LA L

Le = AVE TX, AE )Y τοίου ΤΟΥ CAT

\ u Le ’ , χὰ, ἕπιοῦχον αλλοτη τῦὺς ξπο' Ἃ !

Apparet ut supra post μαινομένῳ nonnulla librariorum culpa interciderunt, sic hoc loco ante ὃς χαὶ (1. 6. ἧς χεὺ aliquot verba omissa esse, quæ coniectura forsitan recuperari possint. Nam iacet ista ratio, quam Fridericus Knatzius in Schedis philologis Bonnensibus (1891), Ρ- 6, init, Hesiodi versum ex Theogonia 793 :

rt

ὡς 42% τὴν (scil. Styga) ἐπίορχον ἀπολείψας ἐπομοσσῃ

in Empedoclis antiquum exemplum quo uteretur Hippolytus nescio quo pacto inrepsisse, quo emblemate ita usum esse episcopum ille credit, ut χεν in xx mutaret, articulum (immo pronomen) τὴν omitteret, pro aoristo epico ἀπολείψας recentem ἁμαρτέσας induceret. Horum commentorum nimirum nihil sanum est nisi illud, quod iam ante Knatzium viri docti intellegere cœæperant, ἁμαρτήσας pro ἁμαρτών dictum ab Empedoclis ætate abhorrere et Hesiodi exemplar sane pellucere. Quod ad ipsum Empedoclem pertinere illico tibi persuadeas, ubi per totum hunc locum Hesiodeæ imitationis vesligia late sparsa animadverteris. Quin in v. 380 ἄλλες à ἐξ ἄλλου δέχεται hemistichium totum transferre 6 Theogonia (ν. 800) haud cunctatus est. Ut igitur apparet in v. 372 Hesiodi lumen, ita nihil nos iuvat ad restituen-

ἐν τὸ AA Re 2 ei co Poe on ee δῇ D 2 2 tea Per

SYMBOLA EMPEDOCLEA 127

dum versum. Nam consulto et pæne necessario ab illius via deflexit, cum Stygis mentione uti non posset. Quodsi viri docti vulgo supplent αἵματος ἢ ante ἐπίορχον, et addunt quod surpervacaneum est αἵματος, et neglegunt quod traditum est ὃς xx vel ὃς χε, Quamvis Hesiodi exemplo satis munitum videatur, et intactum relinquunt quod corruptum clamant ἁμαρτήσας.

At hinc potissimum salus petenda videtur. Nam ἁμαρτῆσαι Lam Herodæ et Bacchylidis codicibus quam grammaticorum veterum fide idem quod ἑμαρτῆσχι sonare exploratum est. Quodsi memineris Hippolytum causam istorum delictorum Νεῖχος esse inculcare. ecce suapte sponte suppletam vides lacunam :

1 7 À : AR ὦ , 4 € ! 5 ᾿ Νείχει 0 ος X ἐπιίορχον AULOTITAS ETOUSTT I.

κεῖ ἁμαρτήσας idem fere est ac Νείχεϊ πίσυνος, quod aliquot post versibus dixerat poeta. Hoc ipsum cum apud Hippolytum præcederet, fieri poterat ut librarii oculi similitudine decepti aberrarent vel dittographiam odorati omitterent.

Posituram autem verborum paulo impeditiorem ne mireris. poetam moneo in posteriore versus parte Hesiodeum exemplar secutum, in priore autem propria quadam audacia collocandi usum esse, qua talia proferebat :

92 IT AUE ς ν τί χε χχὶ πόβε': 242 - ἐν πχλάμῃτιν ὅτε ἢ 398 ἂν ἴχωμαι

pre 6 , « N' SYÉ μαχραίωνος λελάγασι Bioto,

Nam hunc versum recte sic explicavit Karstenius, et pluralem ut apud Plutarchum legimus et confirmatum videmus Hippolyti

paraphrasi (quamquam ipse versus leviter maculatus est), ita servandum duco. Atque huc refertur φυομένους (sic Hippolytus) v. 375. Érgo quod interiacet v. 374 μιν (libri μὲν) pluraliter capiendum esse consectarium est. Neque id fieri non potest. Etenim quod æquales Pindarum et Bacchylidem νιν particula similiter abuti testatur Apollonius (De pron., p. 84,7, Schneider), quodque ipse nunc

ΠΝ ἢ F4 ΕἸ El F4 [1 ἘΣ EL ΠῚ El ΤΙ

128 HERM. DIELS

repertus codex Bacchylideus confirmat, ne Empedoclem quidem de-

decet. Ac quod ex Homeri male intellecti imitatione illud novatum esse excusat Apollonius, id etiam magis quadrat in Empedoclem rara et inaudita, dum Homerum sectatur, occupantem ; cuius reiexemplum insigne dedi in Academiæ Berolinensis Relationibus 1897, p. 1069.

Quam initio tetigi licentiam Empedoclis, ut vulgaria, translato sensu, novo quodam splendore ornaret, liceat mihi etiam duobus aliis exemplis illustrare.

Restitueram olim in Hermæ vol. XV, p. 173, versum a Theone servatum in hunc modum :

! » 4 \ LE k 21,910Y ATO TREIVTE ταμὼν Ξν} ATS ἱ

Aristotelis scilicet ex Poetica notam ταμὼν ἀτειρέι χαλχῷ eo pertinere arbitratus. Non omnia ista certa esse et olim dixi nec nunc nego; at illud ἐν etiam contra Gomperzii doctam observationem (Herm.…. XXXI, 471) tueri pergo, quia non solum numeri eo gratiores flunt, sed etiam sermonis elegantiæ augentur. Quid enim ? ἐν πυρὶ χαίειν vel ἑρᾶν iv ὀφθαλμοῖσιν vel πίνειν ἐν ἐχπώματι alla nonne efficacius multo dicuntur quam si deleas præpositionem ? Et daniel olim gavisus sum, Cum depravatam antea lectionem ἐν ὀφθαλμοῖσιν ἐφιχτόν (344) postliminio reduxi in Empedoclem (Herm., XV. 171). Porro quod explicat vir ille doctissimus ταρεῖν inde dictum esse, quod continuum aquæ effluentis quasi filum abscideretur, hoc ut sagaciter est excogitatum ita vereor ut veram metaphoræ originem esp Aristoteles quidem non abscidendi με PE vim (ae) .) sensit et cum hac notione illud ἐν χαλχῷ apte ons posse nemo infitietur. Quamquam fieri Rae ut vel Aristotelem reconditior et ex ipsis sacrorum penetralibus haustus usus latuerit. De qua re quæ significavi et exemplis munivi in Folus Sibyllinis (Berol., 1890), p. 72, repetere nolo. Hac de re utut statuitur, constat luxurians illa translationum audacia, unde μετὰ dialogo de poetis recte vocavit Empedoclem Aristoteles.

Eadem insolentia nitor, locum sæpe temptatum ut in integrum restituam. Docet Empedocles ternis fere generationis gradibus animalia olim in lucem edita esse, unum fuisse rude et inarticulatum genus globorum e terra enascentium, alterum membrorum

SYMBOLA EMPEDOCLEA 129

male et steriliter compositorum, tertium denique consummatum et fecundum animantium quæ nunce sunt. Alterius igitur generationis cum monstra horribilibus verbis describit,

2V90VT0 A 3 ῃ \ ΟΝ Ἂν ϑουγένη ανοϑοπρῷ 0, T1 0 EUTAA ΕῚ ΓῚ s sn ΜΞ ἀνδροφυΐ, βούχρανα, MEET ἰγμένα τῇ μὲν ατ- ἀνορὼν

Sn à

τῇ οξ YUVALXOS UT, THLE DOS TSX, μένα γυίοις.

Ex Empedoclis imitatore Lucretio V, 837 sq. apparet, quantum sit in hac doctrina propagationis momentum. Sufficit clausulam eius loci apponere, v. 855 sq.

Mullaque tum tinteriisse animantlum sæcla necessest Nec potuisse propagando procudere prolem.

Quare non inepte olim (Herm., XV, 168) pro illo quod aperte cor ruptum est σχιεροῖς, reposuisse mihi videbar στείροις, ut sterilibus

pudendis illam generationem præditam diceret poeta. Nam sie» hoc loco ut v. 269, quem ibidem restitui, verecunde dictum esse patet (cf. Fr. Marx Séudia Luciliana, p. 75). At postea mecum reputare cœpi, num forte simpliciore etiam medela esset rescribendum σχιροῖς. Nam στεῖρος, στεῖρα, στέριφος, sterilis (nam hoc quoque est illius stirpis) ἃ 5011 duritie ad animantium infecunditatem transferri consentaneum est. Eadem autem metaphora, sed longius ἃ trito sermone recedens, dixit Sophocles OEd. T. 1502 de virginibus Innuplis :

Huic audentiæ sane in eis quæ præcedunt scite prælusit poeta

. 1497: τὴν τεχοῦσαν ἤροσεν ὅθενπερ αὐτὲς ἐσπάρη. Quid igitur? Empeμῶν nonne cadem translatione dicère licuit ὲ

χιροῦν, Σχιράς, Ceteraque eiusdem originis vocabula

130 HERM. DIELS

egregie illustrata sunt ἃ Carolo Roberto (Herm., XX, 319), unde constat hæc omnia primitus rigidam et duram soli naturam significare, unde incultus ager σχιρός et τὸ σχῖρον, gypsum σχῖρος audiant.