FIN
(i) L'Histoire de la dédicace de l'église du Mont Saint-Michel en 709, et Guillanme de Saint-Pair, au XU» siècle, disent formellement que cette église fut consacrée par saint Aubert. Dom Huynes, Tome I, pag. 36, déclare, dans une note, que : « Les bons et anciens manuscrits du Mont varient en cet endroit. Les uns disent que saint Aubert la dédia, les autres que ce fut le Seigneur des anges. Tous les modernes suivent cette dernière opinion. » Elle est en effet propagée par dom Leroy, dom de Camps et dom de Requin, dans leurs traductions de la vie de saint Aubert. Cette opinion, du reste, n'apparaît qu'au XIV® et au XV« siècles, dans deux chartes royales. Charles V s^exprime ainsi, en 1364 : « Nos siquidem predecessorum nostrorum vestigiis inhérentes f consideratione habita ad devotionis affectam quem non immerito habemus ad dictum monasterium ut pote locum piissimum, angelorum ministerio dedicatum et aliis miraculis insignitum. » Charles VII rappelle la même idée, en 1425 : (( Comme icelui moustier a été premièrement fondé par révélation et commandement du benoist Archange, Monsieur saint Michel, et par luy dédié, consacré et du tout appliqué aux usages divins, y>
(Voir dom de Camps, 3* partie) De Vorigine des guerres des Anglais contre la France. (Manuscrit de la Bibliothèque d'Avranches, no 209).
D'après ces textes, la dédicace de l'église du Mont-Tombe avait été faite par l'Archange. saint Michel, comme au Mont-Gargan. Mais,au XV*' siècle, ce n'est plus seulement saint Michel qui consacre, mais Dieu lui-même, le Seigneur de toutes choses, entouré de saint Michel et des anges.
L'évolution historique s'est faite de bonne foi ou par ignorance, mais il eut été mieux de s'en rapporter aux auteurs primitifs et de croire avec eux, comme le proclament aussi les vieux bréviaires, que saint Aubert fut le consécrateur : « Autbertus Sanctissimus Abrincatensium autistes, decimo septimo kalendas novembris tem^ plum solemniter dedicavit, » Bréviaire de Coutances de 1715.
Vita Sancli Auberli, episcopi Abrincensis et primi Ecclesiœ Sancti
Michaelis fundatoris.
1 . Beatissimus Pater noster Aubertus, Abrincensis episcopus,omni sanctitate et gratia plenus, ex nobili génère ortus, litteris sanctis prudenter nutritus et instructus, à juventute sua bonis moribus imbutus et in lege Domini meditans die ac nocte, ea quae praedicabat ore implcbat opère et talis existens vita sua quod si miraculis caruisset incredibilis videbatur. Sanctus itaque Aubertus in primis suis annis omni pietate plenus fuit ; omnique prudentiâ et humilitate abundans, sobrietate et castitate repletus et circa opéra misericordiae adimplenda semper occupatus.
2. Parentibus orbatus et ab eis multas divitias et temporalia in suâ possessione habens, ad imîtationem sanctissimi Joachim et Annae ea distribuit primo eclesiis et ecclesiae servitoribus priman parteni, secundo peregrinis pauperibus atque Deum colentibus secundam partem, tertiam vero usui suo reservavit; postea ad sacerdotii gradum cum omni humilitate se transtulit,austeramvitam ducens et asperam. Sacerdotio accepto, his diebus eclesia Abrincensis sine pastore remansit qua ratione altercatio magna orta est in electione novi pastoris, illis altercantibus concilium fecerunt uno consensu et septenum jejunium duxerunt in omni oratione, voluntatem Domini deprecantes.
3. Septimo die ad ecclesiam omnes convenerunt, et cum essent omnes in oratione, lonitruum magnum factum est et de tonitruo audita est vox dicens : « Aubertus presbiter erit pontifex vester. » Audita voce, cecidit spiritus sanctus in specie ignis supra eum cum luce magna; videntibus cunctis, omnes Aubertum episcopum aclamaverunt ; ex illa hora de honore sibi coUocato non superbiens sed humiliter suscipiens offlcium, et ex illa hora qua surapsit officium, totam mundanam vitam penitus dereliquit et ecclesiam suam honorabiliter gubernavit.
4. Cum igitur Sanctus Aubertus suam diœcesim visitaret, per eum Dominus Jésus multas virtutes et miracula dignatus est operari, quia cœcos illuminavit, surdis auditum restituit, mutos loqui fecit,
claudis gressum restauravit et mancis manuum sanitatem reparavit, leprosos mundavit et mortuos suscitavit ; multas eclesias per malos habitatores destructas et dissipatas ex facultatibus suis reformavit et servitium divinum praedictis ecclesiis honorabiliter fieri jussit et verbum Dei annunciari. His et aliis mullis expletis, ad eclesiam Abrincensem reversus est.
5. Cum autem reverteretur, ocurrerunt multi tam viri quam mulieres dicentes : Misère nostri, Pastor bone, quia nisi nobis succurreris à quodam dracone prope mare existente peribimus ; omnia nostra dévorât tam jumenta, boves et oves quam et nos ad devorandum insequitur. Sanctus itaque Aubertus hœc audiens, acceptis spiritualibus armis et in Domino confidens, ad serpentera accessit et cum accessisset draco magnus flammas de ore ebulliens et arbusta quaeque comburens, prsedictus vir sanctus signum crucis faciens et stolam suam ad collum draconis injiciens, eum quasi mortuum jacere praecepit ; ut autem cognoverunt viri et mulieres dictum draconem allîgatum ut nulli nocere videretur, Deo gratias agentes, accesserunt festinanter ad pontificem, ut vidèrent Dei mirabilia.
6. Tune Sanctus Aubertus, recepta stola sua, conjuravit draconem ut nulli amplius nocere praesumeret et oravit Dominum ut hue mare deveniret et virtute sua draconem transglutiret. Exauditae sunt ergo preces ejus et mare accessit et draconem illum magnum et antiquum absorbuit et amplius draco nusquam comparuit. His peractis ad eclesiam reversi sunt et gratias magnas Omnipotenti retulerunt.
7. Fuit namque sanctus Aubertus in omni bonitate perfectus et circa opéra misericordiœ adimplenda valde devotus : famelicos cibabat, sitientes potabat, nudos vestiebat, peregrinos hospitio suscipiebat, incarceratos visitabat, mortuos sepeliebat, de temporalibus non cogitabat, omnia jejunia ab eclesia instituta in pane et aquâ jejunabat, nisi post vesperas non comedebat; non solum homines sed omnia animalia bruta ab omni morbo et veneno spoliabat.
8. Circa autem septingentos octo volens quamdam eclesiam aediftcare in honorem Sancti Michaelis Arcangeli circa mare oceanum, Sanctus Michael apparuit ei in somnis dicens ut in loco qui Tumba dicitur, eam construeret et clericos diversi ordinis ad divinum ser-
vitium peragendum coUocaret, et sicut fit in Monte Gargano, ita et ibi catliolici memoriam ipsius celebrarent.
9. Cum autem episcopus de ioco in quo eam construeret dubitaret, à Sancto Michaele edocetur ut ibi eam faceret ubi taurum à latronibus absconditum inveniret; iterum de loci amplitudine dubitans jubetur modum in altitudine statuere quantum viderit taurum in circuitu pedibus contrivisse. ^Edificata igitur eclesia, diem statuit in quo benedicere et prsedicare sperabat et cum esset paratus, in vestimentis eclesiasticis ornatus, apparuit ei Sanctus Michael dicens ei : « Serve Auberte, satis est, jam à Deo et Domino nostro )) Jesu Christo dedicata est. » Haec audiens, benedixit Dominum qui facit mirabiiia solus. Cum autem vixisset et laudabiliter eclesiam Dei rexisset, apropinquans ad terminum vitae suae, flnem dierum suorum prsedixit et ad Dominum nostrum Jesum Christum omnia sua commendavit et inter manus angelorum spiritum exhalavit. Obiit autem vir beatissimus Aubertus quarto nonas septembris, circa annos Domini septengentos vigenti (1) et in Monte Tumba sepultus est.