XXVII. DE ASIDA
( Rien sur l'autruche dans C. )
Item 2 est3 animal quod 4 dicitur asida 5 quod graece struthiocamelon 6, latine7 strutionem 8 vocant 9. De 10
1 A. point de titre.
2 M (p. 589 J, omis : Asida animal est quod Graeci struthiocamelon , Latini struthionem.
‘ A. qui. Le ms. de Bruxelles construit fréquemment animal avec qui, sans toutefois cesser de considérer ce nom comme neutre pour le reste.
3 A . isida ; D. asida dicitur , quodque Graeci structionem no minant , Latini autem camelum vocant. De structione ïsto Iheremias proplieta dicit, etc.
0 A. dicitur structo camelon.
7 B. Latini..
8 A. structio.
0 A. omis; M. dicunt.
10 M. Physiologus dicit, si creditur, hoc animal quasi , etc.
11 B. animal.
'2 A. Isida. A vrai dire, Y asida de Jérémie ne paraît
isto animale 11 Hieremiaspropheta dicit (Jer., vin, 7) : Et asida 12 in cae/o 13 cognooit tempus suu/n. Physiologus 14 dicit hoc 15 quasi volatile 16 esse. Habet quidem 17 pennas, sed non volât sicut ceterae aves ; pe-
pas être précisément une autruche, mais plutôt un oiseau voyageur (cigogne ?) ; et la Vulgate en a fait un milan. Mais ce mot, avec sa forme hébraïque, empruntée peut-être au grec des lxx, règne dans les bestiaires comme équivalent de struthio.
13 B. ma celo.
u B. Fisiolocus.
13 B. de animal; D. quod volatile sit, sed non volans : pedes quidem habet similes camelo ; uleoque Graeci nommant struclionem ; latine (latini?) camelum. Hoc ergo animal. . .
18 B. volatarium; M. voltunum; H (p. 407) compare l’autruche au héron et à l’épervier, et consacre 1 article suivant au vautour. Serait-ce quelque idée d’une association semblable, qui aurait donné lieu à celte altération du mot volatile?
17 M. omis.
BESTIAIRES (PI. XXII)
AB
des vero habet similes camelo18, et ideo graece struto19 camelon dicitur. Hoc 20 ergo 21 animal quum 22 venerit illi tempus suum23 utova pariat 24, elevat oculos suos in caelum si viderit 25 stellam illam 26 quae 27 dicitur Vergilia 28 ascendentem 29; non enim 30 ponit31 ova sua in terra antequam Stella 32 ilia oriatur in caelo. De qua 33 Stella dicit lob (ix, 9) : Qui jacit Vergiliam 34 et dextrum 35, et septentrionalem et promptunria austri. Tempore 36 enim suo oritur 37 Vergilia 38 Stella in caelo ; id est quando 39 messes florent 40 , et aestas41 est, circa mense iunio 42. Tune asida43 quum viderit Vergiliam 44 ascendisse in caelo 45, fodit in
18 M. omis;... similes. Hoc vero amimal, quum.
19 A. omis : . graece camelon. Guiliiame a traduit
comme s’il eût suivi cette leçon.
20 B. est.
21 M. vero.
22 D. ha facit ut quum tempus venerit ut ova pariat, eleval... in caelum, et intendit diligenter stellas illas quae dicuntur Virgiliae, videiisque eus ascendit (ascendisse ? ) , sic ponit ova sua. De hisstellis dicit et lob : Quae fecil Virgxhas ad dextrum, et septentrionalem , etc.
23 B. suus.
24 B. pariad.
23 B. et vuht ; M. et videt num
20 A. omis, B. ilia.
27 B. quum.
28 B. Virgilia (les pléiades ?) ; A. Virgiliaca.
A. jam ascendisse ; M. jam ascendat.
30 M. omis.
11 B. imponat.
32 A. omis.
JJ B. omis:... in caelo. Tempore enim.
°4 A. Virgilia.
00 M. arcturum.
311 D. co tempore enim , id est quando segetes florent et aestus est nimius, apparent stellae istae. Tuncque asida yidéns Virgihas ascendisse, fodit in terram et abscondit ova sua sub sabula illius lieremi. Quum vero secesserit a loco Mo, obliviscitur, etc.
57 B, omis
,jS A. Virgilia ; B. Stella Virgilia
59 M. tune quando jam.
40 B. floriunt.
41 B. State circa.
42 M. mensem iunium.
43 A. isida.
44 A et B. Virgiliam.
43 M. caelum.
B. sabolcme ; M. sabulone , et sablone. Cf. supra, p. 253, note 6.
terra , et ibi ponit ova sua , et cooperit ea de sablone 46 in heremo 47. Quum autem abscesserit 48 de loco illo, statim obliviscitur. et non redit ad49 ova sua. Est enim hoc 50 animal naturaliter 51 obliviosutn ; et ideo tempore aestatis générât ova et obruit ilia 52 sub 53 arena, ut quod ilia 54 factura erat sedens super ova sua ut 55 fotu 36 suo 57 educeret pullos 58 suos , hoc 59 ei temporis tranquillitas et aëris 60 temperies praestare videatur 61 , ut statim 62 calefacta arena excoquat 63 ova et 64 excludat pullos illius 65.
51 ergo 66 asida 67 agnoscit68 tempus suum et elevat oculos suos in 69 caelum, et obliviscitur posteritatis
47 M. eremo.
48 B. ascenclerit.
49 B. ab.
80 A. omis.
81 A. omis.
52 B. omis ; D, ea arenis, ut.
53 B. de.
84 D. Me facere debuerat, id est sedere super ova sua, et flatu (sic) proprio pullos eorum ante producere , hoc tempus tranquilli aeris praestare videatur : videlicet ut ab aestu cale facta arena excoquat ova et excludat pullos.
Si ergo asida cognoscit tempus, etc.
88 B. omis.
80 B. foetu ; A. foetus.
87 A. omis.
88 B. populos ; A. omis: ... educeret, hoc ei tempus tranquillitatis, et aeris.
89 B. haec.
G0 B. heries.
01 B. videtur.
02 B. State ; M. ae State.
83 A. exquoquat , B. exquoquia.
61 B. ut.
08 B. illos; A. suos.
60 Le texte M, qui écarte soigneusement toute application morale, transporte à cet endroit le passage de l’Écriture qu’il avait supprimé précédemment, et substitue des citations à la moralité : Quia ergo asida cognoscit tempus suum et elevat oculos suos in caelum , Hierernias propheta dicit : « Et asida in caelo agnovit tempus suum. » Quod vero obliviscitur posteritatis suae, Dominus loquitur ad lob (xxxix, 13-15), dicens : « Pinna slruthionis similis « est pinnis herodii et accipitris ; quae derelinquit in
« terra ova sua. — Tuforsitan in pulvere calefacis ea.
« Obliviscitur enim quod pes conculcat ea , aul bestiae « agri conférant. » Bene ergo de asida et Physiologus dixit. Cela ressemble fort à un texte remanié.
07 A. isida.
68 D. cognoscit.
69 A. ad; D. omis:... suos, obliviscitur.
MÉLANGES D’ARCHÉOLOGIE
AB
suae ; quanto magis nos oportet agnoscere tempus nostrum 70, et 71 elevare oculos cordis nostri 72 semper ad caelum, obliviscereque 73 terrena et-74 sequere (s/c) caelestia? dicente Apostolo (Philipp. nr, 13) : Quae rétro sunt obliviscens 7S, persequor ad b ravi uni destinatum supernae vocationis. Et Dominus in Evan-
70 B. vestrum.
71 D. elevatisque ocuiis cordis nostri, quae rétro sunt obiiviscentes , juxta Apostolum, ad destinalum tendamus bravium supernae vocationis.
72 B. vestri.
73 B. et obliviscitur.
74 B. esse caelestia.
75 B. Obliviscent a destination contendo bradium (sic) superbiae (sic) vocationis.
76 D. amat.
77 D. inquit, aut fratres sororesque, uxorem aut filios plus...
AB
gelio (Matth. x, 37) : Qui diligit 76 patrem aut ma-
trem aut 77 filium 78 plus quant me, non est nie dignus. Et qui 79 excusât se propter sepulturam patris (Matth. viii, 22) dicit 80 : Diniitte mortuos sepelire mortuos silos; tu auteni veni 81 , sequere me 82.
78 B. fdius.
79 II s’agissait, sans doute de traduire rù Trapacroupsvtô (excusanti, ei qui excusabat) ; D. alibi :Sine mortuos, etc.
80 B. dicitur.
81 D. annuncia regnum Dei; B. renies ne que mi ne (sic).
82 D, qui avait pris cet article dans les vieux bestiaires, ne s’en est plus souvenu, lorsque, plus tard, il a voulu (en suivant la Vulgate) traiter du milan avec le même texte de l’Écriture : Milvus in caeio cognovit tempus suum. Voilà le résultat des remaniements : souvent au lieu d’embellir un texte, ils l’embrouillent.
BESTIAIRE