ab alia parte cum hospicio Pétri Bebulli laboratoris, pariete comuni slari quod tibi vendo et suo in medio. Et con-

IPPENDICBS 1(.»">

lileor me habuisse rêvera »i récépissé pro precio el nomine precii prediclorum staris, curlis «'I ausli pulei, cum suis omnibus juribus ••I pertinentiis, ul superius esl expressum, a te dicto Petro solvenle et délibérante in presentia rtotarii el testium infra .scriptorum, trigiuta Dovero libras luron, parvorum bonorum, in « ] 1 1 i I ► 1 1 •— omni exceptioni ha ru m Iriginta novem librarum turon. non habitarum, mm numeratarum, non receptarum, non traditarura ex predicta causa «loli. metus et... el errori canculi scienter el expressim renuncio. Si vero |>lu< valel hec presens vendicio dictis triginta novem libris parvorum luron., duplum, Lriplum, quadruplum seu ampliusseu valere poteril in futurum, lotum illud, quicquid sil seu quodcumque fuerit, tilii el lui< dono, cedo, solvo, Rnio penitus el remilto donatione simplici, libéra alque pure, nullo tempore causa magnatitudinis sic seu alia quacumque revocanda, salvo tamenel retento in hiis que libî vendo directo dominio, consilio, laudimio, jure prelationis, commissionis, <'t duobus solidis el novem denariis luron, parvorum monete currentis Guiraudo Ymberti, Blio condam domini Guiraudi Ymberti de Nemauso, de censu singulis annis eidem solvendis (sic in festo Sancti Michaelis. Predictum siquidem stare <•! curtem «'11111 omnibus suis juribus el pertinenciis <i dictum austum prefati putei el omnia supradicta jure in judicio et extra judicium ;il> omni controversia, interpellatione el lite, ego el mei successores libi dicto Petro el luis successoribus deffendemus, et lenere el habere (aciemus pacifiée el quiele etc. snl> obligatione omnium bonorum meorum libi dicto Petro convenio cl promittoel super Sancta Dei Euvangefia per me sponte tacta juro.

El Ego Raimunda, uxor dicti G1 Besocie filiaque quondam Guiraudi Maynerii, predictam vendilionem dictorum staris el curtis el omnium predictorum ci omnia el singula contenta in eadem laudo, approbo, ratifico et confirmo tibi dicto Petro I îracii p resenti, stipul.inii sollempniter el recipienti; el quicquid juris in predictis habeo seu visa sum habere ratione ypothece dolis mec. -m ;i|jji quacumque ralione seu causa, til»i dicto Petro el l ui- dono. cedo, solvo, tinio penitus el desempero donatione simplici atque pura el quod ii;i verum -il el predicta omnia el singula attendam complere etc. El juro super Sancta l)ci Euvangelia per me corporaliler i,rr;ilitacla. \< 1 ;i fuerunl lui- Nemausi, in 1 1 « »— j >i* - i< « in quo dominus Ber-

49G MÉLANGES DE LITTÉRATURE ET D'ilISTOiriK RELIGIEUSES

trandus Helie inhabitat, in presencia el testimnoio < '>' Helie, clerici el jurisperiti, Pétri Robini bracerii, Duranti Coliaci et Johannis AJaude draperii Nemausensis, et mei Bernardi Rotberti ejus civitatis Nemausensis publici dicti domini Francie Régis notarii, (jui mandatus per dictos G™ et Rm hec omnia scripsi et in puhlicam formai!) redegi et signo meosignavi.

4 février 1342 (n. sty.). — Bail emphytéotique passé entre Bernard de Mayreriis, damoiseau, châtelain de la Roquette, bayle du château de Saint- Martin-de-Londres pour noble Jean de Piano, seigneur de la Roquette el coseigneur de Saint-Martin-de-Londres, d'une part, et Jean du Pesq le jeune, du mas du Fesq, paroisse de Notre-Dame de Londres, pour une pièce de terre située à l'endroit appelé Vinha Berengayrenea, moyennant deux sous d'usage payables chaque année à la fête de Saint-Michel. (Original, Parchemin).

Anno incarnationis Domini millésime» trecentesimo quadragesimo primo, domino Philippo Rege Francorum régnante et die quarta mensis februarii. Noverint universi présentes pariter et et futuri, quod ego Bemardus de Mayreriis, domicellus, castellanus de Roqueta (1), baiulus eastri de Lundris (2) pro nobili et potenti viro domino Johanne de Piano domino eastri de Roquela, condomino dicti eastri de Lundris, et ut procurator et nomine procuratorio prefati nobilis cum hoc publico instrumente per inperpetuum valituro, do, dono, cedo, solvo el concedo tibi Johannis [sic) de Fisco (3) juniori mansi de Fisco parrochie Béate Marie de Lundris (4) et luis successoribus in accapitum et emphiteosim et suh recto dominio, laudimio, consilio, accapito et l'oriscapio dicti nobilis, et cui vel quibus tu vel tui successores dare, vendere, impignorare seu quoeumque alio modo alienare volueritis, exceptis sanctis, clericis et militibus, ita tamen (paod vendicio et alienatio semper fiât cum consilio et alienatio (lis. : laudimio) dicti domini Johannis de Piano et suorum successorum, videlicet quandam peciam terre cullam, que est in loco vocalo Vinha Berengayrenea, confrontatam ex una parte cum honore dicti nobilis. et ex alia parle cum honore

dominj Guillelmi Gauterii, presbiteri, el ex ;ili;t cura honore Johannis de Manso Rigaudi, el cura honore Poncii de Pozolis. Pro qua quidem pecia terre superius confrontais <lal>ili- vos el successores vestri annuatira in feslo sancti Michaelis predicto aobili el Buis successoribus pro asatico duos sol. Melgor. ; sciens el recognoscens pro donatione hujus accapiti me habuisse el récépissé unam galinam ; volensel concedens tibi dicto Johannide Fisco el tuis successoribus quod tu el lui successores auctoritate tua propria possilis apprehendere el nancisci possessionem corporalera t'I quasi dicte pecie terre el suarum pertinenciarum el jurium, dicto oobili vel suis minime requisitis vel etiam expectatis ; el quousque dictam possessionem corporalem apprehenderitis de dicta pecia terre, t'ijo intérim constituo me Domine procuratorio quo supra predicta possidere, nulla possessione pênes dictum nobilem vel suos aliquathenus rémanente \<'l etiam retinente : el non dixi uec dicam, aec feci neque faciam aliquid <!<■ cetera quominus hec omnia el singula supradicta habeanl el habere possinl perpetui roboris firmitatem ; ymo omnia el singula supradicta ul superius dicta sunl el aotata, el melius si melius seu utiliusdici, dictari, uotari, intelligi vel excogitari possunl ab aliquo sapiente, ad tuam tuorumque comodum cl utilitatem, promitto lilii el tuis complere, facere, attendere el observare el contra non venire aliquo modo, ratione si\c causa ; promitens lil>i el tuis sollempni stipulatione quod predictam peciara terre superius confronlatam faciam domine procuratorio quo supra le el tuos semper habere, tenere ac pacifiée el quiète possidere. El al) muni contradicente seu impediente persona in predictis te deffendara injudicioel extra prefati nobilis propriis sumptibus el expensis. Que omnia .•! singula supradicta facere el complere el contra non venire per me \<-l per aliquem alium verbo,jure vel facto promitto bona fide el cum omni sufficientijuris renunciatione ad hec necessaria pariter et cautela. Aria sunl hec apud castrura de Roqueta. Testes fuerunl dominus Guillelmus Gauterii presbiter, Guillelmus «■! Petrus de Benieures <•! ego Petrus de Camonte, notarius "'mi.' castri de Lundris (5 . qui requisitus <■! mandatus hec scripsi, signa meo sequenti signa vi.

i l.i Roquette commune de Saint-Martin-de-Londrea (Hérault).— (2) Saint

Uartin-de-Londres. — :; Le Fesq, commune de Notre-Di de Londres. —

i Nolre-Dame-de-Londrea â Mas-de-Londres

20 décembre 1350. — Guillaume Rey, crieur public dans la juridiction de Montferrand, «lit avoir mis à l'encan, dans les formes accoutumées, un tènement de terre avec maison héréditaire sis h Saint-Malhieu-del'iéviers, qui a été attribué à Bernard Ronhon dudil lieu, comme étant le plus offrant; et ce, par ordre du lieutenant du seigneur de Montferrand, comme suite à la réquisition de l'official de Maguelonne, du 20 novembre 1349, demandant l'exécution de legs et donations faits antérieurement.

Suivent la lellre de Mall'red Deloume, châtelain de Montferrand, instituant Raymond de Lirou des Matelles et maître Jean Vaquier, notaire ses lieutenants (20 juillet 1348), la lausime de'Gervaisde Vézénobre, moine de l'salmodi, prieur de Sainte-Marie-de-Cécélès et de Saint-Mathieu-de- TVéviers (8 février 1351, n. sty.) (Original. Parchemin.)

Anno Dominice incarnationis millesimo trescentesimo quinquagesimo et die viscesima mensis decembris, domino Johanne Dei gracia Francorum rege régnante et reverendo in Christo paire domino Arnaudo, miseratione divina Magalonensi episcopo (1) comiteque Melgoriensi et Montisferrandi présidente. Xoverint universi quod existens sive constitutus in loco de Matellis (2) juridictionis castri Montisferrandi (3) dicti domini nostri Magalonensis episcopi et in presencia disereti viri magistri Johannis Vaquerii, locumtenentis nobilis viri Matfredi de Ulmo, domicelli, castellani Montisferrandi, prout de dictis ejus locumtenentis constat per quasdam patentes literas in papiro scriptas a dicto domino castellano emanatas et ejus sigillo in earumdorso ut prima facie apparebat sigillatas, quarum litterarum ténor inferius est insertus, ac mei notarii et testium infrascriptorum, Guillelmus Régis, serviens et incantator publicus curie castri Montisferrandi dicti domini nostri Magalonensis episcopi, juratus de oHicio incanlus bene et fideliter excercendo per totam vallem et juridictionem dicti castri Montisferrandi, dixit, asseruit et suo juramento retulit coram dicto domino locumtenente se alla voce palam et publice incantasse seu subastasse el venalem in ipso incantu exposuisse et tenuisse per très dies dominicos sive festivos horum debitos et consuetos in loco Sancti Mathei (4)juridictionis dicti castri Montisferrandi, videlicet

UTIM'h I - 199

quoddam tenementum terre, hospiciura el paraneam in se continentem, sîlum in dicto loco Sancti Mathei, confronta tum ex una parle cum honore Bernardi Ronhoni el ex ;ili;i parte cum itinere publico quo iturde hospitali versus dictum locum S;» n<( i Mathei, el cum honore heredum Guillelme Rayne et cum honore Guillelme Mercaderie, el ex alia parle cum honore liberi sive heredis Johannis Bertrandi. Quod quidem tenementum terre fuit, ul dixil dictus serviens, Polqueti Texerii dicti loci Sancti Mathei. Verum cum dictus serviens dictum incantum débite ducendo el proclamando non invenerit, ul dixit, qui tantum precium se offerret daturum simi presentarel in preconfrontato lenemento terre cum omnibus juribus el pertinenciis suis, sicui nobilis Bernardus <l<v Montemuralo, domicello, qui in dicto incantu exivil pro dicto Bernardo Ronhoni dicti loci Sancti Mathei el daturum se obtulil in preconfrontato lenemento terre cum omnibus juribus el pertinenciis suis pro .diclo Bernardo Ronhoni el nomine ejusdem, videlicél centum solidos TAiron. ; idcirco dictum tenementum terre cum omnibus juribus el pertinenciis suis dicto nobili Bernardode Montemirato dicto incantui dicenti et exeunti pro dicto Bernardo Ronhoni tanquam plus offerenti, vendidit, livravil el concessil in dicto loco Sancti Mathei «lie quinta mensis decembris proxime lapso, hora <'i ilcliili> el consuelis ad omnes omnino voluntates dicti Bernardi Ronhoni <■! suorum successorum quorumcumque in vita <vl in morte perpeluoel plenarie faciendas, dando, vendendo, permulando, inpignorando seu alio quocumque modo ipse el successores sui voluerinl alienando quibuscumque personis, exceptis sanctis, clericis el militibus, domibus eciam el personis religiosis <•! eccle- — i «- 1 — t î « - i — quibuscumque, cum concilio tamen directoque dominio, laudimio, jure prelationis ••! avantagio religiosi \ iri domini prioris ecclesiarum Béate Marie de Cecellessio 5)el Sancti Mathei, el cum usalicia el servitutibus consuetis. El hec omnia dixil se fecisse diclus serviens de mandato dicti domini locumtenentis, nuod idem locumtenens confessus fuil Fore verum, necnon et vigore quarum- < 1 . 1 1 1 1 palentium li Itéra ru m in papiro scriptarum a venerabili el circumspeclo \n<> domino officiali Magalonensi emanatarum <■! sigillo dicti officialatua in earum dorso ul prima facie apparebal sigillataruiu : quarum quidem litterarura ténor talis esl :

500 MÉLANGES DE LITTÉRATURE ET r/lIISTOlRE RELIGIEUSES

Officiai i s Magalonensis aobili castellano Montisferrandi seu ejus locumtenenti salutem cunctis felicitalibus opulentam. Cura plures homines et mulieres Sancti Mathei parrochie de Tribus viis,et specialiler Folquerius Texerii, Bernardus de Bosco et ejus uxor, Guillelmus Salas, in eorum ultimis testamentis ordinaverint et legaverint ac voluerint omnia eorum l>ona dari et distribui in capellaniis et aliis piis causis, proul plenius in eorum testamentis vidimus contineriiverum cum exequtores per ipsos ordinati in dictis testamentis nichil de premissis exequti fuerint morte preveniente et sic ad nos et nostrum officium fuerit devoluta exequcio de jure premissorum nostraque intersit predictas voluntates adimplere ; hinc est quod vos requirimus in juris subcidium et rogamus quatenus predicta bona quecumque ad incantum publicum ponatis et plus offerenli livretis. De nominibus vero emptorum et pretiis nos certificetis et pretia inde habenda tradatis seu tradi faeiatis Bernardo de Monlemiralo, Ouillelmo Ruffi ac Petro de Calatgiis, ut exinde valeant dicte pie voluntates adimplere ; inhibendo tenore presentium dictis proxime nominalis ne aliquatenus procédant ad distribution em dicte pecunie donec super hoc per nos ordinatum fuerit quid agendum. Datum in Montepessulano, die viscesima novembris,anno Domini millesimo trescentesimo quadragesimo nono.

Qua relatione per dictum servientem coram ipso domino locumtenente sic facta, ilictus Bernardus Ronhoni ibidem presens requisivil dictum dominum locumtenentem, eidem humiliter suplicando quatenus preconfrontalum tenemenlum terre cum juribus et perlinenciis suis sibi per imperpetuum traderet et concederet eumque in eodem luheretur et deffenderet, et quod nichilominus in predictis omnibus et singulis, ad majorem firmitatem eorumdem, auctoritatem suam et dicte sue curie Montisferrandi interponeret pariter cum decreto.

Et dictus dominus locumtenens, audita relatione per dictum servientem sibi facta, attendensque requisitionem et suplicationem dicti Bernardi Ronhoni fore justam et consonam rationi, preconfrontatum tenementum terre cum omnibus juribus et pertinenciis suis dicto Bernardo Ronhoni p resenti, stipulanti et recipienti pro se et successoribus suis per imperpetuum tradidit et concessit ad omnes omnino voluntates suas suorumque successorum quorum-

APPBNDIt BS 501

camque in \ita el in morte perpetuo el plenarie faciendas, eumque m possessionera ejusdem inmisil simi quasi : el oichilominus in pre- « 1 1 • ■ t i — omnibus el singulis, ad majorem (irmilatem eorumdem, aucloritatem suana <%l dicte sue curie Montisferrandi interposuil pariter eu m decreto. De quibus omnibus el singulis supradicl is dictus Beroardus Ronhoni peliil -il>i Beri publicum instrumentum per me Andream Serviole, notarium infrascriptum.

renor vero predictarum literarum locumtenentis dicti domini locumtenenl i< talis esl :

Matfredus de Ulmo, castellanus Montisferrandi. discreto viro Ramundo de Lirono l<»«i de Matellis el magistro Johanni Vaquerii, notario ejusdem loci el curie Montisferrandi domini noslri Magalonensis episcopi, ri eorum cuilibel salutem el dilectionem. De vestris legalitate, pericia el aobis nota probitate in Domino gerentes fiduciam pleniorem, vos el quemlibel vestrum in solidum locatenentes nostros caslellanie Montisferrandi cum plenaria potes ta te procedendi, cognoscendi, judicandi, sentenciandi, precipiendi, subditoruin excessus el crimina corrigendi el puniendi, el demum generaliter orania alia universa el singula dicendi el faciendi <|u<' ad nos el (>riiiiiiin hujusmodi conpetere dignoscuntur, facimus, constituimus el creamus ad « I î « - 1 i domini nostri episcopi el nostre voluntatis beneplacitum, mandantes omnibus dicti domini nostri episcopi subditis, non subditos in juris subcidium requirentes, ul vobis in premissis el circa premissa el ea tangencia tanquam nobis pareanl efficaciter el intendant. Datum in loco de Tribus viis dicte castellanie ^nl» sigillo noslro proprio, die viscesima mensis jnlii,anno Domini mille- -iiiut trescentesimo quadragesimo octavo.

Aii.i fuerunl ln'<- in dicto loco <lc Matellis, in presencia el testimonio Ramundi deSancta \gnele, Bertrandi Bonerii alias de Costa, Deodati de Treseriis, servientis curie Montisferrandi, Stephani l'a loi diHi loci Sàncti Mathei, •■! mei Andrée Serviole, notarii publici dicti domini Magalonensis episcopi, qui requisitua per dictum Ber oardum Ronboni predîcta omnia in notam recepi.

Poetque, anno <|n<» supra el «lie octava mensis februarii, noverinl oniversi qpiod dominus Gervasius de Vissinobrio 6 . monachus Salmodiensis 7 , prior ecclesiarum Béate Marie de Ceceliessio el Sancti

Mathei, certificatus ad plénum de predicta liyratione seu alienatione cl de omnibus et singulis in ea contentis per me nolarium inlV.i-criptum dictam venditionem sou livrationem dicti tenementi terre dicto Bernardo Ronhoni presenti, stipulant] et recipienti pro se el successoribus suis laudavit, conciliavit, emologavit, ratificavil el confirmavit, salvo tamen in omnibus et retento in dicto tenemento terre jure suo et quolibel alieno. Et nichilominus confessus fuil el recognovit se a dicto Bernardo Ronhoni habuisse el récépissé in bona pecunia numerata pro laudimio predicte livrationis seu alienationis,videlicet viginti solidos turon.,in quibus renunciavit exceptioni dictorum viginti solidorum turon. non habitorum, non receptorum et sibi per dictum Bernardum Ronhoni ex causa predicta non persolutorum. Acta fuerunt hec a paragrapho citra, in dicto loco de Matellis, in presencia et testimonio Guillclmi Ruffi. Martini Loboni dicti loci Sancti Mathei, magistri Gitberti Fabri, notarii publici dicto domini nostri Magalonensis episcopi, et mei predicti Andrée Serviole, notarii publici dicti domini nostri Magalonensis episcopi, qui requisitus per dictum Bernardum Ronhoni predicta omnia in notam recepi eaque manu mea propria scripsi et in fidem et testimonium omnium premissorum signum meum aposui consuetum.

(1) Arnaud de Verdale (1339-1352). — (?) Les Matelles, arrondissement de, Montpellier. — (3) Voy. t. II, p. 183 et suiv. — (4) SainWMathieu-de-Tréviers, canton des Matelles. — (5) Sainte-Marie-de-Céeélès, commune de Sainl- Mathieu-de-Tréviers. — (6) Vézénobres (Gard). — G) Psalmodi (abbaye), aujourd'hui simple ferme à la limite des communes d'Aiguesmortes el de Saint-Laurent-d'Aigouze (Gard).

1 octobre 1365. — Prise de possession par Pascal de Sungueriis, procureur de noble Hugues de Mandagot, de la moitié des près d'André Matas, sis au mas de Amalone, vendue aux enchères par voie de justice, pour le prix de 24 livres tourn., d'après le rapport de Barthélémy Barbier, sergent et crieur public de Notre-Dame-de-Londres. (Original. Parchemin).

Anno Dominice incarnationis millesimo trescentesimo sexagesimo quinto et die quarta mensis octobris, domino Karolo Dei gratia Rege Francorum régnante et sede Magalone vacante (1).

\iti ndii i - 503

Noverinl universi quod exislens corarn discrelo n i i-t > Guiraudo Alegre, baiulo castri de Lundris 2 Magalonensis diocesis, |>r<> Dobili el polenli viro domino Johanne de Piano el Bernardi Pétri de Monte olivo 3 el Hugonis de Mandagoto (4 , dominorum dicti castri, videlicel Pascalis de Sungueriis, procurator el Domine procuratorio dicti nobilis Hugonis de Mandagoto, domicelli, domini de Canoys 5 el condomini dicti castri, proul <ltv dicti ej us procuratione constal per quoddam prima facie publicum instrumentum in notant sumptum, subscriptum el signa tum, ul in eo legitur, per magistrum Henricum de Avya, auctoritate regia notarium,et >ul> anno Dominice incarnationis millesimo trescentesimo sexagesimo quarto el die vigesima terlia tnensis novembris, dixil el coram diclo domino baiulo proposuil quod Bartholomeus Barberii, servions el preco dicti castri, ad requisitionem <li<ii Pascalis nomine procuratorio i|u<> supra el de mandato <lidi domini baiuli, subasta- \ii el inquantavil palam el publiée |>rr tempus debitum et ultra per dictum castrum el ;ili;i loca consueta, ni moris est, videlicel medietalem quorumdam pratorum Andrée Mata» sitorum in manso de Amalone jurisdictionis dicti castri, confrontatum cum Jacobo Pozancres <-i cum carre ria publica qua itur <!<■ manso de Amalone versus molendinum dicti nobilis Bernardi Pétri el cum câmpis dicti mansi, in delTeclum bonorum mobilium dicti Andrée Matas, vigore quaruradam palentium litterarum olim a venerabili viro Vsselino de Machiis, clerico regio, custode -i^illi regii Montispessulani, «'idem domino baiulo direclarum, quarum ténor lalis es! :

Provido \ii" baiulo castri de Lundris vel ejus locumtenenti celerisque justiciariis, ad « j m >- présentes littere pervenerint, Asselinus de Machiis, clericus regius, custos sigilli regii Montispessulani salutem prosperana <•! relicem. Exposito coram nobis viriLu^ dicti sigilli clamore contra bona Andrée Malin- parrochie Sancti Martini de Lundris de quinquaginta mutonibus auri, salvo jure pluries de debito centura el sex mutonum auri incartatis dicto nobili Hugoni de Mandagoto domicello, domino de Canoys, de Kontanesio 6) '•! de \ o 7 . \n~ i-i vestrum quemUbel requirimus '-I rogamus quatenus dictum reum ad solvendum dictum clamorem cum expensis «liili» credilori vel ejus cerlo nuncio seu precuratori <•! decimam

regiam nobis nomine B«gis apud Montempessulanum per bono-

ruin siionim quorumcuinque ca|)lionem, vendilionem cl festinam distractionem viriliter compellatis, quantum vires dicti -iiiilli sic requirunt ; alias damus tenore presentium in mandatis cuicumque servienti dicti sigilli ut predicta in vestri deffectum facial 'uni effectu. Reddite litteras sigillatas. Datum in Montepessulano, die quinta marcii, anno Domini millesimo trescentesimo sexagesimo tercio. Braban.

Qui dictus serviens non invenit aliqucm qui tantum precium se daturum obtulerit in eadem medietate pratornm predictorum, sicut ipse Pascalis nomine procuratorio quo supra. Qui obtulit se daturum in eadem medietate eum omnibus suis juribus et pertinenciis viginti quinque libras turon. monete hodie currentis. — Item, dixil et coram dicto domino baiulo proposuit quod dictus Andréas Malhe fuit citatus ad videndum venditionem et livrationem dicte medietatis pratornm predictorum, per quasdam patentes litteras a dicto domino baiulo emanatas et nobili viro domino castellano Montisferrandi presentatas, quarum ténor eum sua retroscriptione sequitur sub hiis verbis:

Nobili viro domino caslellano Montisferrandi vel ejus locumtenenti Guiraudus Alaeus, baiulus castri i\c Lundris pro nobili et potenti viro domino Johanne de Piano, condomino dicti castri, salutem prosperam et felicem. Cum virtute quarumdam litterarum a venerabili viro Ascelino de Machiis, clerico regio, custode sigilli regii Montispessulani emanatarum, nobis pro parle nobilis viri Ilugonis de Mandagoto, domicelli, domini de Canoys, Iraditarum et prcsentatarum pro solvendis quinquaginta mutonibus auri cidem nobili Hugoni sibi debitis per Andream Matas juxla contincntiam litterarum predictarum, ad manum nostre curie de bonis dicti Andrée Matas in jurisdictione nostra situatis, ceperimus meditatem quorumdam pratornm mansi de Amalone dicti Andrée et incantari fecerimus ; idcirco in juris subsidium vos requirimus et rogamus quatinus, si placet, citelis seu citari i'aciatis dictum Andream Mathc, ut die dominica proxime vcnlura sit et compareat coram nobis in predicto Castro de Lundris ad videndum venditionem cl livrationem dictorum pratorum captorum et inquantato-

APPENDK h*

iimi. eu m intima lione, si placel, eidem facienda, quod sicomparere Dolueril ad videndura vendilionem el livra lionem rnedietatis prato nim prediclorum, dicU die procedemus proul fueril rationis, absentia dicli Andrée Mathe in aliquo non obstante ; parati enim sumus vobis in similibus el majoribup complacere. Reddite littesigillalas. Datum in predicto castra de Lundris, die quinta décima mensis octobris, anno Domini trescentesimo sexagesimo quinlo. G**8 Rocavaj re.

Fuit presens littera apud Matellas presentata discreto Guillelmo Sabaterii locumtenenti nobilis Bernardi Postati, castellani Montisferrandi1 die veneris, in décima septima die octobris.

Qui dictus locumtenens, vocato ad se Deodato Gairaudi, sexvienti in curia Montisferrandi, precepil eidem el dédit in mandatis ut citationem de qua in bac littera mentio lil Facerel de Andréa Mata- in eadem littera oominato el juxta presentium litterarum continentiam el tenorem. In quorum (sic) rej testimonium perdictnni locumtenentum hec bttere presentate remisse fuerunl sigillate. Deinde venil dictus Deodatus Gairaudi, serviens, ad presentiam dicti tocumtenentis el dixil el retulil >il»i se ivisse ad mansum de Cayrolis el bospicium babitationis dicli Andrée Mathas, el eum invenisse el citasse pro contentis in bac litera, ul ad diem el loeum in hae litera contentum el pro in eisdem contentis el juxta contenta in eisdem intimaveral eidem. Oui quidem Andréa-- Mathas citatus non comparuil nec aliquis alter pro ipso bcel légitime el pluries expeclatus. Quare dictus Pascalis peciit, requisivil dictum dominiiiu baiulum qualinus dictam medietatem pratorum predictorum per dictum servientem el preconem juratum dicte curie palam el publiée per dictum castrum et alia loca consueta, ul moris est, inquantari -il>i quo supra nomine faciat, el demum ad extinctum candele lanquam plus offerenti livra ri, cum plus debito inquantata Fueril medietas antedicta precio predicto, el décernai rete el légitime livratam ruisse el dictam livrationem a aemjne impugnari debere, el in predictis suam el sue curie aucloritatem judiciariam interponal pariteret decretum. El dictus dominus baiulus,auditis el intellectis premissis, cum sibi constarel de eisdem, el quia dictus precoin presencia mei notarii el teslium infrascriptorum retulil se

506 MÉLANGES DE LITTÉHATl'RE ET I) 'HISTOIRE RELIGIEUSES

eandem medietatem pratorum predictorum inquantasse bene H fideliter, palam et publiée per dictum castrum et alia loca consueta ut moris est, et non invenisse alium qui tantum precium se obtuleril in eadcm medietate sicut dictus Pascalis, procurator predictus, qui obtulit se daturum in eadem medietate pratorum dictas viginti quinque libras turon., et dictam livra tionem, ut premittitur, factam fuisse dicto Pascali nomme procuratorio quo supra tanquam plus et ultimo offerenti ad extinctum candele,premissisadmissis tanquam juriet ratioui consentaneis, decrevit dictam livrationem rite et légitime factam fore valereque et tenere et a nernine impugnari debere; et nichilominus, ad majorem firmilatem habendam et ad requisitionem dicti Pascalis nomine procuratorio quo supra, in eadem livratione tanquam rite et légitime facta suam et dicte sue curie auctoritatem judiciariam interposuit causa cognita pariter et decretum, sedens in platea publica dicti castri ubi suas assizias tenere consuevit. De quibus omnibus et singulis supradictis dictus Pascalis peciit sibi fieri quo supra nomine publicum instrumentum per me notarium infrascriptum.Acta fuerunt hec in dicto Castro de Lundris et in platea dicti loci, in presentia et testimonio Guillelmi de la Liquieyra (8), Johannis Adhemarii, domicelli dicti castri, .lacobi Pozancres loci Béate Marie de Lundris (9) Magalonensis dyocesis, et mei Guillelmi Rocavayre, clerici Montispessulani, publici domini Magalonensis episcopi notarii, qui predicta requisitus in notam recepi, scripsi et signo meo signavi in testimonium premissorum.

(1) C'est la première mention de la vacance du siège de Maguelonne à la date du 4 octobre 1365. — (2) Mas-de-Londres, canton de Saint -Martin-de-Londres. — (3) Montoulieu, canton de Ganges (Hérault). — (4) Mandagost, commune de Montpeyroux. — (5) Caunes, commune de Mudaison, canton de Mauguio (Hérault). — (6) Fontan.ès, canton de Claret (Hérault). — (7 Nie. canton de Frontignan (Hérault). — (8) La Liquière, commune du Mas-de-Londres (Hérault). — (9) Notre-Dame-de-Londres (Hérault).

Mil Mil! I s

Montpellier, 13 mars \'.^'<i'> n. stj |. — Lausime, par Pierre Bonet, sous collecteur apostolique dans la province •!<• Narbonne el receveur pour toul le diocèse de Maguelonne, li' siège étant vacant, d'une vigne sise sur le territoire de Montels el dont les évêques de Maguelonne son! seigneurs, en raveur de dame Claire, femme de Guillaume Gasquet, cultivateur. (Original, Parchemin.j

In Domine Domini. Amen. Ajino incarnationis ejusdem millésime» trecentesimo sexagesimo quinto el «lie tercia décima mensis martii domino Karolo Dei gratis Francorum rege régnante el sede Mni^alonensi vacante 1 . Noverinl universiquod egoPetrusBoneti,prior de Myanitis, Nemausensis diocesis, subcollector apostolicus in provincia Narbonensi, procuratorque el receptor generalis tocius episcopalus Magalonensis eadem sede Magalonensi vacante, proul de procuralione mea constat quodam publico instrumente inde confecto per magistrum Bernardum Palharesii, notarium Montispessulani, sub anno Nativitatis Domini millesimo trecentesimo gesimo quarto et die vicesima mensis novembris, certus quo supra Domine el ad plénum informatus de quadam donatione facta per Guillelmam, uxorem Pétri Mathey, cultoris Montispessulani, vobis Clare, uxori Bartholomei Gasqueti, cultoris, de quadam petia vinee continenlis très cartones terre vel circa, scita in terri torio de Montelheto 2 que confrontatur ex una parle cum honore hospitalis Sancti Stepbani de Beianicis el ex alia parle cum camino quo itur deTerralIo •'! ad Sanctum Johannem de Vedatio 1) el cum sni< aliis confrontationibus, que quidem pecia vinee fuit exlimatavalere quinque florenos auri proul de dicta donatione constat quodam publico instrumento inde recepto per magistrum Bernardum Lavadd&s, notarium regium Montispessulani, sub anno et die in eodem instrumento contentis; que quidem pecia vinee preconfrontata tenetur b domino Magalonensi episcopoel sub ejusdirectodominio, consilio el laudimio ac jure prelationis, comissionis, incurtionisi prérogative el laudandi el annuo censu seu usatico unius denarii

turon. singulis annis solvendo et portando ad aulam suam episcopalem Montispessulani, in fesio sancti Pétri de augusto (5), dictant, inquam, donationem et omnia cl singula in ea contenta laudo quo supra Domine consilio el confinno vobis dicte Clare présent! et hec pro vobis et vestris stipulanti et recipienti, salvo tamen in omnibus jure dicti domini Magalonensis episcopj et quolibei alieno : et confiteor quo supra nomine et in veritate recognosco me a vobis habuisse et récépissé pro presenti laudimio sex grossos argenti et unum denarium, de quibus teneo me quo supra nomine a vobis pro bene paccato et contento ; in quibus renuncio exeptioni non numerate pecunie etc. Actum in Montepessulano et in graneriis aule episcopalis Montispessulani, testibus présentions Johanne Olmerii, Rndo Costubaque, cultoribus Montispessulani. el me Rndo Sirani, clerico Carcassonensis diocesis, publico auctoritate dicti domini Magalonensis episcopi notario, qui de prcdictis requisitus notam recepi et hoc instrumentum scripsi, signoque meosequenti signa vi in testimonium omnium premissorum.

(1) Par la mort de Déodat de Canillac, évoque en 1301. — (2) Montels. commune de Montpellier. — (3) Le Terrai, commune de Saint-Jean-de-Védas. — (4) Saint-Jean-de-Védas, canton de Montpellier. — (5) Saint-Pierre-aux-Lii-n-. lar août.

17 juillet 1369. — Simon de Guzargues, juge royal de Montpellier, Aiguesmortes él Sommières, relève de toutes peines et amendes Bernard de Portes, viguier de Mauguio, et Guillaume de Caux, son lieutenant, de toutes peines el amendes encourues par eux pour avoir mis du retard à lui livrer Jacques Félix, tailleur, de Montpellier, dénoncé pour crimes, et que l'official de Maguelonne prétendait retenir à sa cour comme clerc. (Original. Parchemin.)

Anno Domini millesimo trecentesimo sexagesimo nono et die décima septima mensis julii, serenissimo principe domino Karolo, Dei gratia rege Francorum régnante. Noverint universi et singuli quod cum Jacobus Felicis, jupponerius Montispessulani, delatu^ et perventus esset in curia régis ordinaria Montispessulani et coram venerabili et circumspecto viro domino Symonc de Agusano (1)

kppRNDii i - 509

jurisperito, judice regio ordinario Montispessulani, Aquarum mortuarum 2) el Sumidrii •"» . '!<• pluribus el diversis furtis per eura coramissis el pcrpelralis, de quibus aulla extiterat justicia ministrala, el ad finem ul justicia de eodem minîstraretur juxta ipsius démérita, dictus dominus judex per suas patentes litteras mandassel Johanni Stephani, servienti regio Montispessulani, quatenus ubicumque reperirel seu reperire posset dictum Jacobum Felicis delatum, extra tamen loca sacra el reliogiosa, caperel una cum omaibus bonis ~— 1 1 i — inventario mediante, el ipsum captum ad carceres regios Montispessulani adducerel pro <'<» puniendo de commissis per eundem; idemque Johannes Stephani vigore mandati in dictis litteris contenti el descripti ad locum Melgorii I pro premissis accessissel el dictum Jacobum Felicis supra delatum cepissel el in carceribus dicti loci causa custodie -«mi commande intrusisset, el exposl idem Johannes Stephani Guillermum de Caucio 5),locumlenenlem vicarii dicti loci Melgorii, requisivissel ut ipsum sibi tradere el deliberare haberel pro i|»-<> apud Montempessulanum adducendo juxta mandatum -ilii factum : el ipse idem locumtenens hoc facere recusasset, consequenterque mandatum extitissel dicto baiulo litteratorie ul dictum Jacobum Felicis redderel dicto Johanni Stephani el aliis servientibus ivliii- super hoc destinatis, el hoc subpena cenlum librarum turon. domino nostro régi dandarum el applicandarum, ipseque hoc facere distulisset, Dec non 6) contra ipsum el eciam vicarium dicti loci mandatum extitissel >u I » modo el forma sequenlibus :

Symon de Agusano, jurisperitus, judex regius Montispessulani, Aquarum mortuarum el Sumidrii, cuicumque regio servienti Montispessulani cui présentes littere pervenerinl salutem. Cum Johan-

- Stéphanie) nonnulli alii servientes mandato nostri litteratorie eisdem facto Jacobum Felicis, juponerium, pênes n<>- de pluribus el diversis criminibus per eum commissis el perpetratis delatum, ceperinl <■) causa custodie in carceribus dicti loci intruserint, idemque

vicarius requisitus per nos litteratorie ul eunden bis remitterel

pro ju-ii<-i;i ministranda sub pena <-*-iif iitii marcharum argenti domino nostro régi dandarum <-i applicandarum, ipseque hoc facere distuleril, pretendens ipsum pro clerico fore requisitum ex parte domini officialis, licel uullam poteslatem dicto officiali habeatur

(sic), ciini sol u in custodia ejusdem ex parte nostra habuerit et habeal ; igitur, vole ni es super predictis providere proul decet, vobis cl vestrum cuilibet precipimus et mandamus, quatenus ad presentiam dictorum vicarii et Guillermi de Caucio, ejus locumtenentis, personaliter accedentes, eisdem et cuicumque ipsorum ex parte régis sive nostra precipiatis et injungatis sub pena ducentarura marcharum argehti dicto domino nostro régi dandarum et applicandarum et de bonis suis et eorum officii exhigendarum et le\andarum, quatenus incontinenti visis presentibus dictum Jacobum Felicis supra delatum dicto Johanni Stephani qui capcionem ipsius fecit et quem ad hoc deputavimus et etiam deputamus, tradanl et délibèrent pro ipso nobis sub fida custodia adducendo, ad finem ut de eodem justiciam juxla ejus démérita valeamus ministrare, cuin intimacione <piod si idem vicarius et ejus locumtenens contra premissa fecerint, ad declarationem dictarum pena ru m et earum execusionem procedemus proul juris fuerit et eciam racionis ; et quod dictus Guillermus de Caucio, qui solam custodia m ipsius délai i habebat ipsum nobis inobedienler remittere recusavit, mandamus quatenus ipsum citetis ut die crastina in Montepessulano coram nobis personaliter compareat titulis contra ipsum forantis, super dictam inobedienliam responsurus et alias facturas ut fuerit rationis ; c|ua die dictus vicarius compareat visurus et auditurus declaracionem penarum et mulctarum sibi alias impositarum quas in non obtemperando nostris mandatis, quo verius regiis, incurrit ; cura intimacione quod, nisi coinparuerinl, contra ipsos et eorum bona procedemus, prout juris fuerit et racionis ; de quibus nos ad dictam diem certificare curetis competenter. Datum in Montepessulano, die XV. julii, anno Domini M°CCC°LX nono.

Ipsique vicarius et baiulus locumtenens ejusdem baiuli, citati et requisiti essent prout et quemadmodum in dictis lilleris continetur, atque eis preceperimus, extitissent modo et forma in eis contentis, ipsique vicarius et ejus locumtenens dictum Jacobum Felicis pestituissent dicto Johanni Stephani, ipseque Johannes Stephani ipsum adduxissetad carceres curie presentis, nichilominus die et hora presentibus in dicta curia régis ordinaria Monlispessulani et coram dicto domino judice comparuerunt Bernardus de Porlibus, domi-

AlMM.M'li I - 51 1

ccll h-, vicarius loci de Melgorio, GuiHermus de Caucio, ejus locum lenens, neenon el magisler Slephanus Jaserir, procuralor ul asseruil <'t procuratoris Domine Reverendi in Christo patris el domini domini (i.. 1 >«>i gratis Magalonensis episcospi 6);el cum restituerinl dictum Jacobum Felicisel per dictos vicarium el ejus locumtenenifin iinii stelissel ul dixerunl quin rernisissent, Iradidissenl el restituissenl dictum Jocobum Felicisdicto Johanni Stephani, sel quia impediti per officialem Magalonensem, quia ipsum requirebal pro clerico, petierunl el requisiverunl oranes penas ipsis vicarioel ejus locumlenenti pro premissis imposîtas el omnes processus premissoiiiin racione l'ado- el agilatos el quicquid ex eis sequi possel cassari, irritari, revocari el anullari ; de quibus petierunl sil>i < | u i I >u^ supra norainibus fieri publicum instrumentum. El dictus dominus judex, altento quod dicti vicarius el ejus locumtenens dictum Jacobum Felicis eidem per dictum Johannera Stephani remiserunt, dictas penas contra ipsos vicarium el ejus locum tenentera impositas el omnes processus-super premissis contra ipsos agita tos cassavit, irritavil el annulavil el aullius valoris seu momenti esse voluit. De «I h il m- dicti Bernardus de Portibus, vicarius, GuiHermus de Caucio, ejus locumtenens el magister Stephanus Raserii (8) nominibus quibus supra petierunl el requisiverunl -il>i quibus supra nominibus lici'i publicum instrumentum per me notarium infrascriptum. A.cta fuerunl bec in dicta curia régis ordinaria Montispessulani, testibus presentibus magistris Amaudo Siquerii, S\ mone Ma\ mone, Poncio Orrieti, aotariis regiis, el me Raymundo Morruti, notario regio,qui de premissis requisitus notam recepi. Vice cujus el mandalo ego Guillermns de Vallibus de Quercu, clericus, Remensis diocesis, juratus el substilutus dicti ootarii, hec omnia scripsi. Ego vero Raymundus Morruti, uotarius regius antedictus, fada de premissis diligenti collalione cum nota el substituto premissis, hic me subscripsiel signavi signo meo consueto in testimonium premissoi- 1 1 1 1 1 .

l Guzargues, canton <l<- Caslries Hérault . — 2) Aiguesmortes (Gard). — ■ ..il' li — i Mauguio, arrondissemenl de Montpellier (Hérault). <:.m\. canton de Pézenas (Hérault). — (6J Et nos «Ijm- la pièce tuceun de Deui 1367-1373 — s Plus haut Jaserii.

Avignon, 3 février 1393. — Catala do Hocha et Jean Careneon, marchands, d'Avignon, reconnaissent avoir reçu des mains de François de Conzié, archevêque de Narbonne, la dépouille de Guillaume, dernier évéque d'Albi, pour le prix de 6.000 francs d'or, auquel Pierre de Juys et Jean Lavernhe, camérier de la chambre apostolique, ont participé pour un tiers, ayant versé mille francs d'or. (Original. Parchemin.)

Noverint universi ei singuli quod, licet nos Catalanus de Rocha et Johannes Carencionis, mercatores Avinionenses, dudum titulo pure emptionis receperimus a Reverendissimo in Christo pâtre et domino domino Francisco, miseratione divina Archiepiscopo Narbonensi (1), domini nostri pape camerario, vendente nomine et vice camere apostolice, videlicel spolia Reverendi in Chrislo patris domini Guillelmi, olim et ultimi Albiensis episcopi defuncli (2), pro precio et nomine precii sex milium francorum auri certis terminis solvendorum, et hoc nominibus noslris propriis solum et dumtaxat. prout de hiis omnibus lacius constat qnodam publico instrumento inde in nolam sumpto per magistrum Johannem Ludovici, camere apostolice notarium s'ub anno et die in eo contentis ; altamen nos Catalanus et Johannes predicti, volentes utjustum est quibuscumquebonam fidem agnoscere, recognoscimus et rêvera confitemur venerabiles et magne sciencie viros dominos Petrum de Juys el Jobannem Lavernha (3) camere apostolice clericos, ambos insimul in hujusmodi spoliorum emptione pro tercia parte nobiscum parlicipare et ab eisdem realiter récépissé mille francos auri, videlicel a quolibet ipsorum quingentos francos auri, el hoc pro solucione sue tercie partis trium milium francorum auri jam per nos Reverendo in Christo patri et domino domino A., Dei gratia episcopo Magalonensi (4), domini nostri pape thesaurario, de mandato dicti domini camerarii solulorum ; de quibus mille francis nos tenemuspro bene contentis et pagatis. Et insuper eisdem dominis Petro de Juys cl Johanni LaVernha promittimus dare, tradere et realiter assignare suam justam el legittimam, videlicel terciam partem predictorum

VPPRNDK i - r> 1 -*ï

spoliomm ac omnium lucrorum el emolumentorum ex emptione dictoruro spoliorum perventorum el m futurum perventurorum ad manus nostras quoquo modo pervenientium, salvo Lamen el nobis reservato quod si contingerel ountium seu nuntios per nos in parlibus Albiensibus pro sp« »lii- predictis recipiendis <lc consensu dictorum dominorura Pétri el Johannis transmittendos de dictis spoliis seu parte aliqua eorumdem depredari, eo casu adveniente, quem Deus averlat, nolumus eisdem dominis de ipsa depredatione nec de quibusvis aliis fortuitis casibus in talibusa jure expressatis in aliquo Leneri. El premissa omnia, attendere promittimus suit expressa hypotheca el obligatione omnium el singulorum bonorum Dostrorumel cujusque aostrum etc. In quorum omnium testimonîum hanc présente m cedulam manibus oostris propriis subscripsimus el in ea sigilla nostra apposuimus. Datum Avinioni, anno, dieel raense infra scriptis.— Nos vero prenominati Petrus deJuys et Johannes La vernha, dicte camere Apostolice clerici, ex nostri certa sciencia rattificando el approbando emptionem el dictorum trium milîum francorum solutionem per dictos Catalanum el Johannem de dictis spoliis factam recogniscimus el bona fide confitemur omnia el singula suprascripta fore vera nosque teneri el dare debere prenominatis Catalano oV Hocha el Johanni Caren-

lionis summam mille francorum auri, el hoc pro res tionis

dicte nostre tertie partis in qua in ipsis spoliis participamus. Quos mille francos auri, videlicel quilibet aostrum quingentos promittiin n- eisdem Catalano ci Joli a uni... lilcr solvere in presenti civitate Avinionensi per lerminos ei soluliones contentos el descriptos in instrumento dicte emptionis, rattiiicando insuper, volendo el con- Brmando quod de depredatione etc.,omni exceptioni in contrariinn facienti expresse renuntitando. In quorum omnium testimoninin hanc présentera cedulam manibus oostris propriis subscripsimusel inea sigilla nostra apposuimus. ha in m Avinioni, die tercia menais februrarii, anno ;i oativitate Domini millesimo trecentesiniii aonagesimo tercio.

Premissa ul supra scritta sic sunteonfiteor fore vera ego Johannes Harencionis el propterea manu mea propria, presentibusTice de Salamocellis de Lucha el Stefano Bonachursi de Prato, merca-

tore, abitatoribus Avinionis, raense, die et anno supra scrittis,

sigillum meum aposuy.

Premissa ut supra scritta sunt confiteor fore vera ego Cathalanus de Hocha, et propterea propria manu me subscripsi, presentibus TilTio de Salamocellis de Lucha et Stefanns Bonacorsii de Prato, mercatores et habitatores Avinionis, die et anno suprascripto ; ac sigillum meum aposui consuetum.

(1) François de Conzié (1391-1432). — (2) Ce Guillaume, évêque d'Albi, est inconnu. — (3) Plus tard évêque de Lodève. — (4) Antoine de Louvier (1389- 1405).

Avignon, 17 mai 1397. — Quittance de GO écus d'or délivrée par Jean Lavernhe, trésorier de la Chambre apostolique, à Pierre Hélie. familier d'Antoine de Louvier, évêque de Maguelonne et agissant en son nom. (Original. Parchemin.)

Universis présentes litteras inspecturis Johannes Lavernha. clericus camere apostolice domini nostri papethesaurarius, salutem in Domino. Ad universitatis vestre noticiam tenore presentium deducimus quod Reverendus in Chrislo pater dominus Anthonius, episcopus Magalonensis, anni incepli die Ha mensis junii proxime preteriti in duobus lerminis camere apostolice solvere tenetur prout in litteris apostolicis super hoc confectis latius continetur, sexaginta scutos auri de Francia, per manus domini Pétri Helie presbiteri Ruthenensis diocesis, familiaris sui, nobis Domine dicte camere recipientibus die date presentium solvi etassignari i'ecit ; de quibus quidem LX sentis auri de Francia sic solutis et assignatis ut prefertur, ipsum dominum Anthonium episcopum Magalonensem et dominum Petrum Helie predictum eorumque heredes, successores et bono nomine dicte camere tenore presentium absolvimus et quitamus.

In quorum testimonium présentes litteras fieri fecimus et sigilli nostri thesaurariatus officii appensione muniri. Datum Avinioni. die xvij a mensis maii, anno a Nâtivitate Domini millesimo CCC°

tPPBNDK ES 515

Donagesimo septimo, indictione Va, pontificatus sanctissimi in Chrislo patris el doraini Dostri domina Benedicti divina providentia pape XI 1 1 anno lercio.

Montpellier, 13 avril 1 1"7. — Renouvellemenl tic bail emphytéotique passé entre Pierre Bonnet, prieur de Saint-Etienne de Pignan, el Raymond Jean, prieur de Saint-Denis de Montpellier, commissaire, agissant au nom du chapitre de Maguelonne, d'une part, el daine Michelle d'autre part, pour une pièce de terre située dans le décimaire <!<• la paroisse Saint-Pierre de Montauberon, mais, après réduction <lc- droits d'usage qui étaient d'un sétier d'orge el d'un denier tournois el qui, après expertise des cultiva leurs, M>ni abaissés à une émine d'orge, le denier tournois étant maintenu (Original. Parchemin. Lucienne cote : n° c six.)

In nomine Domini nostri Jhesu Christi. Amen. Anno a nativitate ejusdemDomini millesimo quadringentesimo septimo,el die décima lercia mensis aprilis, indictione décima quin ta, pontiffica tus sanctissimi in Chrislo patris >'i domini oostri domini Benedicti divina providencia [»;i|>«* tercii decimi anno lercio decimo. Noverinl universi etsinguli quod venerabiles el religiosi viri domini Petrus Boneti Sancti Stephani de Pinihano el Raymundus Johannis Sancti Dioaisii de Montepessulano Magalonensis diocesis ecclesiarum parrochialium priores et canonici ecclesie cathedralis Sancti Pétri <l<> Magalona, commissarii ad infrascripta specialiter destinati per ^cneraUem nie capitulura jamdicte ecclesie Magalonensis, de consilio, licenlia, voluntate el auctoritate Reverendi in Christo patris fi domini domini Anthoniî, Dei gracia el Sancle Sedis apostolice Magalonensis episcopi, ad diminuendum el redducendum usatica reudorum que tenentura dicto venerabili capitulo Magalonensi el ejus ecclesia, el membrorum suorum ;il> eadem ecclesia deppendenciun}, in suo capitulo generali Magalonensi habentes ad infrascripta peragenda potestatem, licenciam <•! auctoritatem, proul constat instrumento publico in notant sumptoper magistrura Nar- «-« — ïii lit Viciani, notarium publicum Montispessulani, -ul> anno l)"iniiii millesimo trescenlesimo oonagesimo octavo h die secunda

mensis riovembris, scientes et actendentes quod Michaela, relicta Colini Mandas, cellerii condam dicti loci Montispessulani, tenet et possidet suique predecessores ab antiquo tenuerunl el possederunl ab eodem venerabili eapi tulo Magalonensi in accapitum el in emphiteosim perpetuam et sub ejus directo dominio, consilio, laudimio jureque prelacionis, commission is, retencionis, incursionis el avanlagii, acusatico sive censu annuo unius sextarii ordei et unius denarii turonen., annis singuhs solvendo in festo sancti Pétri de augusto etportando ad cellarium Montipessulani dicti venerabilis capituli prope ecclcsiam Sancto Crucis, totam videlicet quandam terre peciam vinoatam, heremam et incultam, situatam in deeimaria et parrochia Sancti Pétri do Monte Arbedone in territorio seu tenemenlo vùlgariter dicto Costabela, continentem in se circa unam cartayratara terre infertilis, eonfrontatam nunc cum honore qui est vol fuit heredum seu bona tenentium Guiraudi Servientis, cultoris condam ipsius loci Montipessulani, ab ima parte, et cum honore Stephani de Ulmo, candelarii cepi, vallato in medio, et cum honore Raymundi de Vindemiis, cultoris, ex altéra parle, et cum carreria publica qua itur versus iter rectum per quod itura carrayronum (lis. : carrayrerio) de la Mota versus ecclesiam Sancti Pétri de Monte Arbedone, et cum omnibus aliis suis justis introitibus, exitibus, juribus et pertinenciis ac confrontacionibus universis ; scientes eciam et actendentes quod dicta Michaela diu est preconfrontatam et designatam terre peciam vineam voluit remictere et renunciare ac penitus relaxare eidem venerabili capitulo seu suis procuraloribus seu instrumenta et munimenla predicte vinee pertinencia presentando et tradendo tradereque volendo,nisi dictum usaticum unius sextarii ordei et unius denarii turonensis diminueretur et reddiretur ad minorem usaticum, scilicet ad unam eminam ordei, ex eo et. pro eo quia est parvi valoriset infertilis in tantum quod non potest supportare dictum usaticum, proul de predictis, diu est, t'uerunt et sunt de présent i légitime informati per bonos homines, cultores presentis villa Montispessulani in talibus expertos, proul eisdem dominis commissariis et reddittoribus predicli boni homines per ipsorum bonam fidem retulerunt. Quod si dicta terre petia vineata per dictam Michaelam remitteretur el relaxaretur prefato capitulo seu ejus procura toribus eisdem mimine el dicta remissio accepta-

LPPBND 517

relur per eosdem non reperirelur aliquis qui eam vellel accipere ci un dicta eymina on Ici lantum aclenlis premissis el etiam distancia et longitudine ilineris, nam plus decoslal in triplum de cullivando, vindemiando et portando quam non recipitur Ar eadeia de profficuo. — Hem, scientes el aclendenles, audila relacione a predictis hominibus probis el pluribus aliis <lc causis ipsorum domi- Dorum commissariorum el redductorum el cujuslibel connu ani- ■ 11 1 1 m i inhac parle moventibus, quod melius, utilius, proffictuosius este) erit in fulurum predicto venerabili capitulo el ejus ecclesie Magalonensi dictum usaticum diminuere el in rainori parte reduccrc <[ na m si c\ i < > I . i dicta terre pecia vineata relaxarelur el <limilteretur el l< tum usaticum perderelur; ob quam rem, omnibus consideratis cl pro evidenti utilitate ejusdem venerabilis capituli et ejus ecclesie, predictum usaticum unius sextarii ordei reduxerunl el diminuerunl prefate Michaele a<l unam eyminam ordei dicto denario turonensi in suo statu rémanente ; voluerunl uamque el ordinavciiini quod dicta terre pecia vineata cum dicto usatico sic reducto ci diminuto ad unam eyminam dicto denario Luronensi cum eadem rémanente in suo esse eidem Michaele per dominos procuratores seu eorum alterum in accapitum el in emphiteosim perpetuam d<>lurci concedalur ad eternam rei geste memoriam. Dequibus voluerunl eidem Michaele fieri instrumentum publicum el in publil'iim font m m una ciiiu accapito novo in lui mu m daudo in publicam loniiain reddegi a<l ejus tuhicîonem el sui juris conservacionem per me Dotarium infrascriptum.

Postque ibidem modica intervallo précédente, venerabilig el religiosus vir dominus Bernardus Victoris, canonicus el infirma nu- predicte ecclesie Magalonensis, el procurator el Domine procuratorio generalis bonorum communium dicli venerabilis capituli, babens plenara el liberam polestatem, licenciam el auctorilatera ad infrascripta peragenda, perficienda el complenda a dicto venerabib capitulo, proul <!<• ipsius procuratione el potestate conviai quoddam publico instrumenlo in uotam sumpto per magistrum Guillermum de Fabrigia, nolarium publicum, babitatorem Villei n < \ • - prope Magalonam, sub anno Domini millesimo quadringenlesimo quinto el die décima septima februarii, certiGcatus el ad pleniiui instruclus per me notarium publicum infrascriptum de

518 MÉLANGES DE LITTÉRATURE KT D'HISTOIRE RELIGIEl 5ES

précédente diminutione et redductione usatici unius sextarii ordei et unius denarii turonensis redducti et diminuti per dictos dominos commissarios et reductores ad unara eyminam ordei dicto denario turonensi rémanente ut supra in suo esse et per dictant Michaelem et suos in futurum successores solvendo, ut pretactura est, in festo sancti Pétri de augusto et portando ad dictum cellarium quolibet anno et aliis in instrumente dicte reductionis contentis ; cl ideo ad elernam rei geste memoriam tenore et testimonio hujus veri et publici instrumenti firmiter valituri et nunquam revocaturi, vice et nomine preffati venerabilis capituli Magalonensis quo supra nomine dédit, donavit, cessit et concessit in accapitum ob deflectum instrumentorum racione usatici sic diminuti et reducti, et titulo puri, perfecti cl irrevocabilis reaccapiti ob deflectum instrumentorum et in emphiteosim perpetuam derelinquit et desamperavit seu quasi nunc et semper prêta te Michaele absenti, me notario infrascripto ut comuni et publiée persone stipulante solemniter et recipienle pro se et suis juris et facti heredibus et successoribus quibuscumque, ad omnes et singulas voluntales suas et suorum omnium quorumeumque in vita et in morte plenarie et perpetuo faciendas, cum usatico supradicto sic reducto dando, legando, cedendo, vendendo, permulando, impignorando, aut quoeumque alio modo ipsa Michacla et sui voluerint alienando cunclis personis, exceptis sanctis, clericis, militibus et domibus rcligiosis ac aliis personis a jure prohibitis ; salvo tamen et semper retento eidem venerabili capitulo et ejus ecclesie Magalonensi in et super cont'rontata et designata et infra dicta terre pecia vineata directo dominio, consilio, laudimio jureque prelacionis, commissionis, retencionis, incursionis et avanlagii ac usatico sive censu annuo unius aymine ordei et unius denarii turonen. annis singulis solvendo ut supra dictum est et portando in festo sancti Pétri de augusto ad dictum cellarium prope ecclesiam Sancte Crucis, vedelicet {sic) preconfrontatam et designatam terre peciam vineam unam cartayratam in se continentem vel circa. Hanc autem hujusmodi reaccapiti et in emphiteosim perpeli dacionem et concessionem ejusdem terre pecie fecit ipse idem dominus procurator nomine predicto eidem Michaele absenli, me notario infra scripto ut comuni et publiée persone ul supra stipulante solemniter cl recipiente

causis el racionibus superius dictis ; el noraine hujusmodi renunciationis, accapiti el pro inlrata ejusdem, ego Arnaudus Bernardi, pre - biter, notarius infrascriptus ac receptor gênera lis omnium el singulorum emolumentorum i |>>i u- venerabilis capituli Magalonensis, confileor el in verilate recognosco me habuisse el récépissé a dicta Michaela imum par gallinarum, présente ipso eodem domino procuralore, renunciando inde exceptioni dictarum gallinarum mm babilarum, non receptarum nec per dictam Michaelam michi traditarum seu solutarum ex causa p redicta, de quibus sum conlen tu s. Idcirco de eisdem ipse dominus procurator Domine predicto dictam Michaelam el « > 1 1 1 n i;i bona sua presencia el futura quiclavil, liberavil penitus <•! absolvil ; pactumque eisdem el suis fecil reale, personale, validum el solemne ac bonum Bnem el perpeluum ilr aliquid non petendo el de non agendo contra ipsara Michaelam el suos aec contra bona sua el suorum, presencia el futura, quovismodo premissorum occasione. De quibus voluil predicta Michaela >-il>i fieri publicum instrumentum per me aotarium publicum infrascriplum. Acta fuerunt bec in Montepessulano el recitata in dicto cellario, t f-t i I m- presentibus Johanne Medici, mercerio Monlispessulani, Johanne Pelisserii, clerico Claromonlensi - diocesis in AJvernia, habitatore Magalone, testibus ad prem i — - .- » vocatis specialiter et rogatis, el me Axnaudo Bernardi, presbitero, habitatore Montispessulani, publico auctoritatibus apostolica el imperiali ootario, qui premissis omnibus et singulis,dum sic Berenl el agerentur ni premittitur, una cum prenominatis testibus presens inlerfui eaque sic Beri vidi el audivi, in notam recepi publicam el in liane formara publicam per alium meum Bdelem substilutum redegi feci el signo meo solito quo utor pro dicta auctorilate signavi in fidem el lestimoniura omnium el singulorum premissorum.

520 MÉLANGES DE LITTÉRATURE ET D"lIISTOIRE RELK.Ïl

Pise, 13 septembre 1409. — Bulle d'Alexandre Y à Jean Lavernhe, évêque de Lodève, lui donnant quittance des deniers de la Chambre apostolique levés par lui comme collecteur apostolique pendani 1rs derniers mois de Clément VII et deux mois de Pierre de Lune dit Benoit XIII, dans les provinces ecclésiastiques de Lyon, Vienne, Besançon et Tarentaise. (Original. Parchemin.)

Alexander episcopus servus servorum Dei venerabili ira tri Johanni, episcopo Lodovensi, salutem et apostolicam benedictionem. Solicitudinis nostre cura desiderat ut illis qui fidèle prestasse monstrantur obsequium laudàbile teslimonium prebeamus et eos de gestis ac administrâtes per ipsos pro ecclesia Romana ac sede apostolica et ejus caméra liberationis et quitationis titulis decoremus et ipsorum ac posterorum eorumdem indempnitatibus consulamus. Cum itaque olim lu canonicus et precentor ecclesie Lodovensis, nuncius apostolicus et colleclor jurium, proventuum et fructuum et omnium emolumentorum quomodolibet spectantium sedi apostolice et ejus camere in civitatibus diocesis totisque provinciis Lugdunensi, Viennensi et Bisuntinensi et Tarantasiensi extiteris depulatus ad receptionem et exactioncm premissorum in singulis civitatibus et diocesibus dictarum provinciarum subcollectores,commissarios,receptores et nuncios respective et successive deputaveris et perte el manus hujusmodi subcollectorum, eommissariorum, receptorum et nunciorum per te députai orum fere per sex annos continue et successive usque ad tempus quo camere apostolice clericus per Clementem VII f'aclus extitisti, ac ex posl ex causa diversarum commissionum libi factarum et subséquente! ex causa officii thesaurarie quod tam tempore dicti démentis quant Pétri de Luna olim Benedicti XIII per aliquos appelati per certes annos exercuisti,quos hic volumus habere pro sufficienter expressis, lialuieris et receperis multas et diversas pecuniarum summas et quantitates, res et bona diversa ad cameram predictam diversL modo pertinencia ratione jurium, fructuum, proventuum et emolu-

mentorum dicte sedi el camere apostolice debitorum ei speclant i ii m de H pro temporibus predictis lam ratione el causa primario rum rructuum beneficiorura ecclesiaslicorum quorumcunque ad sedem apostolicam in curia aul ejus auctoritale extra curiara collatorum el confirmatorum in forma gracie specialis el communi pauperum el per legatos el nuncios sedis apostolice el ordinarios

locorum el alios quoscumque el etiara beneO per apostolicos

impétrantes in speciali el communi pauperum forma acceptatorum, quam ratione el causa decimarum, procura tionum, subsidiorum impositorum personis ecclesiasticis civitatum el diocesum aç provinciarum predictarum el aliarum quarumcumque , necnon Bpoliorum prelatorum quorumcumque el fructuum vacantium medio tempore obvenientium de el pro predictis temporibus respeclivi> apostolica auctoritate el etiam graciose concessorum, uecnon ratione offîcii Lhesaurarie predicte ; el li«'H de predictis omnibus el singulis quamplures pecuniarum summas, res ac bona eidem camere diversimode assignaveris el plures ; 1 1 i .- > -- pecuniarum summas <li\<TH- personis Domine el mandato dicte camere persolveris, tamen propter oocupationes continuas quibus ex causa officiorum clericatus el thesaurariatus predictorum continue ultra modum pressus l'ui-ti. compota de officio thesaurariatus de duobus vel tribus de tempore prefati démentis el de duobus mensibus « I « - tempore dicti Pelri de Lima reddere rationem non potuisti el de officio collectorie suprascriple compota reddere non curasti, quia a redditione prefatus Clemens te voluil essequictum el immmunem,proul coram □obis asseruisti el a ha- lui mu- cl sumus sufficienter informati. Quia igilur nobis humililer supplicasti tibi in preraissis sic provideri ut in futurura tibi el tuis possil sic esse consultum oe quovis tempore l>c-~ii tibi occasione uon redditorum computorum inferri molestia aliqualis, nos, super predictis habito maturo consilio, attendentes <|in)i| longis temporibus Gdeliter ac fructuose in negociis dicte camere apostolice laborasti el quod toi el tante summe pecuniarum quoi '•! quante sunl ille quas ul predicetur recepisti ac exigisli el assignasli sine magna difficullate <■! sine magnis sumptibus non possunl -•■u potuerunl recolligi <•! recuperari, attendentes grata subsidia que tu ultra assignationes predictas liberaliter <•! realiter de magnis el diversis pecuniarum quantitatibus prelibato Clementi ac

')22 MÉLANGES DE LITTÉRATURE ET d'bISTOIRE RELIGIEUSES

Romane Ecclesie subvenisti, multosque labores el expensas pro predictis et Ecclesia Romana extraordinarie sustinuisti, proul nobis plenarie constat, volentesque luis et tuorum imposterum indempnitatibus providere de omnibus el singulis que tolo tempore quo collectorie officium exercuisti per te el subcollectores,commissarios et receptatores et nuncios a te deputatos quoquomodo ge^ii-. administratis, habitis et receptis ratione jurium, f'ructuum, proventuum et emolumentorum sedi et camere apostolice predictis spectantium, tam ratione primariorum, fructuum, beneficiorum ecclesiastieorum quorumcumque per sedem apostolicam in curia aut ejus auctoritate extra curiam collatorum et confirmatorum in forma gracie specialis et communis et per legatos et nuncios sedis apostolice, locorum ordinarios et alios quoscumque et beneficiorum per quoscumque impétrantes in quavis forma acceptalorum et assecutorum, quam etiam ratione decimarum, procurationum, subsidiorum personis ecclesiasticis civitatum et diocesum ac provinciarum predictarum et aliarum quarumcumque, ac spoliorum prelatorum et fructuum medio tempore obvenientium de et pro temporibus predictis respective apostolica auctoritate imposilorum et etiam graciose concessorum, necnon officii thesaurarie el omnium aliorum et singularum pecuniarum ratione premissorum et quacumque alia ratione vel causa que sedem apostolicam et ejus cameram concernit et concernere potest de et pro temporibus Clementis et Pétri de-Luna predictorum conjunctim et divisim habitarum et receptarum ac emolumentorum quorumcumque prelatorum usque in diem datarum presenlium litterarum,ex certa scientia, et ex deliberalo proposito pro nobis et sede apostolica ac caméra ejusdem et nostris successoribus te, ecclesiam tuam Lodovensem et aliam quamcumque si quam te in futurum habere contingeril cl successores ac heredes tuos quoscumque tua et eorum bona presentia et futura quittamus, liberamus et absolvimus perpetuo penitus et omnino quietos et liberos ac absolutos esse volumus per présentes absque exceptione seu retentione quacumque.

Et insuper si quid et si qua te ultra vel extra summas quas per te et subcollectores predictos seu alios quoscumque per te actenus ad tradendum et assignandum deputatos gentibus camere apostolice et quibusvis aliis de mandato dictorum Clementis el Pétri seu

APPBITDK i - 523

aliorum ;il> ipsis poteslalem ul>i mandandi habentium Lradidisti, •~ol\i-ti el assignasli apparerel vel apparere possel pro tempore récépissé vel habuisse de juribus, rructibus, proventibus el emolumentis ad sedem el caméra ra prediclas spectantibus el le illudel illa debere reperiatur, illud <i illa eliam si ad magnas pecuniarum summas ascenderent, cerlis de causis ad hoc qos movenlibus, quas presentibus volumus haberi pro expressis tibiel tuisel vestrum cuilibel de el pro dictis temporibus ex certa sciencia pronobisel nos- Iris successoribus remitl imus el donamus, ac volumus el auctoritate predicla decernimus quod lu aul heredes vel successores prefati ad exibilionem seu redditionem computorum hujusmodi exactorum, habilorum, receptorum, administra torum , assignatorum, expositorum el expensorum |><t le Domine luo nobis vel successoribus nos- Iris Romanis pontificibus aul gentibus dicte camere presentibus et futuris non leneamini nec ad id valeatis compelli : districtius inhibenles venerabilibus fratribus i » < >— i r i -~ Francisco, archiepiscopo Narbonensi, camerario, ac Ludovico, episcopo Vulterrano, l hesaurario nostris <■! eorum successoribus camerario el thesaurario apostolice sedis ac ;ilii- officiariis el gentibus dicte camere presentibus el futuris ne te dictosque heredes ac successores luo- in personis vel bonis contra absolutionem, libéra tionem, remissionem, donationem, voluntalem el constitutionem nostras hujusmodi inquiètent, molestenl aul perturbent, seu inquietari, molestari vel perturbais quoquo modo facianl aul permittant, decernentes ex nunc

irritum el inane quicquid contra premissa yel eorum aliq I a

quoquam quavis auctoritate scienter vel ignoranter contigeril attemplari ; non obstantibus constitutionibus el ordinationibus apostolicis, illa presertim qua caveri dicitur quascumque remissiones seu quillancias de quibuscumque receptis el administratis fructibus, juribus, H proventibus atque bonis dicte camere quibusvis ais cujuscumque dignitatis aul status existèrent per sedem aposlolicam etiam ex certa scientia factas vel (iendas non valere nec habere roboris Grmitatem nisi in remissionibus seu quiltanciis hujusmodi summe pecuniarum '•! aliarura rerum receplarum et adminislratarum hujusmodi specificate existèrent el particulariler declarale ac aliis constitutionibus <-i ordinationibus apostolicis <•! aliis in contra rium faclisel Bendisel aliis contrariis quibuscumque,

524 MÉLANGES DE LITTÉRATURE ET n'HISTOlRE RELIGIEUSES

etiam si de illis cl totis eorum tenoribus in presentibus essel inentio facienda. Per premissa autem subcollcctores cl alios jurium et proventuum camcrc rcccptorcs in predictis collectoriis per te bactenus deputatos de et super exactis el receptis per cos de qui bus compuLura et ralionem légitimant ac rationis reliqua nondum reddiderunt, quitlare non intendimus nec a redditione hnjnsmodi in aliquo liberare, nisi quatinus recepla hujusmodi thesaurarioprotempore existent i aut gentibus predicte camcrc scu aliis ad hoc potcslatem legitimam habenti vcl habentibus se assignasse per instrumenta publica légitime docuerint. Nulli ergo, etc. Datum Pisis, id. septembris, pontificatus nostri anno primo.

Lodève, 14 mars 1411 (n. sty.). — Vente faite par Jean Solier, chanoine.;) noble Jean Lavernhe, licencié en droit, des fruits et revenus et droits qu'A a pris à arrentement pour cinq ans de noble Antoine de Roquefeuillc,dans les lieux, juridictions et districts du Pouget, Vendémian, Saint-Bauzille, Popian, Pouzols et Saint-Amans-de-Teulet. (Original. Parchemin).

In Christi nomine. Amen. Anno ab incarnatione ejusdem millesimo quadringentesimo decimo, die vero quarta décima mensis marcii, indictione quarta, pontificatus sanctissimi patris in Christo domini nostri domini Johannis divina providentia pape vigesimi tercii anno primo, régnante principe illustrissimo domino Karolo, Dei gratia Francorum rege. Noverint universi quod cum venerabilis vir dominus Johannes Soierie, canonicus ecclesie Lodovensis, ut privata persona nuper emerit seu arrendaverit nobili viro Anthonio de Ruppefolio fructus, redditus, provenlus,juraet emolumenta, que idem nobilis habet et percipit annuatim in locis, juridictionibus et districtibus de Pogeto (1), de Vendemiano (2), de Sanclo Baudilio (3), de Popiano (4), de Pozolis (5) et de Sancto Amaneio de Teuleto (6) et in quolibet diclorum locorum ad quinque annos continuos accipiendos et computandos a fine alterius vendicionis de eisdem fruclibus, redditibus el proventibus, l'acte per diclum nobilem nobili et reverendo domino Johanni Lavernha,in legibus licen-

cialo; el hujusmodi vendicio (ructuum el reddituura per dictum aobilem facla Puéril diclo domino Johanni Soierie ad dictos quinque annos precio quatercenlarum librarum luron., proul de premissis lacius conslal per publicum instrumenlum in nolam sumptum pt'f me nolarium inirascriptum el magistrura Stephanuin Chaudocii, notarium regium Giniaci : bine esl quod prenonimatus dominus Jobannes Soierie cum hoc vero publîco ioslrumenlo Branler valituro per se el omnes suos heredes aul successores el bona fide, dolo el fraude remotis, gratis el scienter vendidit, cessit, concessit, dédit, donavil remisil eis melioribus modo el Forma quibus potuil el penitusdereliqu.il prefato aobili et reverendo domino Johanni Laveraha, presenti, ul private persone stipulanti el recipienti pro se el successoribus suis, ridelicet dictos fructus, redditus, proventus, jura el emolumenta locorum supra designatorum -ilii venditos, arrendatos seu ad firmam traditos per dictum nobilem Anthonium ad tempus dictorum quinque annorum ; el omnejus ac omnes actiones, obligationes el evictiones eidem domino Johanni Soierie quovis modo pertinentes el que perlinere poterunl -il>i in eisdem fructibus per diclo- quinque annos contra dictum dominum de Ruppefolio seu alias personas quascumque, el iddemjus easdemque actiones in dictum dominum Johannem Laveraha stipulantem ul supra el suos transtulil plenarie et etiam transportavil cum obligationibus, evictionibus el aliis omnibus juribus ad ipsum spectantibus el pertineptibus el que spectareel perlinere possunl vel poterunl tempore el per totum tempus dictorum quinque annorum, de predictis omnibus se disvestiens, dictum dominum Johannem Laveraha stipulantem ul supra investi\il plenarie de eisdem el ipsum verum dominum el specialem procuratorem fecil el constituit in predictis ul propriam in rem suam. Voluil etiam el consenciil quod ipse dominus Johannes Laveraha vel -m | >. » — î il i el valeanl eorum propria anctoritate in principio dictorum quinque annorum vel quandocumque eis placuerit, inlrare, aprehendere el uancisci possessionem corporalem el realem omnium el singulorum predictorum ipso domino Johanne Soierie \e| suis minime requisitis vel expeclalis. El intérim, constituil se predicta omnia ab eodem domino Johanne Laveraha el suo nomme precario possidere, nulla possessione ci> ili vel naturali pênes se rémanente seu etiam retinente. El hujusmodi cessionem, concessio

nem el pemissionem fecil idem dominus Johannes Soierie prenominato domino Johanni Lavemha stipulanti ni supra, mediante precio quatercentarum Iibrarura turonen., <juas quatercentas libras turouen. confessus fuit et reeognovil habuisse cl reoefàsec inlergialiter et perfecte a dicto domino Johanne Lavemha ; cl exception] etc. renunciavil ; etde eisdem se tenuit etclamavit contentum el paccatum etc. Et omnijuri canonico et civili etc. ad utilitatem ejusdem domini,facti tamem substancia nonmutata. Actafuerunthec Lodove infra canoniam dicti domini Johannis Soierie, presentibus testibus discretis viris domino Petro Laurosii, subsacrista ecclesie Sancti Genesii Lodove, nobili Rigaldo Lavemha, domino castri de Podio Lacterio (8), Johanne de Garda (9) clerico, Petro de Plausolis scutifero habita toribus Lodove, et me Johanne Raynerii deLodova clerico apostolica auctoritate notario publico, qui premissis interfui dum sic ut premititur agentur una cum testibus supra scriptis, anno, die, indictione et pontificatu quibus supra, et ea sic fieri vidi el audivi ; et requisitus in nolam sumpsi cl scripsi ; de qua aliis occupatus negociis presens instrumentum per alium cxlrahi feci et in banc publicam formam reddigi, hicque me subscripsi et apposui solitum signum requisitus in veritalis teslimonium omnium premissorum.

(1) Le Pouget, canton de Gignac (Hérault). — (2) Vendémian, canton de Gignac. — (3) Saint-Bauzille-dc-la-Silvc, canton de Gignac. — (4j Popian, canton de Gignac. — (5) Pouzols, canton de Gignac. — (G Saint-Amans-de- Teulet, commune du Pouget. — (7) Gignac f] Ici -au II). — (S) Puilaclier. canton de Gignac. — (9) Gardies, commune d'Argelliers, canton d'Aniane Hérault).

Lodève, 7 mars 1413 (n. sty.). — Testament de Jean Lavernbe, évêque de Lodève. (Copie. Papier.)

In nomine sancte et individue Trinitatis Patris et Filii cl Spiritus Sancti. Ad elernam rei memoriam sit omnibus nolum presentibus et poslerorum successio non ignoret, quod nos Johannes, miseratione divina humilis episcopus ecclesie Lodovensis, pia moti devotione et spiritali dilectione ad ipsam Lodovensem ecclesiam, sponsaib nos tram, pro augmento etiam divini cultus ad quem lotis

IPPENDK ES ■>-/

desideriis afficimus ad laudem Dei omnipotentis el gloriosissime virginis Marie, ma Iris Domini oostri Jhosu Christi humani generis redemptoris, Bcatorumque marliris Genesii el confessons Fulcranni, el omnium sanclorum, ac eliam pro salute anime nostre, palris, matris, ac omnium <lc génère nostro, Lenore presentis publici instrumenti perpetuo firmiter valiluri cl numquam in aliquo revocaturi, gratis el ex oostra certa sciencia el liberalitate, volentes de bonis oobis ;i Deo collatis el deventis tam ex nostra industria quam ex successione quorumdam de génère nostro dicte ecclesje Lodovensis partem racere, ni in orationibus el aliis \ùi* obsequiis que fuerunl in eadem, nos participes in vita el |>o-i mortem misericorditer recipere dignetur clementia Salvatoris, cis melioribus modo, forma, liberalitate et jure quibus possumus, damus, donamus, cedimus, concedimus el per in perpetuum derelinquimus el realiter tradimus vobis venerabilibus fratribus nostris dominis Guidoni Fabri sacriste, Privato Valduni, Deodatto de N garetto, Johanni de Rocozello, Bernardo Ricardi, canonicis dicte nostre ecclesie, presentibus el pro ipsa ecclesia stipulanlibus el recipientibus in presentia notariorura el t'estium subscriptonim. donatione mera, pura, liberali, simplici <'i irrevocabili, que dicitur inter vivo-, nulla actione vel causa ingratitudinis ve] alia quacumque imposterum revocanda, scilicel ad servitium, usum el decus perpetuum dicte ecclesie, videlicel jocalia, paramenta, ornamenta, libres el omnia universa el singula, que spécifiée subsequuntur.

Primo iiiinm coffrum coopertum de corio nigro ferratum de ferro albo desuper el circumquaque, longitudine quatuor palmorum vel circa, cum sarratura el clave.

Ilftn, unam capellam pontificalem panni damasci coloris lividi >i\c de pers, scilicel casulam cum aurifrixiis instornatis, cum duabus dalmaticis diaconi el subdiaconi, de satino dicti coloris cum paramentis panni aurei rubei coloris, «'I unum pluviale panni damasci dicti coloris operatum ad ramatgia in eodem colore cum aurifrixiis aureis etiam insto r aatis : <•! duo ;ili;i pluvialia de satino ejusdem coloris cum aurifrixiis aureis non insto r natis; el unam stolani ci unum manipulum panni damasci dicti coloris cum ramalgiis folratis il<- cirico \iiiili.

Ilem, unam aliam capellam nostram pontificalem àlbi coloris côntinentèm unam casulam seminatam aureis floribus lilii cum ramatgiis ejusdeni coloris cum auriflixiis magnis aureis operis Florentie instornatis de panno quo est cazula supradicta.

Ilem, et aliam capellam nostram pontificalem magnam côntinentèm cazulam panni de damasco cum ramatgiis in eodem colore cum auriflixiis aureis insto[r]natis, cum dalmaticis diaconi et subdiaconi ejusdeni panni cum paramentis rubeis deauratis, et cum tribus pluvialibus ejusdeni coloris et similis panni.

Ilem, stolam et manipulum ejusdeni panni.

Item, unam albam cum suo amictu paratam panno aureo in parte inferiori ante et rétro et in summitate manicarum.

Ilem, unum cinctorium de cirico violalo aliquantulum latum cum i'unieulis prelibatis cordulis et ilocjuetis inpendenti ah utroque latere.

Ilem, unum repositorium corporalium de panno aureo habens imaginem Dei coronantis Beatam Virginem ab una parte et ab alia crucifixum cum imaginibus Béate .Marie et sancti Johannis, cum corporalibus intus existentibus.

Item, unam magnam mappam pro altari majori longitudinis circa trium cannarum et medie contextam in capitibus de cerico.

Item, aliam mappam pulchram et bonam de cerico albo contextam in capitibus cum listris quindecim ab utroque capite cum filis aureis longitudinis undecim palmorum.

Item, aliam mappam de cerico rcfossalo viridi coloris longitudinis circa duodecim palmorum cum quindecim crucibus aureis seminatis per dictam mappam.

Item, unum frontale duodecim palmorum vel circa de panno aureo lividi coloris flocatum in Iongitudine de filis aureis in viridi colore.

Item, unum pannum aureum rubei coloris pro papilione, cum portalur corpus Christi cum auriflexiis ad imagines servorum cum (ilis aureis longitudinis duorum palmorum, latitudinis quinque palmorum.

Item, unum calicem cum sua patena argenti deaurati, in cujus pede sunl sex elmalta, et ex pomo medio sex elmalta lividi coloris, in quolibet imago, et in fundo in loto circuitu esmaltato cum ramatgiis, et in patena imago Christi ponderis quatuor marcharum et quatuor denariorum.

APPENDK KS 529

Item, duas canetas sive arioletlas argenti deaurati cutn suis maoilliset broquetlis ponderis duarum marcharum duarum unciarum el quatuor denariorum.

Item. 1res cortinas de cerico livido sive perso, «uni suis annulis, pro altari majori.

Item, duos pannos magnos paramenti, unum cum historia Alir;ili;uu et aliuni niiu pluribus imaginibus operis Airebatensis sive de Raz, longitudinis sex canarum quemlibet, e1 latitudinis undecim palmorum seu circa.

Item, unam magnam vanoam de bocacino albam operatam el instornatam operis Neapolitani.

Item, aovero petias panni paramenti lividi coloris cum universis ramatgiis, quarum très sunl operis Airebatensis, alie Parisiensis.

Hem. duo tapeta, quorum unum esl uclutum operis Turcie, aliud rasum esquacatum < >|»«-ri~- rlispanie.

Hem. unum paramentum altari- lividi coloris de cerico, cum cruce all»a in medio.

Item, unum paramentum altaris longitudinis quatuordecim palmorum, in cujus medio esl imago I > t » I el Béate Marie, el circumquaque imagines angelorum. Residuum dicti paramenti esl partim panni aurei diaspre operis Damasci, el partim volueti rubei cum ramatgiis bcondatis in utroque capite cum armis aostris.

Item, libres qui sequuntur :

Primo Summam confessorum qui incipil in prima linea secundi folii : de donationibus, el finit in eodem folio superna, et incipil in penultimo folio visitatio el finit in eodem alterius.

Hem. alimn librum Prophetarum gloriatum glosatum ?), qui incipil m secundo folio in textu Judeam, el finit in eodem in textu inlelle.n'i. el in penultimo folio incipil in textu principio, el finît in eodem perpetuum.

Item, alimn lihruin vocatum Liber Iteyiim juncluni cmn libre Paralipomenon ; cl incipil in secundo folio in textu ira amaro animo, ci finit in eodem horam el de. ci in penultimo folio incipit que <■[ finit comitatorit.

Item, alium librum Epistolarum l'auli cornincndal uni : incipil a principio in secundo folio in textu quod aide, cl finit in eodem in

gloza aillent et in penultimo folio incipit in textu lile et finil in eodem fructum la\biorum\.

Hem, unura Missale ; incipit in secundo folio et Salome, et finit in eodem quesumus, et in penultimo folio incipit mires et finit in eodem suivi.

Item, iinum librum pontificalem ; incipit in secundo folio digneris cl finit in eodem spirilus, et in secundo (corr. : penultimo) folio incipit in anathematisato, et finit in eodem condenda /o.

Item, unum psalterium glossatum, in quo est calendarium in principio et in fine Letanie cura orationibus ; incipil in secundo folio psalterii ipsorum qui, et in fine est hymnus J/iesu, eorona virginum.

Premissa vero omnia de presenti realiter tradimus in manibus venerabilium fratrum nostrorum nomine dicte ecclesie, scîlicet dominorum Guidonis Fabri sacriste, Privati Valdani licentiati in Decretis, Deodati de Nogareto, Johannis de Rocozello et Bernardi Ricardi, canonicorum nostre jamdicte ecclesie; et quidquidjure dominii, possessionis aut proprietatis habemus in eisdem in dictam ccclesiam et notarios infrascriptos ut publicas»personas pro eadem ecclesia stipulantes et recipientes transferimus plenarie et etiam transportamus, nos disvestientes et dictam ecclesiam investientes de eisdem, et diclos canonicos et notarios stipulantes ut supra nomine dicte ecclesie in possessionem realem etcorporalem eorumdem omnium inducimus. Volumus tamen et ordinamus quod custodia et conservatio vestimentorum, paramenlorum et ornamentorum predictorum ad subsacristam dicte ecclesie qui est et qui pro tempore fuerit, pertineat, qui ipsa ministret et exhibeat cum casus requiret, et ea diligenter teneatet procuret ne a tineis vel aliter per negligentiam possint consumi vel deteriorari. Prohibemus insuper, sub exterminatione divini judicii, ne aliquis vel aliqui, cujuscumque dignitatis, preeminentie vel authoritatis existant, aliqua de supradictis per nos ut premittitur ad servitium Dei collatis, dalis et realiter traditis, vendere inpignorare, aut in thesauro ponere ex quacumque seu quanlacumque necessitate, seu de dicta ecclesia pro transportando in villam seu civitatem Lodove présumant. Attaini'ii ad vitam nostram usum predictorum nobis retinemus el reservamus infra dictam ccclesiam ; et si contingat amodo nos aliqua

Al'l'i NON i - 531

de supra expjressis per nos donalis et traditis pro usu nostro extra dictant ecclesiam recipere seu babere <•! pênes dos existere totiens quotiens ea ex aune pro tune <'i ex lune pro nunc scimus, confitemur el volumus tenere precario Domine dicte ecclesie sponse aostre, proprietate pênes ipsam integraliter rémanente. El si ;i quacumque persona cujusque status, gradus, dignitatis aul conditionis existai in futurum predicta aul aliquid <l<" eisdem occupari vel detineri preterquam per dos dumtaxal in \ i t a nostra contingai contra volunlatem venerabilis oostri capituli, ecclesie el canonicorum ejusdem, quod dicti canonipi pro el Domine ecclesie el capituli prediclorura ipsas res occupatas possinl vendicare, exigere el recuperare ;i quoeumque ipsas res seu bona occupante seu detinente.

Preterea cupientes ul sacre reliquie corporis sancti confessons Fulcranni, quod in dicta ecclesia divina concedente clementia il !<*-

sum el integrum conservatur, decentius el honorabilius one

ili'liihi ;i fidelibus bonoretur, pro faciendo fieri nnam caxiam ;i i"i r« • 1 1 1 i in « | na idem sacrum corpus bonorifice condiatur seu reponatur, damus, donamus, el concedimus donatione qua supra de bonis Dostris, videlicel sexaginta scuta auri, seu eorum valorem, valentia sexcentas septuaginta quinque libras Turon., pro quibus solvendis ipothecamus <■! obligamus erga ootarios infrascriptos stipulantes el recipientes pro illi- quorum interesl vel poterit interesse omnia bona aostra presentia el futura : el obligamus specialiter el expresse el in pîgnore seu ipotheca realiter Lradimus vobis canonicis fratribus oostris supra nominatis pro bujusmodi caxia racienda res <-l bona que sequuntur :

Et primo duodecim scutellas argenti, pondérantes viginti quatuor marchas argenti.

Hem. quatuor platellos argenti ponderis sexdecim marcharum argenti.

Item, duos bassinos lavatorios argenti deauratos, pondérantes oclo marchas argenti.

Item, iiiiuin bassinum argenti pro lavando capul ponderis sex marcharum argenti, el duas pintas argenti ponderis octo marcharum.

item, duos ayguaterias argenti ponderis sex marcharum.

Item, quinque pannos aureos (i nos va lentes centum quinquaginta libras Turon.

Item, quinque bolonos per larum (sic), valentes viginti quinque libras Turon.

Et Deo disponente et nobis comité, de forma et modo faciendi dictam caxiam breviter disponere et declarare intendimus cum consilio et volunlate fralrum nostrorum canonicorum ecclesie nostra antedicte.

Ulterius modo et forma quibus supra damus, donamus, cedimus et concedimus cum hoc eodem presenti publico instrumente-, scilicet ducentas quinquaginta libras turon., seu ipsarum valorem, de quibus emantur redditus pro duodecim anniversariis seu obitibus in dicta nostra ecclesia Lodovensi perpetuo celebrandis, sicut in eadem celebrari consueverunt ; et hoc pro anima nostra et omnium de génère nostro et benefactorum nostrorum. Que anniversaria seu obitus volumus et requirimus celebrari annuatim in dicta ecclesia in illis diebus in quibus anniversaria seu obitus celebrari non consueverint in dicta ecclesia, scilicet inter testa Nalalis Domini et Pasche, aliarumque festivitalum in quibus vacare consuevit a celebratione anniversariorum, scilicet inter octavas dictorum festorum prout dies hujusmodi per nos et capitulum nostrum ad hujusmodi anniversaria celebranda honestius poterit collocari. Et pro dictis ducentis quinquaginta libris solvendis obligamus et esse volumus efficaciter obligata omnia bona nostra presentia et futura; et pro majori securitate realiter tradimus in pignore seu ipotheca pro pretio dictarum ducentarum quinquaginta librarum turonensium libros qui sequuntur :

Primo librum Dictionarium nuncupalum, in tribus voluminibus consistentem, pro ducentis libris turonensibus.

Hem, librum pontifiealeiii nostrum magnum pro triginta quatuor libris luron.

Item, Flores sanctorum pro decem libris turon.

Item, unum Breviarium ad usum Romanum, pro sex libris turon.

Rursus, videnles ad oculum ecclesiam noslram predictam in edificio suo non esse eompletam, imo ventis cl pluviis, quod nobis suprême displicet, apertam (vl indecenter patefactam, pro constructione ipsius et in succursum constructionis ejusdem, modo et

tPPBNDK i I 533

l'oniiii quibus supra donamus de bonis aostris fabrice dicte ecclesie, soilicel mille 1 i ï n;* — turon., inclusia in presenti donatione septingenlis libris luron, alias per nos dicte fabrice donatis cura instru mento sumplo per Johannem Raynerii notariura infrascriptum ; quas quidem mille libras Turon. volumus, ordinamus el ex nunc disponimus alque precipimus poni el converti in constructione el edificio dicte ecclesie el non in a I i< >^ usus ex quacumque nécessitait* emergenli. El pro dictis mille libris dicte fabrice sôlvendis obligamus el obligata esse volumus omnia bona nostra presentia et futura ; el pro tirroa securilate diète fabrice tradimus realiter fratribus noslris canonicis supra nominatis in pignus etipothecam res el bona nostra que sequuntur :

Primo mitram nostram el crossam pro ducentis I i 1 » ri-- turon.

Item, librum vocatum Nicholaum de Lyra in tribus voluminibus consislentem pro decem 1 i 1 » i- î -~ turon.

Item, librum Henrici Boyl in duobus voluminibus consistentem pro centum liln-is turon.

Item, Bibliam nostram magna m el pulchrara pro centum lilui> turon.

Item, Decretum nostrum pulchrum él bonum pro centum liluis luron.

Item, librum Cynura nuncupatum pro septuaginta libris linon.

Item, librum Decretalium pro viginti quinque libris luron.

Item, librum Innocentii pulcberrimum pro viginti duabus lil>ris.

Item, librum Inforatum .' dictum pulchrum pro quadraginta liliri-.

Item, rosarium pro viginti quinque liluis.

Item, volumen nostrum pro viginti quinque lilui^.

Item, Spéculum juris pro viginti libris.

Item, Novellam super Sexto pro viginti libris luron.

Ultimo vero corr. ; per omnia premissa cupientes toto affectu nostro divinum servitium in ecclesia nostra predicta augmentari,. pro una cappellania perpétua in eadem ecclesia fundanda, instituenda el celebranda pro anima nostra el parentum nostrorum, modo el forma quibus supra damus, donamus, cedimus el concedimus, constituimus el assignamus quingentas libras turonenses; de quibus volumus el ordinamus quod emantur redditus pro

fundatione et dolatione ipsins cappellanie; ot volumuset retinemus quod collatio ipsius cappellanie ad nos pertineat quamdiu vita fungemur.

Post dies vero nostros volumus et ordinamus quod patronal uejusdem cappellanie ad nobilem Rigaudum Lavernha, ira t rem dostrum, et exinde ad heredes suos et successive ad heredes heredum suorum perpetuo pertineat et inslitutio ad dominum episcopum Lodovensem qui pro tempore erit. Et pro dictis quingentis libris turonensibus solvendis, habendis et tradendis ad causam fundationis seu dotationis dicte cappellanie, obligamus et ipothecamus expresse in manibus notariorum infrascriptorum pro illis quorum interest vel poterit in futurum interesse stipulanlium et recipientium quoddam hospicium nostrum, quod habemus infra villam Montispessulani Magalonensis diocesis, siluatum in carreria vocala d'En Conquas, confrontatum ab una parte cum hospicio domini Dominici, prioris de Castris, et ex alia parte cum hospicio Pétri Sayssa, et cum hospicio Johannis Columberii, carreria in medio, et cum aliis suis confrontationibus ; et casu quo pretium dicti hospicii quod ad causam hujusmodi volo et precipio vendi, non ascenderet ad dictam summam quingentarum librarum Turonensium, volo et ordino quod illud quod minus vendetur suppleatur de aliis bonis nostris, usque complementum quingentarum librarum.

Premissa autem omnia universa et singula volumus et affectamus deduci ad efTectum, prout superius spécifiée sunt déclara ta ; el ea semper firma, rata et grala habere promittimus et servare inconcusse, nunquam revocare vel contrafacere vel venire. Casu vero quo bona predicta per nos supra tradita pro pretiis supra expressis non recuperaverimus in vita nostra, volumus, consentimus et ordinamus quod cédant et applicenlur pro eisdem pretiis ad actus ad quos et pro quibus sunt tradita et ipothecata, et ex tune vendi seu distrahi possint et pretia eorumdem applicari et converti ubi et prout superius est distributum et ordinatum.

Successive vero prenominati domini Guido Fabri, sacrista, Privatus Valdani, licenciatus in Decretis, Deodatus de Nogareto, Johannes de Rocozello, Bernardus Ricaudi, baccalarius in Decretis. canonici dicte ecclesie Lodovensis, pium et laudabile propositum dicti domini episcopi in Domino dignis laudibus extollentes, pre-

WTI-'M'h 1 -

dicta dona H encenia lam munifica liberalilale (><m- dictum dominum élargi ta, necnon alias res et bona per eumdem dominum in pignbre seu ipolheca realiter tradita receperunl reverenter cum débita gratiarum aclione, el paralos se obtulerunl «le modo el Forma el qualileromnia predicta deduci debeanl ad effectuai ordinare ac < 1 i -~[ >< >nere capitulariter una cum domino episcopo, si el quando el < 1 1 1< »modo sue placueril voluntati.

Acta fuerunl li>'«' infra chorum ecclesie cathedralis Sancti < îenesii ante al tare majus, anno ab incarnatione Domini millesimo quadringentesimo duodecimo, die septima mensis martii, indictione séxta, pontificatus sanctissimi patris in Christo el domini nostri domini Johannis, summa Dei providentia pape vigesimi tertii anno tertio, régnante serenissimo principe domino Karolo, Dei irra t i«-t Francorum rege, presentibus nobilibus Bernardo Matfredi, condomino de Vilacuni 1 , Jacobo <l<' Rogacio (2-), magistris Duranto Pontheti, bacalario in Decretis, Johanne Barri, Augustino Adzemari juniore, Il cl i.i de Montibus, notariis, Guilhermo Guercii, Bertrando Luciani, AnthonioDalba, Raymundo de Malomonte, civibus Lodove, dominis Pelro Lauresii subsacrisla, Guilhermo Barri, Petro Colrati, Petro Roquette, presbiteris, in dicta Lodovensi ecclesia benefîciatis el pluribus ;ilii- testibus ad premissa vocatis et rogatis, el me Johanne Raynerii de Lodova, clerico, publico apostolica authoritate notario. <|in predictis omnibus el singulis, dum sic ni premittitur agerentur el fierenl una cum prenominatis testibus presens fui anno, die. indictione, pontificatu el régnante quibus supra, el ea <>nini;i sic Beri et dici vïdi el audivi, el requisitus ac jussus per dictum dominum episcopum de eis nota m recepi el scripsi una cum ma- «.'i-ini Huguone de Transmonte, uotario episcopali Lodovensi; atque aliis negoliis occupatus presens instrumentum per alium de dicta ii(it;i cxinilii feci «•! in banc publicam forman redigi el facta diligenli collatione cum dicta nota -i<-<|nr subscripsi el signum meum -*i*i*« » — '* ' consuetum in Gdem <•! testimonium omnium premissorum.

Kl corrigendo rn^i superius dictionem in qua scriptum esl ducenlis, el appono lii'- omissa superius collocanda <| n<- sequuntur '■i sub Inlibii^ -i«.'ni~ : V. Guilhermo Aragonis precentori, 2.

Johanni Salvanhaco, Guilhermi Aragonis precentoris, -f- Johannis Salvanh, Johannis Raynerii.

(1) Villecun, canton de Lodève (Hérault). — (2) Saint-Etienne-de-Rongas, commune de Clermont-l'Hérault.

Saint-Maximin, 12 janvier 1413 (n. sty.). — Acte par lequel le couvent des frères Prêcheurs de Saint-Maximin (Van, acceptant l'obit (rhorum) fondé dans leur couvent par Jean Lavernhc, évoque de Lodève, nomme les procureurs. (Original. Parchemin.)

In Christi nomine. Amen. Anno a nativitate ejusdem millesimo quadringentesimo duodecimo et die martis duodecima mensis januarii. Noverint universi et singuli hujus instrumentipublici seriem inspecturi présentes pariterque futuri, quod, cum Reverendissimus in Christo pater et dominus dominusJohannes Lavernha, episcopus Lodovensis provincie Narbonensis, oriundus dyocesis Sancti Flori, ob devotionem quam habet ad sacrum locum de Balma, Massiliensis (sic) dyocesis, ubi Beata Maria Magdalena penitentiam egit, cupiet et affectet quamplurimum aliqua tempore vile sue Deo grata etplacibilia intendere et etiam vellit saluti eterne anime sue providere, ut cum a corpore egredierit et ante conspectum eterni judicisvenerit aliquam misericordiam de qua unusquisque catholieus indubie confidit valeat reportare in redemptione suorum peccaminum paratumque (corr.: parentumque) et benefactorum suorum et edificationem operis fructuosi acceptabilisque utique altissimo creatori, sub cujus protectione et imperio cuncti permanent in eternum, intendat ut ponitur ordinare et fundare ac etiam dot are in dicto sacro loco de Balma unam cappellaniam perpetuam et pro dotatione ipsius cappellanie dare vellit, ut asseritur, florenos auri tricentos, ex quibus census aut servieia emantur in et super bonis et competentibus feu dis ; item, etiam dare vellit cl intendal proul fertur jam dictus dominus Episcopus Lodovensis florenos auri centum pro c[h]oro fiendo in dicto sacro loco de Balma. Ecce quod,

M'I'KMHi I S

anno et die in principio bujus présentas publici inslrumenti descriptis, venerabiles et religiosi viri fratres Huguo TextOris prior, Johannes Corlini subprior, Poncius Ruffi lector, Bertrandus Beraudi sacrista, Guillelmus Arbaudi, Petrus Jordanis, Anthonius de Mananserio, Johannes Bolini, Johannes Scoti, Anthonius Achardi, Philippus Vialis, Petrus Castellani, Guilhelmus Castonis, Huguo Jauceranni, Benedictus Berardi, Honoratus A-rbaudi, Johannes Berengarii, Andréas de Malioritis, Michael de Hosca, Guabriel de AJosio, conventus fratrum Predicatorum ecclesie Beale Marie Mag dalene ville Sancti Maximini Aquensis dyocesis, in capitulo dicti conventus insimul ut moris est inter eos capitulariter ad sonum campane pro infrascriptis peragendis specialiter ul dixerunt congregati, ipse inquam dominus prior cum assensu et voluntate dictorum fratrum superius aominatorum el ip>i Fratres omnes cum auctoritate et licencia dicti domini prioris ibidem presentis, volentis et consencientis, el inde tam dictus dominos prior quam ceteri Fratres omnes superius nominati cum auctoritate, voluntate, licencia el assensu eisdem ul asseruerunl m nici notarii el testium infrascriptorum presencia atributa a<l omnia el singula infrascripta peragenda per reverendum patrem Fratrem Johaiim-m <le Lacu, sacre théologie egregii [sic) professorein, el huius provincie provincialem, qui ex officio suo habet potestatem tantam inista provincia, absente Magistro ordinis, ex tenore constr tutionum quantam habel idem Magister ordinis uostri generalis in loto ordine, proul ego ootarius el lestes inferius nominati vidimus in capitulo de Electione priorum provincialium, quod incipil Statugmus, el circa Bnem capituli sic de verbo ad verbum habetur : Provinciales autem prior eandetn habeat potestatem in sua provincia quam el Magister ordinis, et eadem sibi reverentia et obedienlia <t comprovincialibus exhibeatur que Magistro exhibetur nisi Magister presens extiterit : bona li<le el ex eorum certa sciencia, citra lamen revocacionem aliorura procuratorum per ipsum conventum seu Fratres ejusdem acthenus constitulorum, fecerunt, constiluerunl el sollempniter ordinaverunl eorum el dicti conventus certos, veros, legitimos el indubitatos procuratores, sindicos el ycoqomos, actoractores el negociorum infrascriptorum gestores, videlicel dictos fratrera Huguonem Textoris priorem, fratrem Petrum Jor-

danis présentes et omis dicte procurationis in se gratis suscipientes, necnon et fratrem Garciam de Falcibus dicti conventus, nunc vicarium dicte ecclesie Béate Marie do Balma etdomini nostri pape penitenciarium,absentem, tamquam presentem,ef (piemlibel eorum in solidum ita quod non sit melior condicio occupantis, sed quod unus ipsorum inceperit alter seu reliqui oorumdem mediare, proscqui et finire valeant atque possint et duocre totaliter ad effectuai, specialiter ei expresse ad pelendum, exhigendum, recipiendum et recuperandum a diCto domino opiscopo Lodovensi vel ab illo seu ab illis quera seu quos prefactus dominus Episcopus ordinare placuerit, dictos tricentos florenos auri pro dotatione capellanie de quo superius fit mencio. Item, et dictos centum florenos auri quos dare intendit jamdictus dominus episcopus pro choro fiendo in dicto sacro loco de Balma et de biis que reciperint apodixas et recognitiones quascumque validas et. sollempnes et quitii clamationes nomine dicti domini prioris et tocius conventus predicti seu l'ratrum ejusdem faciendi et etiam concedendi, necnon ad emendum de ipsis florenis auri tricentis census et servicia dum ipsos tricentos florenos habuerint in bonis et Competentibus f'eudis pro dotatione dicte cappellanie quod primo dicti census et servicia reperientur in foro compefenti ad vendendum et inde fieri facien- (lum de centum florenis de quibus supra fit mencio chorum in dicto sacro loco de Balma juxta sufficienciam eornmdem, proul in premissis idem dominus Lodovensis episcopus habel suam bonam devotionem atque intcntionem et mentem, dantes et concedentes dicti dominus prior et fratres superius nominati predictis eorum procuratoribus tam absenti quam presenlibus et cuilibet eorum in solidum pro premissis omnibus et singulis procurandis plénum et largum posse et spéciale mandatum, promittentes dicti dominus prior et ceteri fratres constituentes, tam nominibus ipsorum propriis quam nomine et vice dicti conventus et quorumcumque in eodem successorum, habereratum, gratum et firmum quicquid per dictos eorum procuratores seu alterum ex ipsis actum dictumve fuerit in premissis etc., et, etiam juraverunl manibus eorum propriis in eorum pectoribus per ipsos et eorum quemlibet corporaliter et sponte tactis, ut moris est inter religiosas personas, sub ypotheca et obligatione etc., non convertent neque apropriabunt in alios

wvv NDU 18 539

usus quam -il de mente el intencione sepedicti domini Lodovensis ; quod -i secus fierel per eosdem bou eorura alterum, prorniserunl idem dominus prior ei fratres omnea Buperius nominati dictas pecuoias m summa quam babuerinl prelibalo domino Lodovensi episcopo vel suis restituera integraliter el perfecte, sub ypotheca el obligatione etc., in constitutionem dicti chorijam dicti sacri loci <lc Balma. !><■ quibus omnibus el singulis supra gestis dictus dominus prior el fratres superius nominati petierunl eis fieri publicum insiniiiKMiiuin per me Johannera de Balma notarium etc. Actum in Sancto Maximino, videiicel in capitulojam dicti conventus ecclesie Béate Marie Magdalene, presentibus aobilibus viris Principe de Sancesa, Johannede C rose ta, » 1 « - Sancto Maximino habitatoribus, Johanne Bruni «lidi loci de Sancto Maximino, ivl Henrico Saxonis Cathaionensis dyocesis, testibus ad premissa vocatis specialiter el rogatis, el me Johanne de Balma de Sancto Maximino aotario publico etc.

1? janvier 1413 n stj . — \ele \>r\r lequel le prieur el le couvent des frères Prêcheurs de SainUMaxirain (Var), capitulairemenl assemblés, acceptent l'obtl créé par Jean Lavernhe, évêque de Lodéve, dans leur église par piété el dévotion envers -.unie Marie-Madeleine, el nommenl le sous-prieur avec la charge de prier ton- les jours pour lui. Original. Parchemin. Sceau).

Noverinl universi el singuli hujus instrumenti publici seriem inspecturi présentes pariterque futuri, quod venerabiles el religiosi viri rratres HugoTextoris prior, JohannesCortini subprior, Poncius Hnl'h lector, Berlrandus Becardi sacrista, Guillelmus Arbaudi, Petrus Jordanis, Anthoniusde Mananserio, Johannes Botini, Johanii« — Scoli, Anthonius Achardi, l'liili|>n- \ i.-ili-. Petrus Castellani, Guilhelmus Castonis, Huguo Jausseranni, Benedictus Berardi, Honoralus Irbaudi, Johannes Berengarii, Andréas de Malioritis, Michael de Hosca, Gabriel de Alosio, conventus fratrum Predicalorum ecclesie Béate Marie Magdalene ville Sancti Maximini Aquensis dyocesis, in capitule* dicti conventus insimul,utmoris est, intereos

540 MÉLANGES r>K LITTÉRATURE ET D'HISTOIRE RELIGIEUSES

capitulariter ad sonum campane pro infraseriptîs peragendis specialiter congrcgati, ut dixerunt, et coram me aotario el testibue infrascriptis asseruerunt, attendentes ac plene et pie considérantes sinceram affectionem, caritatem etdevotionem, quas Reverendusin

Christo pater et dominus et dominus Johannes Lavernha, episcopus Lodovensis provincie Narbonensis, oriundus dyocesis Sancti Flori, qui sacrum locum ubi Beata Maria Madgelcna penitentiam egit, qui locus vulgariter nuncupatur La Balma, et ecclesiam ac conventum supradictorum fratrum in dicto loco Sancti Maximini devotioniscausa visilavit et pluries dévote ac humiliter dictis domino priori et fratribus supplicavit ut fertur, quatenus ob reverentiam Dei et pro salute anime sue et parentum suorum in futurum perpetuo unura ex fratribus predicti conventus in sacro loco Balme eomorantibus vellent deputareetordinare specialiter ad orandum Jhesum Christum Dominum noslrum et gloriosissimam Virginem Mariam atque Beatam Mariam Magdalenam et sanctos Dei in missa et boris canonicis diurnis pariter et nocturnis pro salute corporis et anime prefati domini Johannis episcopi et salute animarum parentum suorum, et demum ipso deffuncto pro salute animarum ipsius et parentum suorum predictorum, prefati fratres Huguo Textoris prior, et omnes alii superius nominati, tam pro se quam pro toto ipsorum convenlu piis precibus antedicti domini Johannis, episcopi Lodovensis, gratiose inclinati, premissis caritate, affectioneac devocione et pluribus aliis causis et rationibus ipsos dominum priorem el fratres juste commoventibus juxta petitionenseu supplicationem prelibati domini Johannis Lodovensis episcopi fervore inducti, auctoritate, licencia et assensu Beverendi palris fralris Johannis de Lacu cjusdem ordinis in provincia Provinciarum prioris provincialis, sacre théologie egregii professons ut asserilur intervenienlis, annuerunt, voluerunt, concesserunl, statuerunt el ordinaverunt per imperpetuum unum ex fratribus dieti convenlus, quem ibidem per organum prefati domini prioris nominari fecerunt, videlicet fratrem Garciam de Falsibus, in sacro loco Balme vicarium et domini nostri pape penitentiarium, qui cellam juxla prioralem in dormitorio inhabitat, ad specialiter et expresse orandum pro salute corporis et anime sepefati domini episcopi et parentum suorum per modum et formam superius petit os et descriptos ; et quod posl

àPPBNDII 541

morii'in dicti fratris Garcie, ille qui tenebil cellam quant tenebal defunctus dura vivebal similiter orare pro salute anime ipsius domini episcopi <•( parentum suorum, quamdiu vivel teneatur, ■ ii — i par expressum ex certis causis dominus prior pro tempore «x i-t <-n- cum conventu alium ad premissa peragenda ducerel depulandum. El ul premissa superius expressata el ordinata perpetuam babeanl roboris (irmitatem, dicti dominus prior el fratres Buperius aominati michi notario infrascripto ul persone publiée pro el Domine prelibati domini Johannis episcopi Lodovensis stipulanli, promiserunl el pro se el successoribus eorum in prioratu ri conventu futuris omnia el singula suprascripta firmiterattendere, lenere el adimplere el in nullo contravenire, sub obligatione omnium bonorum mobilium el inmobilium dicti conventus presen- <-i mu el futurorum eis mehoribus modis, dis el for mis quibus Beri potuil ad dictamen cujuslibel sapientis, facti tamen substantia in aliquo non muta ta. Acta fuerunl premissa in capitulo predicti conventus, présenteras el inteUigentibusjam dictis domino priore et rratribus superius descriptis, die martis duodecimomensisjanuarii, tnnoa Nativitate Domini millesimo quadringentesimo duodecimo, presenlibus nobilibus viris Principe «l<- Santesa, fohannede Croseta, de Sancto Maximino babitatoribus, Johanne Bruni dicti loci <lr Sancto Maximino, el Henrico Saxonis, Cathalonensis dyocesis, l «*-i i 1 » i i - ad premissa vocatis specialiter el rogatis, et me Johanne de Balma de Sancto Maximino, ootario publico in comitatibus Provincie el Forcalquerii regiali <-t ;tli;i< ubique terrarum imperiali auctoritatibus constituto, qui dum ul premissa et singula sic expressata dicerentur el Gerenl ac ordinarentur una cum prenominatis t«-— t il .*i— presens interfui, ipsaque sic fieri el ordinari ac dici \nli el audivi, el propterea requisilus el rogatus presens publicum instrumentum manu mea propria scripsi el grossavi el demum ~miii> meo publico < [ n< > instrumenta publica signare consuevi -i!rn;i\i in Bdem el testimonium omnium et singulorum preroissorum

Nos vero frater Hugo Textoris, prior inmeritus Sancti Maximini, el Fratres m précèdent] instrumente descripti, scientes omaia in eo contenta fore vera, ad magis insinuandam rej geste verilatem el quod premissa indiclo instrumente contenta adimplere volumuset

542 MÉLANGES DE LITTÉRATURE ET D'ilISTOIRE RELIGIEUSES

non facere irrita que de nostris labiis e\ voluntatibus processerunt, sigillum conventus nostri presentibus duximus apponendum, die xij mensis januarii, anno a Nativitale Domini M0 CCCC°XII°.

Poitiers, 20 octobre 1436. — Mandement de Charles VII au juge du petit-sccl de Montpellier, lui ordonnant d'ajourner dame Delphine d'Arpajon, veuve d'Antoine de Roquefeuille, pour l'exécution de la sentence rendue contre elle en faveur de Rigaud Lavernhe, damoiseau. (Original. Parchemin. Sceau.)

Karolus, Dei gratia Francorum Rex, judici nostro parvi sigilli Montispessulani aut ejus locumtenenti, necnon primo parlamenli nostri hostiario aut servienti nostro super hoc requirendo salutem. Ad supplicacionem Rigaudi La Vernha. domicelli, vobis et vestrum cuilibet tenore presencium commitimus et mandamus quatinus, viso quodam dicti parlamenti arresto, ad utilitatem dicli supplieantis, contra Dalphinam de Arpaione, relictam defuncti Anthonii de Rocafolio, scutiferi, matrem et tutricem et nomine tutorio Johannis de Rocafolio, ejusdem defuncti filii et heredis, die date presencium dato seu prolato, illud una cum sentencia peridem arrestum confirma ta juxta sui formam et tenorem in hiis que execucionem requirunt execucioni débite demandetis, aut vos judex vel locumtenens demandari faciatis, et insuper dictam Dalphinam, nomine quo supra adiornetis, seu vos judex vel locumtenens adiornari faciatis in nostra parlamenti curia comparituram ad certam et competentem diem ordinariam vel extraordinariam parlamenti nostri proximo fuluri, non obstanle quod partes de diebus de quibus tune litigabitur forsitan non existant, expensas in quibus per dictum arrestum erga dictum supplicantem extitit condemnata taxari visuram, ac ulterius prôcessuram et facturam prout fuerit racionis, de hujusmodi adiornamento dictam nostram curiam certificando eompetenter ; ab omnibus autem justiciariis et subditis nostris vobis et vestrum cuilibet a vobis judice vel locumtenente depulandis in hac parte pareri volumus efficaciler et jubemus. Datum Pictavis, in par-

lamenta aostro, vicesima die octobris, anno Domini millesimo quadragentesimo Lricesimo sexto el regni aostri \iiij"

Toulouse, 27 janvier I 65.— Mandement de Charles VII, ajournant, à la demande de George Lavernhe, écuyer, seigneur de Tressan,Jean de Roquefeuille, chevalier, condamné pararrèl du parlement de Toulouse le '■!'■'* mai précédent. « original. Parchemin.}

Karolus Dei gracia Prancorum rex primo parlamenti noslri

super hoc requirendo salutem. — Ad supplicationem Georgii Lavernhe, scutiferi, domini de Tressano, (ilii el heredis defuncti Rigaldi La Vernhe, lil'i tenore presencium commictimus el mandamus quatenus dilectum Johannem de Ruppefolio, militem, dominum de de Ruppefolio, adjornes ad certam el competentem diem < > r< 1 i n;i riam vel extraordinariam aostri presentis parlamenti Tholose, aon obstante quod sedeal <'l quod partes de diebus de <|iiil»us tune liligabilur forsitan non existant, expensas in quibus ipse per arrestum sive judicium dicti aostri parlamenti \ icesima tercia «lie maii ultimo lapsi datum seu prolatum ergo dictum supplicantem condemnatus extilil taxari visurum, processurum el facturum ulterius proul fueril racionis, de hujusmodi adjornamento curiam oostram memoratam débite certifficando : al> omnibus autem justiciariis el subditis nostris tibi in bac parte pareri volumus el jubemus. Datum Tholose m parlamento nostro, xvijma die januarii, anno Domini niillesimo CCI '.i '.'"" quinquagesimo quinto, el regni nostri tricesimo quarto.

Per cameram,

.J. ('.Il VIII.I DN.