Cagnat, l. c., p
2. Davenet, Revue africaine, II, 1857-8, p. 287 ; Cagnat, l, c., p. 595. Une inscription trouvée récemment à Sadouri, paraît donner le nom antique du lieu, Ausum... : Recueil de Constantine, XXXV, 1901, p. 313.
DE PARRICIDIO
De parricidii aputl Romanos et crimine et nomine diu ac multum dubitatum est diversasque in partes disputatum. Omnis autem haec quaestio, iam antiquis uno fore, quantum ruine scimus,
testimonio continetur, ne eo quidem omnibus numeris absoluto, Pauli Diacoui, p. 221 , 15 :
« Parriei(di) quaestores appellabantur, qui solebant creari causa rerum capitalium quaerendarum. Nam parricida non utique is, qui parentem occidisset, dicebatur, sed qualemcumque hominem indemnatum. Ita fuisse indicat lex Numae Pompilii regis, Dis composita verbis : si qui hominem liberum dolo sciens morti doit, paricidas esto ».
Gui adiungi solet locus Servii ad Vergilii K cl. IV, 43 :
« Sane in Numae legibus cautum est, ut si quis imprudens occidisset hominem, pro capite occisi et natis eius in contione (?) oITerrcf arietem ».
A quibus haud distal Pomponius in Digest. 1, 2, 2, 23 :
« Et quia, ut diximus, de capite civis Romani iniussu populi Romani non erat lege permissum consulibus ius dicere, propterea quaestores constituebantur a populo, qui capitalibus rebus praeessent ; hi appellabantur quaestores parricidii, quorum etiam meminit lex duodecim tabularum »
nec Pompeius, Comment. Keil. V, 306, 19 :
«Maiores nostri voluerunt aliud [atque parentis occisorem] esse parricidam... apud maiores enim nostros bomicidas raro legistis, parricides autem semper ».
Quibus e locis quamquam elucet antiquissimis temporibus idem fuisse parricidium ac posterioribus homicidium, repellenda tamen est ipsodelimine veterum quorundam sententia ab adiectivo vel substantivo par illam vocem deducentium, ut parricidae dicantur qui homines occident « pares natura ». Quos quidem ut cbristianos aut saltem philosoplios, recentiores certe et ab antiquorum moribus longe remotos,
F. GUSTAFSSON
optime locupletissimus huius totius rei auctor refellit, E. Brunnenmeister '.
Quod si Festus p. 314 b, 16 hostes « pari iure cum populo » Romano fuisse putat vel Flautus, Merc. 612 capital dicit facere qui « aequalem et sodalem et liberum civem » enicet, ne inde quidem in tam vaga paris vocabuli notione ullo modo efficitur in paricida potuisse par prisca aetate ita intellegi, ut significaretur is qui concivem vel civem suis i n ris occidisset, id quod nonnulli voluerunt, nostra memoria bis in rebus clarissirni , Ortolan, Iluschke, Voigl. — De pârentibus, i. e. uni subiectis imperio bariolatur loannes Lydus, nimirum Byzantinus.
Neque vero credendum est alteri explicationi multo etiam vetustioris memoriae, parricidas fuisse primo pairicidas vel parenticidas — illos Cicero nominat, hos iam Plautus — deinde omnes bomicidas ita esse appellatos, nedum de pariendi voce cogites, Corssenum secutus. Illud enim ipsum quamquam inter recentiores plurimi fortassepro vero balnierunt, ut Zumpt et Bernhoeft, ac multis argumentis probare studuerunt Rubino et Rein, contrariant in partem vel id sufficiet adferre, parentis caedem portenti similem tamque atrocem et singularem liabitam esse1 2 3, utpoena eius in vetustis omnino non esset legibus et posteriore demum aetate supplicium illud cullei parenticidis inrogaretur5, nedum id crimen tamquam unicum in vulgare ac nimis usitatum homicidium abiret.
Prudentius igitur egerunt Ed. de Brunér Helsingforsiensis et post eum F. Gorius, qui de patribus familiarum, de patriciis hominibus vel, ut antiquissima erant tempora, de civibus optimo iure primitus esse dictuin parricidium censuerunt. Quibus, licet patronum quodam modo nacti sint Ludov. Langeum, ne tamen assentiaris, recte obiectum est paires nisi plurali numéro non poni in tali iuris distinctione; tum esse pol i us senatores, non cives patricios; cives autem et Quirites fuisse filios quoque familiarum ; eos contra parricidas aequo atque patres iure defendi oportuisse. Haec inter alia pluribus disserit Brunnenmeister (p. 36-5o).
Quam vero ipso ille sententiam multis et gravissimis tueri rebus conatur (p. 91-238).. eam exlinguarum comparatarum studiis egressus cum prier proposuit F. Froelule tum in illius libro fusius explicat :
1. Dus Tôdtungsverbrechen im allrômischen Recht, Lips. 1887, p. 7 sq.
2. Cicero, Rose. Amer., 13, 38; 22,63. Id ipsum lamen persequeudi sceleris iuitium fuisse couteudit speciosi et inultiplici argumeutatione B. W. Leist, Graeco-italische Rechlsgeschichle, Ienae, 1884, p. 384, et Allarisches lus gentium, leu., 1889, p. 322 seq.
