CAPUT IV
Multiples de Magdalena et Martha figmentum & recensione sola exploditur, et inde pristina veritas illustratur.
Tandem ad fabularum caput et originem devenimus, Agedum igitur : de Magdalena non minus apud recentiores Grecos quam apud Latinos multa contra veritatem narrata sunt.
Græci suas fabulas partim rejecerunt, partim a Latinis rejiciendas reliquerunt.
IN PROVINCIAM APPULSU DISSERTATIO
Fabulam unam narrat Michael Glycas, et A Mariam. peccatricem se esse respondit, eumque
refellit Annalium parte tertia : Cave auteni, inquit, dilecte fili, ne forte per ea quee hinc inde fabulosa sparguntur, tua quoque mens pervertalur. Famam enim apud multos obtinuisse, quod medicus ille Galenus in Magdalenam. inciderit, et audiverit ex ea, CugisTUM quemdam a nativilate cœcum sanasse, cui Galenus responderit, necesse fuisse ut CumisTUS terre metalla bene cognita habuerit, alioqui visum c&co restituere non poluisse, Verum ejusmodi rumorem [abularum in ordinem. et numerum referimus. Nam fieri prorsus nequit ut de istorum. sententia Galenus cum Magdalena. sit collocutus, qui Marci imperatoris in iis meminerit que ad Pisonem
perscripsit, itemque Commodi mentionem. impe- B
ratoris in primo de Moribus libro fecerit. Nam inter eatem Domini nostri Jesu. Carisri et imperium Commodi propemodum anni 150 intercedunt.
Alteram fabulam recenset, Constantinus Mapasses, qui suos ad Botoniatem Annales perduxit. Post devictam, inquit, mortem illam exsecrabilem, cum hic rerum opifex e sepulcro resurrexisset, Maria Magdalena Romam usque cucurrit, el sceleratis. illis accusatis, tantopere Tiberium ad iram commovit, ut omnes gravi acerbaque morte mullaret. Qui Curisri post suam resurrectionem gesta, et historiam Tiberii, et qux ex Modesto retulimus, novit, nihil horum contigisse apprime novit. Sed ne actum agamus, ad Latinos accedendum est.
Goffridus Vindocinensis in sermone de Magdalena primus est qui, ni fallor, inter Latinos recepit in se, quod nonnihil incerti sapit:
0 quam venerabilis, inquit, discipula veritatis, que post perceptam « Domino Jrsu Cnrisro absolutionem omnium peccatorum, post ejus resurrectionem et ascensionem in celos, et sancti Spiritus adventum, declinans invidiam Judæovum, et patrie ultimum vale dicens, pro sui con ditoris amore suscepit gaudens exsilium. Est itaque de proprüs egressa finibus, Dominum Jesuw CnmsTuw Deum verum assidue predicans, ejus resurrectionis teslificans veritatem. Hiec ille, qui ad annum 1120 Curisri floruit, quem in locum exsul abiit Magdalena, non dicit, Quare si quis velit Goffrido de veteribus Graecorum traditionibus accommodare, facile intelliget Ephesum esse quo discessit.
Goffrido æqualis quidem, sed superstes accedit Honorius Augustodunensis scholasticus in sermone de Magdalena : De ea fertur, quod postquam. Dominum cum aliis discipulis ascenaere viderit, et Spiritum sanctum acceperit, ejus amore postea virum non viderit, el noluerit; sed in eremum veniens in spelunca aliquot. annis habitaverit. Ad quam dum quidam presbyter errabundus venisset , el qugnam esset. inquisisset,
ad sepeliendum ejus corpus missum retulit. His dictis mundum, quem inhorruit, gloriabunda abiens deseruit et angelis. hymnum. concinentibus ad Dominum perrexit. Honorii verba hæc, de ea fertur, notanda sunt, quæ incertum rumorem significant, Hinc fit ut quæ postea recenset, nullo antiquorum testimonio fulciantur; sed fabulosæ cujusdam narrationis odorem emunctioris naris hominibus objiciunt.
Atque ita ex Honorio discimus imprimis, nullum esse virum etiam gravem qui fabulosis vulgi opinionibus non aliquando rapiatur in errorem ; deinde quæ et qualis sit vis et efficacitas conjecture, quam in priori Dissertationis parte cap. 5 ex Odone Cluniacensi deduximus.
Quo autem se proripuerit Magdalena post ascensionem Domini, vel quo secesserit in exsilium, vel ubi eremus fuerit, et spelunca in quam abdiderit se poenitentiam actura, Honorius non dicit; sed Marcella nescio quce Marthx famu!a, cui Marie Magdalenæ et Marthæ gesta et Vincentius Bellovacensis, et ex eo alii constanter tribuerunt. Hsc cum ita sese habeant, ficta illa post annum millesimum Magdalene et Marthæ gesta, et manuseripti codices eorum, si ad hodiernum tempus spectes, vetusta utcunque gesta, et vetusti uteunque codices dici possunt, et vetus uteunque de illis C Magdalene et Marthz gestis narratio, sed si
cum prima et antiqua traditione, qux labis expers est, componas, nova sunt illa omnia, et erunt semper, nec ullam unquam vetustatem acquirent preterquam erroris. Hue spectare potest illud Baronii ad annum 119 : Jura veritalis sunt ampliora omni antiquitate, quippe que nulla plurimorum sæculorum valeant præscriptione lœædi, nec innumera testium multitudine obrui atque labefactari.
Goffrido et Honorio commodum adjungendus est auctor Abbreviati Chronici, quod jam laudavimus : Persecutione, inquit, post lapidationem Stephani protomartyris mota, Maximinus unus de sepluaginta Ciimismi discipulis ad Gallias transiens, Mariam Magdalenam secum abduait, et eam in Aquensi urbe, cui præsidebat, defunctam sepelivit. Aquensi vero urbe a. Saracenis desolata, corpus ejusdem Marie a Girardo Burgundie comite ad cenobium Vizeliacum a se constructum transfertur, quanquam aliqui scribant quod. hec apud Ephesum quiescat, nu.- «um super se tegmen habens. Corpus autem sanclæ Marthæ dicitur esse sepultum apud Tarascum oppidum prope civitatem. Arelatensium. Corpus vero beali Lazari, etc., ut supra. Ecce übi (amæ initium nativis coloribus adumbratum. Sepultam fuisse Aquis Sextiis Magdalenam nostro dubium est auctori, quod illam
cum innuit suo tempore Magdalenam Ephesi quiescere, continuo innuit se non probe novisse pietatem Leonis imperatoris, qui sacrum Magdalenm corpus Epheso Constantinopolim transtulit, ibique amplissimum ædificari templum voluit. De sepultura quoque Marthæ id, quod adhue erat famæ obnoxium, recenset.
At vero postea famæ, quæ nomen incerti est, mendacium successit, quo rem gestam, iusuper habitis ejus natalibus, confidentissime pronuntiatur.
llic ergo nobis sufficiat primos erroris fontes, primasque fabularum origines indicasse, quas Vincentius Bellovacensis in Speculum , Hispani fabulatores in furtivum Dextri Chronicum , Jacobus Genuensis in Legendam Auream, Bernardus Guidonis jn Speculum Sanctorum " Phil:ppus Cabellicensis in reconcinnatam a se Magdaleuz historiam , beatus Antoninus in primam partem bistorialem, Petrus Venetus in Catalogum Sanciorum derivarunt ; unde postea in quarumdam Ecclesiarum officia , calendaria, et martyrologia irrepserint. Quod tamen non publico ullius privat: , nedum universalis Ecclesi: judicio contigit, imo sola privatorum quorumdam hominum opera, qui non semper quid veri et certi, sed quid splendidi et plausibilis habeant quicunque seribuntur vel leguntur, inquirunt et observant.
Neque vero credas hzc a me dici , üt illis auctoribus debita laudis quidquam detrahatur.
Minime gentium. Sed profecto de veritate, de Ecclesia, de posteris bene meriti fuissent, si ecclesiasticorum canonum memores non fecissent sua qui obseuri nugatores ex falso composuerunt, vel que de ambiguitate ceperunt.
Etenim preter hos auctores ex antiquioribus notum babent neminem qui in testem vulgarium Marthæ et Magdalene gestorum appelletur, Utinam igitur prineipalem rerum suarum terminum de schola Augustini agnovissent , in quam nullus ingreditur, nisi qui juret in haee pronuntiata : Non sit nobis religio in phantasmatibus nostris. Melius est qualecunque verum,
DE COMMENTITIO LAZARI ET MAXIMINI, MAGDALENÆ ET MARTHÆ
pud Ephesum jacere scribant nonnulli. Sed À Petragoricensem , Georgium Vellaunensem ,
Dionysium Parisiensem , eui et in ipsa navis conscensione tota Gallia commissa est? Quid memorem sanctissimos homines, quos gens immanitate barbara propriis finibus expulit , omnes in Gallia castellis, villis, urbibus, amplissimis esclesiis et opibus ditatos , quid Massiliæ ducem et ejus uxorem, quos Magdalena ad Curisri religionem sua prædicatione pellexit, quos ad invisenda saera Palæstinæ loca ablegavit? Quid beatum Petrum, qui in medio navigationis cursu Massiliæ duci obviam processit, qui illum de recenti uxoris in puer perio morte solatus est, qui futurum se residui itineris comitem promisit, qui illum in Palæstinam introduxit, et ubi demum QCnnisrus passus, mortuus et sepultus fuerat, humanissime ostendit? Quid defunctam ducis uxorem, quiz Magdalenæ precibus ad vitam revocata, non minus quam vir illius dux Massiliæ, sed per aliam omnino viam loca saneta visitatum ivit eum Magdalena? Quid mutuum viri et uxoris super sua peregrinatione colloquium ?
Quid dicam de infantulo, qui ad sepultæ matris papillam applicatus sie crevit, ut cum pater rediret filiolum cum aliis pueris ludentem invenerit ad littus maris ubi mater terræ mandata fuerat? Quid adducam vastantem omnia draeonem, qui a Martha in mansuetudinem eruditus, et populo ad transfigendum traditus est, a quo deinceps loeus ubi voratrinam exercebat draco, nomen Tarasconis accepit?
Quid exsequias Marthæ, quas Carisrus et sanctus Fronto psalmodiæ vacantes celebrarunt? Quid Marcellam Marthæ pedisequam, qui post dominæ suse mortem Illyricum perrexit, et ibi per decem annos Evangelium prædicavit, unde postea corpus ejus translatum est Aquas Sexlias, et juxta beatæ Magdalene ei Maximini corpora sepultum? Quid denique expromam cælera, auribus animisque absurda , imo nec digna quæ discutiantur vel risu?
Nune non quærimus utrum istum navalem apparatum noverit instructor non absimilis navis qua saneti Jacobi corpus septem ejus
quam omne quidquid. pro arbitrio. fingi potest, D discipuli Hierosolymis in Hispaniam transtule-
Melior est vera stipula , quam lux: inani cogitalione pro suspicantis voluntate formata.
Quid nuucad Vincentii et sectatorum dedecus ex gestis Maximini, Magdalena et Marthæ releram , Christianorum plures, quos Judæi vexaveraut, cum Maximino, Martha et Magdalena navem conscendisse? Trophimum Arelatensem , Paulum Narbonensem, Saturninum Tolosanum, Marüalem Lemovicensem , Eutropium Sanctonensem, Juliauum Cenomanensem, Austregisilum Bituricensem, Gatianum Turonensem , lrenæum Lugdunensem , Ferrucium Ve:ontionensem, Eutropium Arausieum, Frontouem
runt, ubi et a Galleciæ rege suscepti. Evangelium Iberis nuntiaruut, et insigne magistro suo sepulerum condiderunt, ut scribit, Ordericus Vitalis lib. i Historiæ : hoe, inquam, non quærimus, cum nunquam et nusquam defuerint artifices qui fabulosa ejusmodi navigia fabricarentur. Sed ut nihil a se dictum vel fictum putetur, sic fidem suam liberat Vincentius lib. x Speculi historialis, cap. 107, et simul sibi, suisque narrationibus omnem abrogat auctoritatem :
Martilia (alias Marcella) post excessum beatæ Marthe decem annis supérvicit ; cujus vitam non parvo volumine Hebraice conscripsit, quam ego
1389 IN PROVINCIAM APPULSU DISSERTATIO, 1590
Synthez multa preiermittens Latine transcripsi. À eremum reliquo. vit& tempore poenitentiam
Euchodius autem Germanus , Parmenas , et Sosthenes, beata Marthe comites et alumni , quoad viserint ad. sacratissimam ejus sepulturam. mervigilantes ibidem. beato. fine. quieverunt, En epicitharisma post fabulam, quo recreentur necesse est quieunque magno cum labore animique sgritudine hæc Mazdalen: et Marihæ gesta suos in libros transeripserunt. Duæ sunt igitur person: quæ in acta Marthæ ac proinde Magdalenæ incubuerunt, Marcella, Synthex. An autem Synthex femina sit, utet Marcella, necne, illorum actorum vindicibus discutiendum relinquo : satis est. quod Marcella domin; sus , et Magdalenæ gesta ingenti volumine Hebraico.
descripserit, et Synthex hæc gesta in compendium miserit, et Latinitate donarit. Non. improbabile est recentiores illos, qui contractis a Synthice Marthæ et Magdalenæ gestis pleraque de . Lazaro deque aliis rebus addiderunt , Hebraicum Marcellæ codicem recuperasse, quo integra Marthe et Magdalenæ gesta continerentur; sed adduci non possum ego ut eredam nostroa recentiores examinasse, quibus debuit punctis codex ille notari.
Cum alia multa demonstrant falsa esse quae Marcella Marthe pedisequa de Martha narrat magnifice, tum illud quoque quod Aqueusis Ecclesia Marthæ nullam. in memoratis litaniis suis mentionem faciat, In iis autem sic se res habet.
Sancta Maria Magdalena, ora, etc.
Sancta F'elicitas, ora, etc.
Sancta Perpetua, ora , etc.
Sancta, Agnes, ora, etc.
Sancta Cecilia, ora, etc.
Sancta Agatha, ora; etc.
Sancta Victoria, ora , etc.
Sancta. Lucia, ora, etc,
Sancta Catharina, ora, etc.
Sancta Petronilla, ora, etc. Sancta Margareta, ora, etc.
Omnes sancta virgines , orale, etc.
Cur, quæso, Felicitas, cur Perpetua, cur Petronilla magis ad Aquensem Ecclesiam pertinet, quam Martha, si virgo hec per longissimam annorum seriem apostoli munus obiit in Provincia? si tantam populi multitudinem ad CarisTum convertit? si tot in morte et post mortem patravit miracula quot narrantur? si tandem fabulosæ non sint Marthæ res gestæ quas Marcella illius pedisequa Hebraicis litteris mandavit, et Synthex Latinis donavit?
Caeterum Aquensis Ecclesia cum Magdalenam sanctarum virginum caput constituit, non obscure significat se in publico et antiquo precum genere non habere Magdalenam pro famosa illa peceatrice quse, ubi Evangelium prædicavit annis viginti tribus et eo amplius, secessit in
aetura, ut in illius aetis Marcella prodidit.
