‹ Mélanges d'archéologie, d'histoire et de littérature, rédigés ou recueillisChapitre 71 sur 211 · DE NATURA SECUNDA PISCIS · texte numérisé non relu

DE NATURA SECUNDA PISCIS

Quia talis tôt exhibeat ei in modico insuie (sic). Navigantes autem suspicantur insulam esse ; et post flagitium tempestatis ligant naves suas ad eam. Et dum accenderint ignem super eam ad coquendum aut calefaciendum, et si ( ista P) sentiens ignem demergit se in profundum et trahit post se omnes naves ligatas.

Huic animal ( sic ) similabitur mulieres fornicariae; de qua (sic) dicit Salomon (Prov. v, 3-5) : Mel enim stillat de labiis meretricis, quae proscurio 50 unguet (sic) tuas fauces ; postea autem amarius (sic) (elle invenitur, et caution (acutior? ) magis quam gladius bis acutus, qui (sic) demergit in tenebris (sic) peccatorem. Perfecti autem et cauti non adpropinquant ei : qualis erat Ioseph apud mulierem aegyptiam , qualis eratHelias Zezabel («c) arguens, qualis erat Susanna in medio seniorum. Bene ergosimulata (, similata ) est mulier huic pisce (sic).

48 On voit que l’ordre des natures (propriétés) est renversé dans ce ras.

49 II s’agissait probablement de rendre le verbe (7 UVtEVOtt ( jungi , congregari, concurrere).

50 Voici un indice bien marqué de l’origine grecque du Bestiaire. Le traducteur a dû prendre le tt pb; xxtpbv de l’original ( ■/, iroi- xacp'ov Xtiratvci côv qitxpvyya. j pour une espèce de liqueur dont il ne connaissait pas le nom latin ; et, en conséquence, il l’a transporté tout d’une pièce dans sa version.

MÉLANGES D’ARCHÉOLOGIE

per terram. Ilia vero belua 23 quum 24 senserit ardorem ignis , subito mergit se in 25 aqua 26 et navem secum trahit in profundum maris 77 .

Sic patiuntur omnes qui increduli sunt, et quicumque ignorant diaboli 28 astutias ; spem suam ponentes in eum, et operibus ejus se obligantes, simul cum 29 il] o merguntur in gehennam ignis ardentis 30.

Item 31 astutia ejusdem beluae haec est : Quando esurit 32 aperit os suum et quasi quendam odorem 35 bene 34 olentem exhalat 35 de ore suo; cujus 36 mox odorem 37 ut senserint minores pisces , congregant se 38 intra osipsius. Quum autem repletum fuerit os ejus diversis piscibus pusillis, subito 39 claudit os suum, et transglutit 40 eos.

23 H. omis.

94 H. ut.

23 M. sub.

2ü H. aqiiam.

28 H. astutias diaboli, qui spem.

89 H. merguntur cum illo in.

30 B. ardentes.

51 H. Ita est astutia ejus. Secunda hujus belluae natura est haec : quando; B ita astucias ejus. secunda. belua. haec. est (sic).

32 M. esurierit.

53 B. omis.

34 H. suave.

53 B. cxalat ex ore.

30 H. qucm mox ut senserint.

37 M. ut odorem senserint.

38 B. omis.

39 B. subdito.

Sic patiuntur omnes qui sunt modicae fidei ; voluptatibus 41 enim ac lenociniis quasi quibusdam odoribus diabolicis inescati, subito absorbentur ab eo sicut pisciculi minuti. Majores enim se continent ab illo , neque appropiant ei. Sic etiam qui Christum semper in sua mente habent , magni sunt apud Deum 42 ; et quum sunt perfecti, agnoscunt multiformes astutias diaboli et custodiunt se ab eo ; et magis resistunt illi 43, et fugit ab eis. Dubii autem et modicae fidei homines, dum vadunt post voluntates et luxorias 44, a diabolo decipiuntur ; dicente Scriptura (Prov. xxvii, 9) : Unguentis 45 et variis odoribus delectatur'6 , confrangitur 47 [autem] a ruinis anima.

40 H et M. transgluttit.

41 B. omis:... fulei , lenocineis (sic) quasi quibusdam odoribus diabolicis ad scali (sic). Minores enim (maiores autem) cavent se ab illo, et neque aspitiunt ei (sic). Sic ergo qui Christum. J’ai rejeté en note le texte B, parce qu'il me paraît tronqué en cet endroit.

12 H. eum ; et si sunt.

43 H. omis :... resistunt ; il le vero fugit.

“H. luxurias diaboli, decipiuntur.

43 B. ungentes vanis (unguentis, vinis) et odoribus.

46 H. delectantur. L’éditeur, qui en souligne bien d’autres, n’a pas souligné ce qui suit : n’y reconnaissant pas, sans doute, le livre des Proverbes. Mais, quoi qu’il en soit de l’application plus ou moins opportune qu’en fait l’auteur du Bestiaire, c’est la version (plus ou moins exacte) des LXX : Mupotç xài ôtvot; , xxt Qiptapouyi TEpTTETai xaptîta , xarappriyy urat St ûiro <7’jutttcoug<twv

47 H. et sic confringitur a ruinis.

BESTIAIRE RIMÉ

Page 1