DISCOURS D'URBAIN PRÊCHANT LA CROISADE A CLERMONT
Les divers historiens qui rapportent le discours d'Urbain sont d'accord sur le fond des choses et diffèrent sur quelques détails... Tout porte a croire que le pape prononça son discours en langue vulgaire. Urbain était Français, et il lui importait beaucoup d'être entendu des barons et des chevaliers qui ne savaieut pas le latin. (Michaud).
... Effunditur sanguis christianus Christi sanguine rederaptus, et caro. christiana carni Christi consanguinea nefandis ineptiis est seivitutibus ncfariis mancipatur. Illis in urbibus ubique luctus, ubique miseria?, ubique gemitus. Suspirio hœc dico : Civitas Régis regum omnium, quœ aliis reçulasmtemeratœ tradidit fidei, gentium superstitionibus cogitur invita deservire. Sanctae rrsurrtctionis ecclesia, requies dormientis Domini, eoruin sustinct imperia, fœdatur spurcitiis eorum gui resurrectionis non habehunt principium, sed stipula içnis aeterni perennibus deputabuntur incendiis. Loca venerabilia divinis deputrta myslerits, quœ Dominum in carne susceperunt hospitem, signa viderunt, senscrunt bénéficia, quorum omnium in se plena ride prœtendunt argumenta, facta sunt çregum prœsepia, stabuia jumentorum. Laudabilis populus, cui benedixit Dominus exercituum sub angariarum et sordidarum praestationum pondère gémit fatigatus ; rapiuntur eorum filii, matris ecclesiœ cara pignora, ut gentium immunditiis deserviant, et nomen Dei vivi abnegent, vel ore blasphèment sacrileço, compelluntur : autimpia détestantes imperia caeduntur glaaiis more bidentium. Non est sacrilegis locorum differentia, non est personnarum respectus. In sanctuariis occiduntur sacerdotes et levitae, coguntur virgines fomicari, aut per tormenta perire, nec matronis œtas maturior suffragatur.
Plures sunt et tratrum nostror îm miseriœ, et ecclesiarum Dei depopulationes quœ sigillatim possemus reterre, sed instant