CONJUGAISON PASSIVE
§ 60. Les verbes passifs n'ont de formes simples que dans les temps de la première série. Ceux de la seconde se composent du participe parfait, joint au verbe substantif, qui alors devient auxiliaire comme en français. Ce participe se forme du supin en changeant tum en tus, ta, tum (ou sum en sus, sa, sum). Il se décline sur bonus.
La seconde moitié de la conjugaison passive est donc connue d'avance , et la première se déduit de l'actif avec la plus grande facilité. Les parties essentielles du verbe passif s'énoncent ainsi :
lre am-ôr, am-ârïs, am-âtus sum, am-âri, être aimé. 2e mon-eôr, mon-ërïs, mon-ïtus sum, mon-êri, être averti. 3e leg-ôr, leg-ërïs , lec-tus sum , lëg-i , être lu. Ue aud-iôr, aud-irïs, aud-îtus sum, aud-ïri, être entendu. 3e bis, cap-iôr, cap-ërïs , cap-tus sum , câp-i , être pris.
60 VERBES ATTRIBUTIFS.
VERBE AMARE (Aimer). — VOIX PASSIVE.
INDICATIF
je suis aime.
or g^S. âm Jârïs (re1) âtûr
es J /amur
' f P. âm
amim
<antur.
j étais aime.
(âbâr S. âm j âbârïs (re)
(âbâtûr
(âbâmûr ?. àm îâbâmïnï
(âbantûr.
je serai aime.
Yâbôr S. âm j âbërïs (rë)
(âbïtûr
(âbïmûr P. âm Jàbïmïnî
(âbuntûr.
j ai ete ou je fus aimé.
S. âm-âtus (a , um) sum, es, est.
P. àm-âti (œ, a) sûmus, estïs, sunt.
f avais été aimé.
S. âm-âtus (a , um) ëram, ërâs , ërât.
P. âm-âti (œ, a) ërâmûs, ërâtïs, ërant.
j aurai ete aimé.
S. âm-âtus (a, um)
ëro , ërïs , ërït.
P. âm-âtï (as, a) ërîmûs, ërïtïs, ërunt.
SUBJONCTIF
que je sois aime.
fèv âm \ ërïs (rë)
lëtûr
(ëmûr âm jëmïnï
lentûr.
que je fusse ou je serais aimé.
(ârër âm jârërïs (rë)
Vârëtûr
(ârëmûr âm j ârëmïnï
(ârentûr.
quej aie ete aime.
amatus (a, um) sim, sis, sït.
amati (œ, a) sïmûs, sïtïs, sint.
quej eusse ete ou j'aurais été aimé.
amatus (a, um) essem , essës , essët.
amati (œ, a) essêmûs, essëtïs, essent.
IMPÉRATIF
sois aimé.
2e p. âm-ârë ou âm-âtôr 3e p. âm-âtôr 2e p. âm-âmïnï 3e p. âm-antôr.
INFINITIF
Temps simple.
PRÉSENT
âm-ârî, être aimé.
Temps composés.
PARFAIT
âm-âtum (am , um) esse, avoir été aimé.
FUTUR
âm-âtum ïrï, devoir être aimé.
PARTICIPES
PARFAIT
âm-âtus (a, um), aimé, ayant été aimé.
FUTUR
âm-andus (a , um) , devant être aimé, qu'il faut aimer.
SUPIN.
âm-âtû , à être aimé.
1. La syllabe (re) placée après une seconde personne du singulier indique que cette personne a deux formes , et qu'il faut dire amâris ou amure ; amabàris ou amabàrë. etc.
VERBE MONERE {Avertir). —VOIX PASSIVE.
INDICATIF
SUBJONCTIF
IMPÉRATIF
sois averti.
2e p. môn-ërë
ou môn-ëtôr 3 e p. mon-ëtôr 2 e p. mon-ëmïnî 3e p. mon-entôr.
/ je suis averti.
. i (eor g i S. mon | ërïs (rë) 8 < Vëtûr S j (ëmûr ** [ P. mon J ëmïnï V 'entûr.
que je sois averti.
(ëâr mon j eârïs (rë)
veâtûr
/eâmûr mon ] eâmïnï
v cantûr.
INFINITIF
Temps simple.
PRÉSENT, mon-ërï, être averti.
Temps composés.
PARFAIT
mon-ïtum (am, um) esse , avoir été averti.
FUTUR
môn-ïtum ïrï , devoir être averti.
/ fêtais averti.
bis. mon j ëbàrïs (rë) %\ Vëbâtûr § I j'ëbâmùr M F P. mon ] ëbâmïnî V vëbantûr.
que je fusse ou je serais averti.
j'ërër mônjërërïs (rë)
Vërëtûr
(ërëmûr mon j ërëmïnï
Vërcntûr.
/ je serai averti.
[ (ëbôr ^ \ S. mon j ëbërïs (rë) g < (ëbïtûr g j fëbïmûr
[ P. mon \ ëbïmïnï
\ ' ëbuntûr.
PARTICIPES
PARFAIT
môn-ïtus (a, um), averti, ayant été averti.
FUTUR
môn-endus (a , um) , devant être averti, qu'il faut avertir.
f j'ai été h \ ou je fus averti.
S < S. môn-ïtus (a, um) % i sum, es, est.
°M P. môn-ïti (ae, a) \ sùmûs, estïs, sunt.
que j'aie été averti.
môn-ïtus (a, um)
sim , sîs , sït.
môn-ïti (ae, a) sîmûs, sïtïs, sint.
SUPIN.
môn-ïtû , à être averti.
« 1 j avais ete averti.
^) S. môn-ïtus (a, um) jj i ëram, ërâs, Ôrat.
3 f P. môn-ïti (se, a) 0* \ ërâmûs, ërâtïs , ërant.
que j'eusse été ou j'aurais été averti.
môn-ïtus (a, um) essem, essês, essët.
môn-ïti (ae, a) essëmûs, essëtïs, essent.
Q f j'aurai été averti.
g )S. môn-ïtus (a, um) ^ \ ëro, ërïs, ërït.
h fP. môn-ïti (œ, a) £ V ërïraûs, ërïtïs, ërunt.
62 VERBES ATTRIBUTIFS.
VERBE LEGERE {Lire). —VOIX PASSIVE.
INDICATIF
SUBJONCTIF
IMPÉRATIF
sois lu.
2e p. lëg-ërë ou lëg-ïtôr 3e p. lëg-ïtôr 2e p. lëg-ïmïni 3e p. lëg-untôr.
/ je suis lu.
(ôr g ) S. lëg l ërïs (rë) 83 < (ïtùr « i ( ïmûr * P. lëg ïmïnï
V (untùr.
que je sois lu.
far lëg Jârïs (rë)
Utûr
/âmûr lëg j âmïnï
(antûr.
INFINITIF
Temps simple.
PRÉSENT
leg-ï, être lu.
Temps composés.
PARFAIT
lec-tum (am, um) esse, avoir été lu.
FUTUR
lec-tum ïrï , devoir être lu.
/ j'étais lu.
'à \ (ëbâr ï ) S. lëg j ëbârïs (rë) § j (ëbâtûr f? 1 (ëbâmûr M f P. lëg j ëbâmïnï V (ëbantûr.
que je fusse ou je serais lu.
(ërër lëg jërërïs (rë) (ërëtûr fërëmûr lëg Jërëmïnï (ërentùr.
/ je serai lu.
e= i S. lëg j ërïs (rë) h < (ëtûr S I t ëmûr I P. lëg J ëmïiiï V (entur.
PARTICIPES
PARFAIT
lec-tus (a, um), lu, ayant été lu.
FUTUR
lëg-endus (a, um), devant être lu , qu'U faut lire.
/ j'ai été
H i OU^'tf fus lu.
S J S. lec-tus (a , um ) %j sum,ës, est.
*(P. lec-ti (a3, a) \ sûmûs, estïs, sunt.
que j'aie été lu.
lec-tus (a, um) sim, sis, sït.
lec-ti (ae, a) sîmûs , sïtïs , sint.
SUPIN.
lec-tû, à être lu.
S ( j'avais été lu.
■et! \
Cu, \
^< S. lec-tus (a, um) ^ j ëram , ërâs , ërât.
gf P. lec-ti (ae, a) p- \ ërâmûs, ërâtïs, ërant.
que j'eusse été ou j'aurais été lu.
lec-tus (a, um) essem, essês, essët.
lec-ti (ae, a) essémûs, essêtïs, essent.
sj / j'aurai été lu.
g \ S. lec-tus (a, um)
^ \ ëro, ërîs, ërït.
h fP. lec-ti (as, a) ^ \ ërïmûs, ërïtïs, ërunt.
VERBE AUDIRE (Entendre). —VOIX PASSIVE.
INDICATIF
SUBJONCTIF
IMPÉRATIF
sois entendu.
2e p. aud-ïrë ou aud-ïtôr 3e p. aud-ïtôr 2e p. aud-ïmïnï 3e p. aud-iuntôr.
/ je suis entendu.
1 Cl0V
g \ S. aud irïs (rë) « < (îtùr "ë / /Imûr ^ f P. aud j ïmïnï V (iuntùr.
que je sois entendu.
, iâr aud jiârîs (rë)
(iâtûr
/iâmûr aud Jiâmïnï
( iantûr.
INFINITIF
Temps simple.
PRÉSENT
aud-ïrï, être entendu.
Temps composés.
PARFAIT
aud - ïtum ( am , um ) esse , avoir été entendu.
FUTUR
aud - ïtum ïrï , devoir être entendu.
/ j'étais entendu.
ë 1 (iëbâr £ J S. aud j iëbârïs (rë) S j (iëbâtûr gl / iëbâmùr ' [ P. aud ] iëbâmïnî V (iëbantùr.
que je fusse ou je serais entendu.
/ïrër aud jirërïs (rë) ( ïrëtûr Hrëmûr aud J îrëmïnï (ïrentûr.
/ je serai entendu.
[ /iâr as l S. aud < iërïs (rë) h < (iëtûr £ i /iëmûr
f P. aud j iëmïnï
V (ientûr.
PARTICIPES
PARFAIT
aud-ïtus ( a , um ) entendu, ayant été entendu.
FUTUR, aud-iendus (a, um) , devant être entendu, qu'il faut entendre.
/ j'ai été h l ou je fus entendu.
2; } S. aud-ïtus (a , um) ^ j sum, es, est.
* f P. aud-ïti (ae, a) \ sûmûs, estïs, sunt.
que j'aie été entendit.
aud-ïtus (a, um) shn, sïs, sït.
aud-ïti (œ , a) sîmùs, sïtïs, sint.
ë [ j'avais été entendu.
Oh 1
J./ S. aud-ïtus (a, um) jf j ëram, ërâs, ërat.
g f P. aud-ïti (ae, a) £ \ ërâmùs , ërâtïs , ërant.
que j'eusse été ou j'aurais été entendu.
aud-ïtus (a, um) essern, essês, essët.
aud-ïti (ae, a) essêinûs, essêtïs, essent.
SUPIN.
aud - ïtû , à être entendu.
es / j'aurai été entendit.
g J S. aud-ïtus (a , um)
^ \ ëro, ërïs, ërït.
h [P. aud-ïti (as, a) £ V ërïmûs, ërïtïs, ërunt.
G/j VERBES ATTRIBUTIFS.
VERBE CAPERE (Prendre). — VOIX PASSIVE.
INDICATIF
SUBJONCTIF
IMPÉRATIF
sois pris.
j2e p. câp-ërë ou câp-ïtôr |3e p. câp-ïtôr 2e p. càp-ïmïnï 3e p. cap-iuntôr.
/ je suis pris.
A jiôr g \ S. cap J ërïs (rë) ë < ' Mr S ; (ïmûr * f P. cap j ïmïnï \ (iuntûr.
que je sois pris.
par cap j iârïs (rë)
(iâtûr
/iâmûr cap jiâmïnï
(iantur.
INFINITIF
PRÉSENT
câp-ï, être pris.
PARFAIT
cap-tum (am, um) esse, avoir été pris.
FUTUR, cap-tum ïrî, devoir être pris.
/ j'étais pris.
E \ (iëbâr ^ J S. cap J iëbârïs (rë) % j (iëbâtûr s I f iëbâmûr - f P. cap j iëbâmïnï \ (iëbantûr.
que je fusse ou je serais pris.
/'ërër cap \ ërërïs (rë)
(ërëtûr
(ërëmûr cap Jërëmïnï
(ërentûr.
PARTICIPES
parf. cap-tus (a, um).
fut. cap-iendus (a, um).
/ je serai pris.
(iâr w \ S. cap < iërïs (rë) h < (iëtûr £ i /iëmûr f P. cap j iëmïni V (ientûr.
Nota. Les temps de la seconde série se forment de cap-tus sum (j'ai été ou je fus pris).
SUPIN.
cap-tû, à être pris.