CHAPITRE VIII
Les journées oui ont précédé la Guerre.
Une période de calme suivit mon retour de Kiel à Berlin. Il ne venait à l'idée de personne que les meurtres de Serajevo pouvaient exercer une influence quelconque sur les destinées du monde. L'Empereur était parti sur son yacht pour les mers du Nord, mais je crois bien que ce départ ne s'était effectué qu'après l'établissement d'un certain plan d'action. La plupart des diplomates partirent en vacances. Sir Edward Goschen, l'ambassadeur britannique, quitta Berlin, ainsi que l'ambassadeur de Russie. Ceci montre combien, dans les milieux diplomatiques, on était éloigné de toute idée de guerre.
Je partis pour la Silésie, région où sont situés les plus riches domaines. J'y allai avec l'intention de villégiaturer chez deux propriétaires allemands dont j'étais l'invité. L'un d'eux — un comte — est un des hommes les plus riches de l'Allemagne, possesseur d'une fortune évaluée à trente ou quarante millions de dollars. Le domaine qu'il possède en Silésie est exploité, selon la coutume que j'ai expliquée, non point par des tenanciers mais par des intendants à sa solde. Une maison splendide s'élève au milieu du domaine, maison comparable à un château. Nous étions trente-deux invités. Notre hôte, marié à une femme charmante, avait beaucoup voyagé. On constatait que le couple cherchait à s'inspirer à la campagne de la grande vie anglaise. Nos distractions étaient le tennis, la nage, le tir aux pigeons et les soirées étaient consacrées à la musique et à la danse. Rien de plus rare en Prusse
qu'une villégiature aussi dispendieuse. Celle-ci s'offrait comme une véritable exception.
Je retournai à Berlin. L'ultimatum de l'Autriche à la Serbie se produisait quelques jours après. L'événement ne causa qu'une surexcitation légère dans les esprits. A la publication de la réponse serbe, on crut que cette réponse mettait fin à l'incident et que l'affaire serait réglée, comme d'ordinaire, par des moyens diplomatiques et dila^ toires. Le 26 juillet, on comprit que la situation devenait grave. L'Empereur rentra ce jour-là, et prit dès le lendemain matin là direction des affaires. Ce même jour, 27 juin, sir Edward *Goschen rentrait, lui aussi, a Berlin. Je me tins en contact, autant que possible, avec les diplomates, car les fonctionnaires allemands se montraient extrêmement réservés, bien que j'allasse faire visite tous les jours à von Jagow, en {n'efforçant d'obtenir de lui quelques renseignements. Dans la soirée du 29, le chancelier et sir Edward eurent l'entretien mémorable au cours duquel, sans se lier par des promesses au sujet des colonies françaises, le chancelier consentit à ne se livrer à « aucune agression territoriale aux dépens de la France » si la Grande-Bretagne demeurait neutre. Le chancelier déclara en outre à sir Edward Goschen que, depuis son avènement au poste de chancelier, l'objet de sa politique avait été d'amener une entente avec la Grande- -Bretagne et qu'il avait, dans sa pensée, le plan d'un ai I de neutralité générale entre l'Allemagne et la Grande- Bretagne.
Le 30, sir Edward Groy opposa un refus au marché proposé, à savoir que la « Grande-Bretagne s'engagerait h rester inactive pendant la lutte ouverte pour s'emparer des colonies françaises et vaincre la France, et cela aussi Longtemps que la France ne subirait aucune atteinte à son territoire ». Sir Edward Grey déclara qu'un pareil marebé conclu aux dépens de' la Franc* tait l ail ftonr déshono^ i jamais la Grande-Bretagne. Il déclina également tout marebé concernant la neutralité de la Belgique. Les
3h»citc
fnlxmt % ®hûl-$,ntû6Ét
Bit fti« SïtUlegffrutt Ifl 6
i .(BtTmn CoW.ïfj»..
ÏÇteitûfi. 3l.3alt.
teutidiianë telles Bocl
: Aamal rfjc bit SBa.i'o |pndjrn, JHfdjior.e brm rutlildjfn 31(idj* ouf
Rfiît, [idj *u brfinflcn unb 61e obr Bnlollropfjc objuocrtben Gin' |tf)lcntnt tHDnbïrocsgnbt btr K|t|d)cii . :.::;,-i. :,-n 3fltwij) brmgï (g balb Mict* lut bir -Seurlii.
ou9tiiblidhif)en Caft Jp^-s'aV Rtllcilun^
toi . " 'xf ,ttHM eDun(4 Cri 1(1»!'. ' tîrciomwrn» Qiistlfl* ■bi.i PC a ï« -uimtntn 3,:ftltrnn« 4«Oatnclr.: ^ob[ltn«4unfa btt ruirmcc liai] 93t4f.ni [;t[iutl Evo:t>fn
jfrf i«ui In 21.' Uetcrafcttio
,|d. t,. . ; ;, t>.-u Ueht Me.
n»(f fil -c :. iWf.fcteerbt.
iMfin . . r ;; • [ ;i uni itlttûb;?
HIUbi i!.ta -ïtar*n<,«&0!bl.
Hifia It art bit fr«nj(UH(*c Bruitfl »« .irv-tafie llbci
iWun «tltf-j -:.-i.-îi::î warbcn.
hn\tn aUctîel
■■■Ir-oi.,- c,i Sic
i.n.t. ;■< Orniui mm Plnûbtn t-a.cn. fci nmJ , mut lu t. I.iridltc
mlliliïiïin. eu Wu^Bi.b i:t.T,!ifti j tir. iea t*ïouftt|.^;t i .'-:> jj c* &>«- o/icAie, u.m E<uri4Jo..î: tnuflcn u..ï (une
rt «ititln mile:. $ul&ung Siiociuiif) iti fcibi.Acn Me*
jnj oui bit plioalutiontrrurm uriB Col-
1 ''1 Prii^ciidi; CtllUitrJ'
7<c Ofioin.iuno b'e[cT
r lii nu u/'.,, :■.;«. Jd 5'. ful-iiaSt-i
r 'ii Stiifffinl.
Ifiintu, m ttrti lïtcba-r
, . t:;i nbj'enre
■ Ifiti-'n- ~"Vitn
!.-,.,, i vî<niut]Uiifl(ii. e.n<ii
• et $a!t><i<,crilfn ai-.ffffnbc ja
Ut»)M(»iinl.-. i|i ; .:■'■-.■. :,i Ûrr ŒtinM' oUtiv.-, v |... imfloi liAt.a
t^ton'faiBtir m fc.it:: «esab-
tyl C:^;r(ii>-UP3qtii4: BoiU'Alt enlfcMe-n ùft SiIÎCiP, Ctfltr, thet, «ïlianfc al» ftio^maAi ftiAltltn bc(6rt*£ti!A;n Xuibta t.» t*nbt JU noit-n. C* munit liai bctfcci «atfrtn. oh 3u|j. ,i ni tnifâdiliû l't 5*aire bei -»'■
Cr[ictici4<r<b • UnC**'(*tH «août 4 1 1 ariiiiVficn -3f itttbunjt.i tuiAaUttîirfh isi^ej;» nor. Jn t.tït.r. gaijt fom cm 8|b<r.*-
t(t unfldArriilr Ctïu<i& bit nul trtlunftfttn Wonnrdiif. befitn nue *>-: SjWfUia unfrttt (i|< ntn fl)tûjjmo*l[i<Quf-,â uwiitKft Îki Okfln'ï Bon Cl- ur>ï 23til Mailla.
îfL'iidlilanV ia| (id) cor tî:i.;C(i.T auF bée Slonipuntl QfirrCl bûfe bit «iltmsntti.
(ck udC mil Sttbicn eitt SdflritfltnVil ît.. B,t rue D,: :• : : : ij . lU^m u-. Btlftun cm^.f UM<: SBétTOSffi ùkÏ:3
Uof.TCn OLitJX^troiï(TiY;Jt.i Wîl fli;ol£fi. jtSJl nu btr ffiurtt Se Rpnci^lt Mtfinfiqtc Œnl. jtgtfifoamtTi ju flt^n, ^."iie(Ien'iJfïe S<<ien ion o-lltn rn^yf A; «. aul 9tunil!(ui:3 4™!*" 28km un- ïlîffo&ura filnj"tle«Bert Chilien tiKtt^ie Oari oelîtfien.
Btuili «*it % 3tii (ogtn justtlàftiflC i^'.N ;lU^:nC>-ï:i.:ïi(*f ?. 0 !i u n 3 ; n «or. Si! j~j. o,.i 'I:if,,.i lafit u:ijti (ttiliifcr V|l*jwi I UrtfiftfH bin Cï[ï«»5 P^rDitn» n.ftl aRfafttn racJt. ■U tltlâltfi: 3c:i:itnii1t: mtliln.
:tf. un iû riectnr.-cjreoîU « m 1 n.
a«n. 3k(c myWcp in btt tt tbiiiiicc ur s i t* 3 « oi.t t bclliïif n. «.r 3K s [> i l ■ I i 1 1 u p 9 ofici b»bt«J( ><n ftc.co. 2Uiï (juntin risdjt PftPt^aitn. fco's "<ii;/inl> e-f>»n tmtpitib:n Arts CBtlcStïfi acISc. 3m nâ^Ko Zagt ttllo:!! itt tuflilf;: Cîit-cmn'i.icr
llad '.
, Icim
mn*i-nîi:U(( t:6ano*n. (fin Vi ttrn -.'ItitiOiil nni^oa"1 V?J raûtbtr, trticîidi .- ,;ln atiroiKH L^(,;.i Otl--" ({ifrUitgeu) b'( lni»î£f 0J;:c.ic ■ Hbctt^ttiK. foutXri bi: auf Dtîlltic«fi'!ltiaotn gttiftiticn ^.|>l.'«;ht0.jlc c<z'b.U\h:L imltt (drir.
llui itôni* n b e on *,c »(Ui|«tirrtont liCBCnbtn,- 3ït«4 l«b*r. woerlailioj 5)aeVi<hltp i^n w ben «fCbjUi) 2-in-- Itinta âwi'ltl. bc& cm et an bec bculitfie» iHitm; bic tntitiîilAtn 'PattwitriuaotTi Wuh* laBbl'i'oi oglitn Gongt bcuh. X*t, SSilbunatu rfitiùticr fiâuîl-*» !iï;. ïtcfebr» rcatben iniJi ûirt 2 0. wn Bt« iufiittcii ffl;ti:iatitfltfld!;i unlcini ïiiiiiniaiïott-* <mtul octu^Ctiitc Oïl:oiun»eii fl.ti.-hrt. È.f £«C «illeiriratn br's
jîikoMtntiKcl oLi-...i3i) wi ju 1:^,1 feciitfici^
s» ai 3un flma «*•
îcîcgvomir. be? 3^(9
an ftii flai[er cm. Ul ntl^fin (ï S t loflcnblflt
(o ttniit.i n-ja^tt-J dtlifn. 0; bi bc* iltmiûtf mu* mte-réi btuftir». oJ<* <hm adQfiiAc a
btifmûiîeT borrn jutfirfjjj palier, E;l,tn Rcl Ut*» ZaflC cireib btt ÏÏOtftt m fntn lân.0tttn IdtÇ
nu M
SîC-L
:,VÏ3((
tn!iD(t(i<n> rojiine Isffcit tint Mp'jmii-it^^ *îttcn tn «Oitfi cutatltitft. ÎBoVtiiS dicte un G3at.3e (rot. lie) b.t oiiiyc\tc S»«4iid^ rm, iafi flu^lanb arrjen Oc îr t c 1 1 r <fj . U n 6 « t n i. sf.it no Au. Ôoietl Retour ont* btt Jtn.fci bdi 3a[tn Lu ClBtm lotiKten îtltflttpm Mtauï l)1'. ici irteli Si: tùfliîdK petilffiffiuig C.-0*« Otl'cttneS.lîfiaacn (eine «ut «illtn
Itttolle Qîllïirbet. acun "i4l unmsjvficfi tVKAl »"(*■■ Ï»BW«I W»b£ bit lu 9lCI« tirsc:e<!(tc TlfKsn iBlIgtftfef, rt:l:. Dan Cnglanb atmciiic. in ohntfcytt X^iutij tid) titptflpib< flot)di)aflx »on bgg -.■i.!i;n' 7t:- QKtUia »*Tm u n ! r : 1 Ki y i Butbci-
Utttr ftitit qctruiîlrutiQtiroï J.-..- ^b-ttie "> Wmi. bjc âïilj^t beoot lit (Kf. irliiell bit btuijfbe Kttjiefjntj b'i: ofiiJitDe îfnrtt ubl. &.iH btr îffaJiIilwtî'jriaEbeîti! fut b'e atjûkle ti|iii';.'i.- *ititi:* L'ii ^lo;i* t«
ÏÎ^TCfiHM an bii| iaittt, .r btBl ci i-tr::"^.
ZUcbriRB a!b Sic bcvlMi C?t[urtjtR Mjiftloi i ■■ te- ' «Mft'onMcint 3t,- ■■ citofttbtaliit barn.i bit Zicfyci
i;Od» tf.«trlci Mitt-Atr i«rt(*e 9N*ftrfs<>"t ««KMfcn laerfii.
«• ilî. Tt'djl non 1(i . il i>-
(ictufrn. t>ilitncf;t' oiber ; :
t.-wdbt.icn ÏTIUc-j t«ttt Icbfc fltct Gf'OM^"- »«= :-.<jiitfllan*6 jui bfi vlsri r lii.
3« êtîïfituiig Des
'CîbCjlu-j uni. flctiiDil. or'» BarnU Btm M ii t • mot(4 Ici Ii-iitn îcjirnt 6 1 n •
la.iil. IiiiiiMnN ti. Inm.iii.lli ïcitaitiinj a3ic &it(ei iPau'if.rtiKQ iii 6n^t( (m )»ii.;.n>i« fl.lgi (:: 9.:,,^, ,.., 5>lil<C
mi Su «cii -■
1 1 4i i 3stlct:tiiia:n
' m. „,. unltr .
Vf., r.;; MIMIQI mcibi" «I?
Siniuafl iina .mE-(nf.ii Odôlitnl' 'idl.nnin iji f i^Cr-n. tr.ni; MlMigi me iffniun 9ta4t ■ ni; 9(if< oefaiBCii UM jfii^ Jii< niôoliAc :,...-. j. .,.,.;, ;,,„ , , , , i,ê|lc tr> ÎJoItli. alic il'olluten «inlic(|l..i'9.-0 MUÎlin m btn Cî.^ii 4c EinhlnnltiHflOna lieu liiU-n :.c '.nO.iliiSi uni. .jf-îe ^'irojiar- ,.m l'îi.-r j --*.:.^v; *i» ^n"n^7*it Enifi nut • l.noll oui tiC
n »te1i«'(e»ii t<t
,( .S-.TUr.nll .!■•
^i4 ï-i Ocbtiia
il.nrl-.iti r
':0. i-it.i.ll. '"i':
nn3
;,r, r.ifi
«IlIClV - .11 i;"-