CAPUT 1I

Propositum lemma ex auctoribus. Latinis

probatur.

Latinorum agmen ducet Gregorius Turonensis in lib. 1 de Miraculis cap 50, de Ephesiorum urbe locutus : In ea, inquit, urbe Maria Magdalena quiescit, nullum super se tegmen habens. Hæcille, qui tam diligenter sanctorum Gailiæ et aliarum nationum omnium miracula copioseque conquisivit. Age vero si quis tunc de Lazari, Magdalenæ et aliorum in Provinciam accessu fuisset rumor vel levissimus, eumne pratermisisset studiosissimus historicus, aut rem huie accessui contrariam seriptis commerndasset ? Hie ad communes locos confugient fabularum patroni, et quidquid usquam peccavit Gregorius, afferent, ut exiis hoc etiam in loco peccasse censeatur, qui eum primis alioquin Orientalium Ecclesiarum traditionibus consentit, qui quod a majoribus accepit, hoc et posteris reliquit.

Gregorium sequetur martyrologium Romanum, quod Ado servavit, et venerabile ac perantiquum appellavit. xxu Julii : Natalis beate Marie Magdalenes. xvii Decembris : Lazari, quem Dominus resuscitavit, et Marthe sororis ejus in Bethania.

Romanum martyrologium excipiet Beda in eo martyrologio quod sub ejus nomine vulgatum est. xi calend. Augusti: Natale sancte Marice Magdalene, de qua, ut Evangelium refert, dæwmonia seplem ejecit Dominus, que etiam inter alia dona insignia CumisTUM a mortuis resurgentem prima videre meruit. xvi. calend. Januarii : Eodem die beati Lazari, quem Dominus suscitavit a mortu's, et beate Martha: sororis ejus, quorum venerabilem memoriam exstructa ecelesia non longe a Bethania, ubi e vicino domus eorum fuit, conservat.

Bedam proxime assectatur sanctus Wilibaldus Aichtadianus præsul, qui ad ann. 745 loca sancta invisit, et vidit quæ Gregorius Turonensis de Magdalenæ sepulero recensuit. (Qua de re sic in itinerario seu Vita sancti Wilibaldi apud Henricum Canisium tom. IV, part.

y, Antiquarum Lectionum : Transitis Choo Samoque insulis, tabentes salo artus apud Ephesum Asiæ insulam exponunt, ubi postquam ad sepulcrum sancii Joannis evangeliste ebulliens inde manna admirantes lacrymis perfuderunt, postquam se septem dormientibus, et Marie Magdaleng ibidem requiescenti commendaverant, etc. Hæc retulit sanctus episcopus ei qui Hodæporicon illius deseripsit, Quis vero tam despcrat:e esset diffidentiæ qui ut prædamnatis 83 canone Codicis Africani, et lib. 1 Capitularium capite 42, somniis ignotorum recentiorumque hominum credat, sancto præsuli et oeulato testi fidem abrogaret ?

Usvardus monachus Parisiensis quinquagintd cireiter post Wilibaldum annis martyrologium confecit, in quod majorum de Magdalena, Lazaro et Martha traditionem derivavit. xxi julii: Sancte. Marie Magdaleng. xvi: Decembris: Eodem die beati Lazari, quem Dominus Jesus in Evangelio legitur resuscitasse a mortuis. ltem beate Marthe sororis beati Lazari, quorum venerabilem memoriam exstructa ecclesia non longe a Bethania, ubie vicino domus eorum fuit, conservat. Molanus in editione Usuardi a vetustis exemplaribus aberravit, ubi quæ hie de beata Martha dicuntur, ad quartum calend. Augusti revocavit. Post Usuardum locus est Rabano Moguntinensi. x1 calend. Augusti : Nativitas Marie Magdalene. xiv calend. Februarii : Hierosolyma natale Marthe et Marice sororum Lazari.

Rabano coætaneus Ado Viennensis et Provinciæ citimus multorum instar haberi potest : illum igitur audiamus in martyrologio, xxu Julii : Natalis S. Marie Magdalene; et in libelio de Festivitatibus apostolorum ; Natalis S. Marie Magdalene, de qua, ut Evangelium refert, seplem dæmonia ejecit Dominus, ete., ut apud Bedam. xvu Dec. : tem B. Lazari, quem Dominus Jesus in Evangelio legitur. resuscitasse a mortuis. Item B. Marthæ sororis ejus, quorum venerabilem memoriam, etc., ut apud Bedam.

An poluit Ado Massiliensium, Aquensium et totius Provincie opinionem, quam modo ingerunt, ignorare? An non debuit statim. reprehendi quod Lazarum Massiliæ, et Maximinum Aquarum Sextiarum primos non fecerit episcopos ? In summa, quod hodiernas, si qui tunc fuissent, Provinciæ, ne dilaberentur, traditicnes non jecerit in codicem martyrologii ? Dices fortean illud Adonis incuriæ dandum esse, cum invidiæ tribuere nefas foret. Sed quisquis es qui hoc fingas, sustine tantisper, dum expenderis præfationem auctoris. Ne putes, inquit, me in hoc opere in vacuum laborasse, vem sinam non necessariam exsecutum fuisse, breviter iibi causam. aperiam; primum fuit imperium ac jussio sanctorum virorum, etc. Deinde. collecti undecunque passionum. codices animum in Lantum suscitaverunt, ul non solum prateritas dierum festivitales, verum et aliorum qui per toium annum ibi notatim. positi erant latius el paulo apertius describerem. Considera igitur ^ollectos undecunque passionum codices nihil continuisse quod ad Magdalenæ et aliorum in Provinciam adventum spectaret. Quidni enim Lazari, Magdalenæ, Marthæ festivitates paulo latius descripsisset ? Quidni Magdalenam Aquis Sextiis a Maximino sepultam dixisset? Quis enim vir prudens ubi ex omnibus locis et gentibus »gones martyrum et palmas sanctorum conquisivit, suorum aut. vicinorum triumphos omisit? Nemo causabitur, opinor, simplex istud

IN PROVINCIAM APPULSU DISSERTATIO

A esse abnutivum epicherema, quo primam majorum traditionem defendimus, et adversus inanes recentiorum historias de novitate præscribimus.

Adonem sequetur appendix Adonis ad 19 Jan. : Hierosolymis Marthe et Marie sororum Lazari.

Appendici suecenturiabuntur tria manuseripta martyrologia, unum sub nomine Hieronymi vetustissimum, alterum Corbeiense, tertium assutum Remensi sacramentario, in quibus hzc de beata Martha diserte habentur:

xiv calend. Febr. : Hierosolyma , Marthæ et Marie sororum Lazari; seu Hierosolyma, Mavia et Martha sorores Lazari. De quibus vide si

B placet Hugonis Menardi notas in lib. Sacramentorum Gregorii, qui insequenti an. 1642 lucis usura fruetur.

His tribus martyrologiis adjungimus Notkerum in martyrologio, xiv calend. Februarii : Hierosolymis nativitas sanctarum Marthe et Marie sororum Lazari ; x1 calend. August. : Nativitis S. Marie Magdalene , de qua, ut evangeliste referunt, demonia septem. Dominus ejecit, qua eliam inter alia. dona insignia Cari- STUM a mortuis resurgentem prima videre et apostolis predicare promeruit. Qua vero ratione hie auctor postea decimum septimum Octobris Martha assignet, nondum comperi : Marthe, inquit, sororis Lazari. De Lazaro nihil habet.

Notkerum excipit menologium Grecorum, 29 Julii : Natalis S. Marie Magdalene ; 4 Ju- Marthæ et

nii : Natalis. sanctarum. mulierum Marie.

Sed presto est martyrologium vetus. saneti Laurentii Bituricensis, quod locum mortis designat xi calendas Augusti : Apud Ephesum S. Marie Magdalena.

Epocham concludet Flodoardus Remen:is presbyter, qui ad annum 920 floruit, lib. 1 de Triumphis sanctorum Palæstinæ, cap. 27 :

Pluribus hzc tellus hinc priscæ legis alumnis,

Inde novæ rutilat, Cunisrt quos gratia salvat.

Hae quoque Magdalene regione Maria residet,

Dæmonibus pulsis Jesus qua flaminis almi,

Ut ferventer amet, patel esse capacem.

Cujus ita Cimusro placuit dilectio pura,

Ut Stygiis illum redeuntem prima videret,

Ex claustris Erebi violenta lege soluta.

Hie prope Bethaniam tibi, Lazare sanete , sepul-

Unde quaterne postquam te sole retentat [crum,

Hic domus ecclesia est tua sororumque tuarum.

Hæc ex manuscripto codice sanetzx Mariæ Lauduneusis , in quibus accurata carminis ratio quxrenda non est, sed sola tantum prxclusio novitatis. Nune edisserant quaeso nobis cur in boe vel in alio loco, ubi de triumphis sanetorum agit qui suis certaminibus Gallias exornarunt, nihil de Lazari episcopatu et martyrio, nihil de Lazari, Magdalenæ et Marthæ ad Massiliensem portum accessu, ni-

hil de enavigatis Syrtibus, nihil de tam stu-

DE COMMENTITIO LAZARI ET MAXIMINI, MAGDALENÆ ET MARTHJE

penda navigatione Flodoardus cecinerit, cum A scopus, nisi quia primum Arelate Trophimus

vel sola liec aptissima scribendis versibus materies videatur ? Quin potius Lazarum, Magdalenam et Martham unius Palæstinæ sanctorum numero ascripserit, eum saltem utrique genti aseribere debuisset. Fallor ego, neque istud de Flodoardo sciscitari fas est. Fieri enim non potuit ul qui veros sanctorum triumphos caneret, adulterinos perversa religione fingeret aut excogitaret ?

Cæterum secundum istà qua hoc et superiori capite plana fecimus, quo se vertet homo ad omnes recentiorum informatus fabulas, qui simulatque quosdam recentissimos, etiam vivos adversus primam receptamque per tot annos traditionem scriptores laudavit, cum beato Augustino exclamat eum non esse sapientem qui negat quod universa credidit antiquitas.

Stultus. ergo sit ille, imo et stultissimus, qui de Lazaro, Magdalena et Martha negat quod universa eredidit antiquitas. Hactenus de Latina et Occidentali traditione, in qua talis est omnium conseusus, ut nihil exstet prorsus quod in przstituto disputationi termino nobis opponatur.