CAPUT IV

Necessarue quedam in priorem dissertationis partem observationes.

Opere pretium est modo, ut ex iis quz in priori dissertationis parte paulo explicatius disseruimus, nonnulla strictim observemus, ut adsit in promptu, unde potissima quæque tofus rei momenta statim in conspectum ve-

niant, et novæ recentiorum cogitationes repellantur.

OBSERVATIO 1.

Ex prima constantique per annos mille traditione habetur Lazarum, quem Dominus a mortuis excitarat, et Magdalenam, in Oriente obiisse. Quare qui nuper ex Gallicana traditione contrarium seripserunt, aut veram tradilionis notionem ignorant, aut lios ignorare putant. In uno eum Gallicanæ Ecclesie falsum affingant, injuriam non mediocrem illi faciunt, et suis insuper scriptis fidem et auctoritatem detrahunt. In altero de aliorum eruditione sine justa causa paulo abjeetius opinantur. Ut interim omittam Sigebertum, Martinum Polonum, Romanum martyrologium, quibus quod volunt audacter imponunt. Huic materiei præclare convenit illud Tertullianicum in Apologetici cap. 19 : Religionis est instar fidem de temporibus asserere.

OBSERVATIO Il.

Qui Lazarum in Oriente defunctum, et ejus reliquias ab una urbe in aliam translatas, et templa eidem erecta historiæ commendarunt, nullius illum seu in Gallia, seu in insula Cypro, Ecclesiæ præsulem fecerunt. Ergo qui postea episcopum fecerunt et martyrem, ex suo, non ex eommentariis veterum fecerunt, sine quibus hac in parte sapere, historici sapientis non est, nec christiani scriptoris, qui supra exteros mortales a mendacio abhorrere debet.

IN PROVINCIAM APPULSU DISSERTATIO

ex suorum communium locorum penu profe« A

OBSERVATIO II.

Nostra de rebus istis traditio usque adeo Constans est et vera, ut ex auctoribus Græcis vel Latinis qui in prima dissertationis epocha vixerint, nibil penitus objici queat. ltaque martyrologus gallicanus liberandz fidei voto adæque solutus est, quo apodiclicos pro Lazaro et Magdalena Massilie, pro Maximino Aquarum Sextiarum episcopo, et pro Martha Tarasci commentarios pollicitus est. Quod enim polliceretur, an effici liberum esset, tune non satis cogitate perpendit.

OBSERVATIO IV.

Martha perinde ac Magdalena excessit in p Üriente, tametsi extra martyrologia Marthæ in hae mundi parte excessus, non (am disertis veterum testimoniis confirmetur; sed hoc nihil aut parum refert, Etenim qui mortuam in Gallia Narbonensi Martliam memori: produnt, non alia id probant ratione quam quod Martha et Magdalena unam et eamdem conscenderint navem, atque inde in Massilize portum ambe penetrarint. At cum istud in Magdalena fabulosum sit, in Martha verum esse non potest. Enimvero quæ de Lazaro, Maximino, Magdalena et Martha, deque eorum e Judæa in Provinciam enavigatione circumferuntur, sic a suis auctoribus eadem narratione connectuntur inter se ut, uno labefactato, cætera C propemodum omnia eoncidant oportet.

OBSERVATIO V.

Adjuneta veterum monumentis martyrologia nostram licet idonee probent assertionem, si quæ ad Martham spretant, consideres, illa tamen eo potissimum fine retulimus, ut qua in posteriori dissertationis parte recentiorum martyrologiis succrevisse deprehendentur, ea tanquam nova et ab antiquiori traditione dissona facilius expungantur, et in tenebras ignorantix, unde eruta sunt, retrudantur.

OBSERVATIO VI.

Nullum Grecorum menologium, nullum Lati norum martyrologium, nullus sive ex Oriente sive ex Occidente scriptor qui ad præstitutum tempus nostrum pertineat , de ullo meminit Maximino, qui ex Curisri discipulo factus fuerit primus Aquensium antistes. Qua etiam de re nulla nobis potest esse eum quoquam disceptatio. Qui enim Maximinum Magdalenæ ducem seu comitem Aquensium episcopum fuisse volunt, non ex aliis id conficiunt auctoribus, nisi qui quingentis abhine circiter annis vixerint, et oticsorum hominum somnia in suos commentarios redegerint : quod alibi commodius expendetur.

OBSERVATIO VII.

Volatieis responsionibus et communibus locis quibus ut albo lapide 21bave linea eludi 50-

DE COMMENTITIO LAZARI ET MAXIMINI, MAGDALENÆ £T MARTHÆ

lent auetores, ct deduct:e ex iis rationum com= À removeatur suspicio. In hac causa excipio Chro-

plexiones, interclusa via est, certandi definitum Stadium, et suum insuper abnutivis in re historica momentis assertum robur, qux ex multiplici ad ecciesiastieam historiam animadversione deduximus.

OBSERVATIO VII.

Hanc priorem dissertationis partem ad principes quain peaefatiuncula et capite 5 statutæ sunt, inveniendi asserendique veri regulas sic exegi- »us,ut cum Tertulliano nune dicere jure possimus contra recentiores rabularum fautores : Posteflor nostra res non est, imo omnibus priorest. Hoc erit testimonium veritatis, ubique occupantis principatum : ab apostolis uique (dicamus ab auctoribus in primam traditionem. institutis) non damnatu., imo defeaditur, hoc crit indicium vroprietatis.

Cæterum si auetores notæ fidei et nominis Epiphanio, Methodio, Gregorio, et seriptore lünerarii Wilibaldi vetustiores, equales iis vel lempore proximi in medium adducantur, qui contra ac illi de Lazaro et de Magdalena seripserint, id est qui Lazarum et Magdalenam in Provineiam venisse dixerint, quomodo Marcella Marthe pedisequa in ejusdem Marthæ et Magdalenæ gestis memorat, iis prorsus assentior. Non examinabo hae vice, quod necessario examinandum foret, quinam inter eos præferri debeant, etiamsi mihi parato aut assensum negare, aut suspendere judicium eunctationis et C morz justa ratio nasceretur. De hoc jure decedam, ut à me vel levissima studii partium

nicum quod recentiores quidam Hispani antiquitatum falsarum amantissimi Flavio Dextro Subjecerunt, nacti occasionem ex Hieronymo, qui in catalogo virorum. illustrium scribit : Dexter Paciani filius fertur ad me omnimodam historiam texuisse, quam necdum legi. Aliud est omnimoda historia, si confecta est unquam, aliud omnimodæ historix: Chronicum; preterea aliud omnimoda historie Chronicum , aliud Chronicum, in quo mulia de rebus Hispanicis, pauca de cseteris narrantur, eaque omnia noviliis iaspersa adinventionibus. Hic liber ex quo editus est, ih consessu virorum gravium nec unquam eomparuit, nec auderet comparere. Jacobus Sirmondus, Dionysius Petavius, Nicolaus Rigaltius, Hugo Grotius, qui et quales viri, dicebant librum hunc non Chronicum omnimode historie, ut inscribitur, sed Chronicum omnimo deg jabulæ potius inscribendum esse. Id generis est Juliani arehipresbyteri S. Justæ Chronicum. Hispanus ille qui illud edidit przfigendum illi honorifieum aliquod testimonium a Sirmondo quaesivit; Sirmondus respondit dare se aliud non posse testimonium , preterquam. quod auctor essel de thesauro suo pro[erens nova et vetera, Hispanus testimonium hoc recusavit. Sic Gallus importunam Hispani petitionem elusit. Commodum, breve et acutum Sirmondi dictum perire non debuit, quo vir eruditione summa et sagacitate pari proditus et abunde famæ consuluit sud et veritati.

DISSERTATIONIS PARS POSTERIOR

SEXCENORUM ANNORUM RATIJONARIUM COMPLECTENS.

Vetus martyrologiorum traditio conservatur, et a novitiis adinventionibus defenditur. De Maximino quid certi sit disseritur. Lazari in Cypro et in Gallia episcopatus et martyrium discutitur. Fabularum monstra de Magdalena et Martha prodeunt in lueem et exstinguuntur. Exorta Vizeliaci monachos inter el Aquen- Ses ac Prædicatores sancli Maximini referlur controversia, et dirimitur. Rejectis ubique figmentis,

pristina constabilitur traditio et veritas.