CAPUT VI
Novitium inventionis nove reliquiarum Magdalene inventum. refertur, et. vefellitur. Translationis ad Vizeliacum origo investigatur.
Quo tempore exeitata inter Vizeliaci monachos et Aquenses contentio periisse videbatur, lacertos movere ccepit, et quod facile sperandum fuit, priædicatores Sancti Maximini de Bonifaeii VIT, de Benedieti XT, de Joannis XXII, rescriptis sibi provideruat, quibus Magdalenæ corpus in monasterio Saneti Maximini quiescere confirmatur. Hoc diseimus ex Philippo Cabelliceusi, qui hæc quidem rescripta non re-
c feri, sed in monasterio Predicatorum (id est in
archivis ab omni fraude alienis) asservari testatur in libello quem :d annum 1555 patris, vel Predicatorum. Saneti. Maximini, vel etiam præsumplæ veritatis amore, adversus Vizeliacenses conscripsit.
Cæterum quidquid in Apologia disputat Philippus, tres in partes commode distribuitur. In prima refert factam in villa quæ nunc oppidum Sancti Maximini vocatur, Magdalenæ iranslationem, quam et ex eodem auctore utplurimum recensuimus, ei una dispunximus, In secunda Vizeliaceisium et Prædicatorum Sancti Maximini dissidium lepidissime componit : Vizeliacenses, inquit, monachi ex Provincia corpus quidem non Magdalenæ, sed aliud. transtulerunt, eum quod transtulerunt in Aquensi jaceret urbe, at Magdalenæ corpus in loco ubi nune est monasterium Saneti Maximini quiescebat. Qua in re monachos olim egregie deceptos traducit, Philippus. Ingeniosum quidem istud inventum est, sed in re "historica infirmum. Et revera, si penitius inspiciatur, quid aliud est, nisi, postquam de Vizeliacensibus victoriæ spes excidit, honorabili quodam stratagemate receptui cauere ? Hæc adversus Philippum perinde disputamus, quasi Magdalene corpus Aquis vel in Aquensi pago jacuisset, quod ex Grecorum et Latinorum traditione
parte auctor rationum genera duo complectitur, quibus efficit Magdalenæ corpus remansisse semper eo in loco ubi quondam metu Saracenorum Provinciam vastantium homines pii occultaverant. Ratio una comparatur ex bullatis trium memoratorum pontifieum apicibus, quos si retulisset, retulissemus. Altera ex aliquibus dueitur signis, quæ ad assertionem Magdalenæ facta contendit : hine mandibula Magdalenæ, qux» Romæ apud Bonifacium octavum erat, reliquo capiti, quod nuper habuerat Siciliæ rex, dum inventio facia est, conjuncta sic adcorporatur, ut perfectam in lis partibus conformationem exhiberet. Inde
DE COMMENTITIO LAZARI ET MAXIMINI, MAGDALENÆ ET MARTHÆ
Ephesi sepultum fuisse docuimus. In tertia A apostolorum ejus auctoritate confisi, quadraginta
dies de injuncta eis pœnitentia annis singulis misericordiler relaxamus. Datum apud sanctum Stephanum nonis Novembris pontificatus nostri anno 2. Hæc ex archivis Vizeliaci. Hue. non male quis revocabit, quie suo tempore accidisse seribit Monachus Autissiodorensis in fine Chronici : Eodem anno (1911) apud urbem Lemovicas matrona quedam nobilis virum habens, gravi infirmitate decumbens occubuit, et peractis obsequiis sudario involuta juxta morem fidelium servabatur, cum. ecce subito de morte resurgens , stuporem. ingerit universis dicens, beatam sibi apparuisse Mariam | Magdalenam, sibique tetigisse lubia, seque ita spiritum re-
cuidam Lugdunensi Recluso, cum intentivis ima- B sumpsisse, Quocirca ut gratias referret in festo
ginationibus vacaret, apparens Magdalena revelat velle se ut sex fratres prædicatores, qui hora tertia per eum locum transituri erant, in vicino oratorio sibi dicato, monasterium conderent; atque in hujus rei notam adjecit (quod adjiciendum erat), sanctam Prædicalorum religionem sibi in suo peculiari Sancti Maximini habitaculo servire. Hinc tandem Lausannæ in Provincia Maxima Sequanorum Prædicatores, cum receptas a Vizeliaco Magdalenæ reliquias haberent, et ad expellendum ab obsesso dæmonem adduxissent, dæmon se illarum efficaciam non sentire profitetur. Hæc est totius Apologiæ summa, que quanti sit roboris ad asserendam novam inventionem, ad vindicandam Prædicatoribus Saneti Maximini Magdalenam, cordatorum hominum nemo non videt.
Porro illustriora sunt miracula qux pro Vizeliacensi translatione referunt Mombritius et frater Jacobus Genuensis, auctor hac in parte non suspectus. Verum illis, quia necessenon est, referendis supersedemus. Sed multorum instar enus esse poterit Innocentius III in hac epi- Stola ad abbatem et conventum Vizeliacensem.
Innocentius episcopus servus servorum Dri dilectis filiis abbati et conventui Vizeliacensi salutem et apostolicam benedictionem. Licet is de cajus munere venit ut sibi a fidelibus suis digne ac laudabiliter serviatur, multo eis majora retribuat quam valeant, promereri, desiderantes lamen. reddere Domino populum. acceptabilem, ipsos ad bene serviendum ei, quasi quibusdam illectivis muneribus, indulgentiis scilicet et remissionibus invitamus. Cupientes igitur ut monasterium vestrum, ubi venerandum CORPUS BEATÆ Manuz MAGDALENÆ INNUMERIS CORUSCANS MIRAcuLis sub celebri custodia venerabiliter conservatur, congruis debeat honoribus frequentari , omnibus vere pœnitentibus el confessis qui ad monasterium ipsum in solemnitate ipsius sanclissime domine, ac ecto diebus sequentibus causa devolionis accesserint annuatim, de omnipotentis Der misericordia et beatorum Petri et Pauli
ejusdem sanc? Vizeliacum veniens, cum plurimo comitatu sudarium quo fuerat obvolula detulit ad altare, secum. adductis testibus plurimis tam suc vesurreciionis quam mortis.
Philippo successit in eadem defensione Silvester Prieras, qui ad annum 1520 hanc materiam retraetat ; primum quidem vulgatam Magdalena historiam transcribit, deinde pluribus recenset. quomodo cirea annum 1980 Magdalenæ inventio faeta sit in Aquensi pago, quomodo Magdalena Carolo Siciliæ regi apparuerit, et quid ei præceperit, ut jam notavimus; tum ad extremum de eodem rege a Bar- Cinonensibus capto, et precibus Magdalenæ liberato portentosa quzedam mendacia comminiscitur, vel a suis excogitata refert quæ pudet me referre. An autem aliquid aliud postea ultro citroque faetum sit, nec vidi nec audivi.
Superest modo ut cum superioribus capitihus legitimam Magdalen: possessionem Vizeliaco addiximus, possessionis originem investigemus. Hane dabit in Chronico Cameracensi Baldricus . Noviomensis episcopus , qui anno 1112 obiit. Ille igitur, ubi lib. r1 de Cameracensis parochi: monasteriis eorumque fundationibus disserit, sie cap. 45 faetam Hierosolymis ad Vizeliacum Magdalenæ translationem affirmat : Est monasterium quoque canonicorum in honore apostolorum Petri et Pauli in vico qui d citur Lutosa, quod construit B. Amandus; et est dives abbatia, ubi vir Dei venerabilis Baidilo requiescit, qui corpus sancte. Marie Magdalenæ de Jerusalem in Burgundiam in loco Verceliaco attulisse dicitur. Baldrico succinunt hz Lutosensis Eeclesiw litter, ex tabulario Vizeliaei depromptæ.
Universis CunisTI fidelibus, quibus presentes litteras videre contigerit , Ingo decanus , totumque Lutosensis Ecclesiæ capitulum , et universus ejusdem loci conventus perpetuam in Domino salutem, ete. Vid. tom. IL, pag. 754 et seq.
Ecce tibi edita Magdalenæ translationis origo, sed ex quo fabulosa Magdaienæ et Marthæ
gesta per hominum mentes , libros , quarumdam Ecclesiarum breviaria et bibliothecas pervaserunt, tot commentis inspersa est, ut iis etiam Vizeliacenses indulserint aliquando. Etenim sive ut suam uanslationem absolute probarent, sive ut eam adversus Aquenses defenderent, non curarunt unde reliquias Magdalenæ haberent, modo habere se probarent.
Quare in quibusdam translationis libellis; qui in manuscriptis bibliothecarum circumferuntur , translatum ab Aquensi urbe corpus Magdalenæ Seripserunt, pluribus etiam ante annis quam monasterium Vizeliaci conderetur.
Verum hie duo in Baldrico consideranda sunt, ne quis adhuc fabulandi ansam arripiat. Primum, quod beatæ Magdalenæ corpus Vizeliaci jam fuerit, quo tempore scribebat, licet
' de eo qui ex Oriente illuc attulerit, non tam affirmate pronuntiare videatur. Secundum , quod in Baidilone Baldricus pie in Orientem profectionis scopum, hoc est Hierosolyma speclarit ex usu et more temporis; unde cum rediret Baidilo, Constantinopoli, quo Leo imperator Magdalens reliquias Epheso transtulerat, easdem in Galliam reportavit, si tamen reportavit.
Nunc igitur habemus et locum unde et quo Magdalenæ corpus translatum est, et personam quie transtulit, sed certum translationis tempus nondum habemus, de quo animadvertimus
IN PROVINCIAM APPULSU DISSERTATIO
A beatum. Eusebium. Pulteriaci, Pontianum vero Verzellinci, in monasteriis scilicet que ipse fuxdaverat. Hxc cüm ita sint, non una in re falluntur qui forsan similitudine nominis (Caroli) decepti, Magdalenam Aquis Sextiis ad Vizelia : cum translatam modo ad Caroli Martelli , vel Pipini, modo ad Caroli Magui ætatem reduxerunt. Alterum animadvertendum illud est, quod Vizeliaci Chronicum in annum 1316 desinens factam anno 849 translationem tradat, qui Caroli Calvi regis nonus est. At cum recentiores quidam translationis libelli eamdem an. 749 factam exhibeant, dum Ludovicus cum Carolo filio regnaret, in pluribus allucinantur. Primum enim annus 749, uno plus minus
B sæculo monasterii fundationem , Ludovici imperium , Caroli Calvi regnum antecedit. Et licet pro anno 749 reponeretur ann. 849, hie nonnisi jCarolo conveniret, cum jam inde ab anuo 840 fatis concesserat Ludovieus. Certam vero habet translationis epocham charta Caroli regis quae;eap. 6 ab episcopo Autissiodorensi laudata est, Sed cum annus charte non referatur, nec eam videre licuerit, conjiciendum nune est ad quem Carolum illa pertineat. Ad Carolum imprimis Calvum non pertinet, cum octo annis exstinctus sit ante imperium Leonis VI, qui Magdalenæ corpus Epheso Constantinopolim transtulit. Ad Carolum Crassum vix pertinet, quia ultimus annus Crassi secundus
duo. Alterum , quod Magdalenz reliquias ad C est Leonis imperatoris , qui corpus Magdalen:e
Vizeliaeum non prius transportavit Baidilo quam monasterium fundaretur a Gerardo Burgundiæ comite, qui Carolo Calvo rege vixit, ut fidem facit charta Præcepti , quo Carolus ad annum 868 , concessum ab apostoliea sede monasterio privilegium confirmavit. Comperiat igitur, inquit, omnium fideüum , sancie Der Ecclesi , nostrorumque presentium el futurorum solertia , quia charissimus valdeque amantissimus nobis Gerardus illuster comes, ad nosium accedens celsitudinem. innotuit, qualiter divini ardoris face succensus , ob Der et Domini nostri Jesu. CHRISTI sanctique Dei Genitricis Marie semper virginis amorem et honorem , una cum consensu. nobilissimæ conjugis suæ Bertha, de rebus suc proprietatis intra regnum. nostrum Burgundie , in pago Avalensi, in parochia Augustodunensis civitatis , in loco qui dicitur Virziliacus, quoddam monasterium construxerit, et in honorem S. Der Genitricis Mariæ dedicari fecerit, etc. Datum vu idus Januarias, indictione prima, anno vicesimo octavo , regnante Carolo gloriosissimo rege. Quod hoc etiam tempore vixerit Gerardus comes , testatur Chronicum monachi Autissiodorensis : Anno, inquit, 865, corpora sanctorum martyrum. Eusebii et Pontiani comes Girardus de Rossilione largitione pape Nicolai ab urbe. Roma in. Gallias, transtulit, et
uer nr
— OO — d
fortassis nondum transtulerat, aut templum cui illatum est ædificaverat. Ad Carolum ergo Simplicem pertinere videtur qui ab anno 898 ad annum 925 in Gallia regnavit. Deinde si quid eruere veri ex Aquensibus fabulis liceret, Odoue rege translatio facta est, quod tunc facile Carolus Odonis in regno successor Magdalenæ translationis meminerit; qui et preterea Vizeliacensibus nonnulla privitegia et immunitates eoncessit, uti Ludovieus VE in charta quadam Silvanecti data v1 nonas Aprilis an. 1128 testatum reliquit. Quare Vizeliaei Chronicum juxta mendosum est, ac recentiores translationis libelli, atque adeo translatio illa contigit
D post mortem Gerardi comitis, quem Joannes
papa Vlil'epistola 210 et 911 jam mortuum significat.
Assertum igitur habemus ad Vizeliacum Magdalene translationis tempus , eui circa annum 1050 post Deiparam, Petrum et Paulum dedieari coepit monasterium. Quin etiam progressu temporis eo res devenit, ut beatæ Marise Magdalen:e monasterium appellatum sit, ut colligitur ex lib. 1 Epistolarum decretalium Inriocentii III, ubi pontifex nunc de juribus monastevii beatæ Marie Magdalene Vizeliacensis agit, nune ad Gerardum. abbatem. monasterii. beatee Marie Magdalene Vizeliacensis scribit,
DE COMMENTITIO LAZARI ET MAXIMINI, MAGDALENÆ ET MARTIHÆ
Quoniam vero fieri. potuit ut Baidilo ex sua A Maximini alterius, quem annales nulli veteres,
in Orientem profectione rediens ad Provinciam appulerit, et ibi per aliquod tempus remanserit, inde forsan otiosi homines vero falsum Superstruxeruut , et tot commentitiis narralionibus mundum oppleverunt. j
De Maximino autem fingendi qu: finxerunt, nullam omnino nacti sumus occasionem. Ubi tamen nobilis illa Marthæ pedisequa Irenzeum Lugdunensem, qui ad annum 200 Eutropium Arausicum . qui ad annum 470 Austregisilum Bituricensem, qui ad annum 600 vixit, Judæos fecit, et Magdalenz navi imposuit, quid secundum istà vetaret quominus fam illustris opifex ex Maximo Aquensi, qui ad annum 540
monumenta nulla consecrassent. Cum autem Prædicaiores Sancti Maximini monasterium occupare coeperunt , tunc circumferebantur beatæ Marthæ et Magdalenæ gesta , quæ interpolatrix veritatis Marcella composuisse dicitur, In iis repererunt primum Aquensem episcopum nomine Maximinum , eui monasterium suum facile transcripserunt. Erroris hujus causa fuere duo : veteris histori:e ignorantia, et nominum similitudo. Si quis conjecturam meliorem suggerat , ei assentiar,
Quod autem spectat ad Lazarum, omnibus de illo conjecturis viam intereludit martyrologium Æduense, in quo hæc supra quam
floruit, Maximinum faceret, eumque, recu- D dici possit, absurda narrantur, primo calend.
titum , quem deinde cum aliis tumultuario raptwn, in illud genus laceri myoparonis contruserit ?
Hoe ut planum est, verisimilitudine non caret sua ; sed quia valde dubito utrum impostor ille qui sub nomine Marcell fabulosa Marthæ et Magdalenæ gesta conscripsit, Maximum hunc Aquensem episcopum noverit, aliud objicio, quod mihi probabilius videtur. Erat olim in Aquensi pago monasterium quod Sancti Maximini dicebatur, idque multo antequam praedicatorum ordo institueretur : Paschalis If nos id docet in diplomate quo possessionem vel donationem ecclesiarum, monasteriorum et cellarum ad monasterium Sancti Victoris Mas- Siliensis pertinentium confirmat, anno 1114.
Paschalis episcopus servus servorum Dex dilecto in CnuuisTo filio Ottoni abbati Massiliensis monasterii, ejusque successoribus regulariter substituendis in perpetuum; er post alia: In episcopatu Aquensi.,. monasterium Sancti Maximini. Fuerunt celebres Maximini duo, alter Trevirensis episcopus, cujus nomen retinet conditum in Trevirensi suburbio monasterium ; alter qui in Aurelianensi territorio Miciacense monasterium instituit, ut ejus Vita testatur. De Maximino Trevirensi /Gregorius Turonensis ita loquitur in lib. 11 [Hist. Franc., capite 55 : Sub Constantis imperio Maximinus Treverorum episcopus potens in ommi sanctitate reperitur. Usuardus 1v calend. Junii : Treveris beati Maximini episcopi el confessoris, a quo Athanasius antistes persecutionem Constantii fugiens honorifice susceptus est. De altero Maximino sie Usuardus xvir Calend. Jan. : In territorio Aurelianensi sancti Maximini confessoris. Ado eodem die :
Aurelianis beati Maximini presbyteri , venerabilis sanctitatis viri. Maximinos alios olim nec Romana, nec Gallicana coluit Eeclesia. Quamobrem alterutrius est monasterium quod in diplomate suo nominat Paschalis. Neque enim Aquensis episcopus , clerus et populus passi fuissent ut monasterium exstrueretur in laudem
Sepiembris : Natalis sancti Lazari martyris , quem Dominus suscitavit a mortuis; deinde xvi calend. Januarii : Natalis beati Lazari martyris, quem Jesus Curisrus, sicut in Evangelio legitur, suscitavit a mortuis. Postea vero a Domitiano interfectus est. Corpus vero ejus a Tito et Vespasiuno apud urbem Massiliensem deductum est, deinde post mulia annorum curricula a Gerardo. antistite, permittente Dro, apud urbem Æduum cum gratiarum actione êterum deductum est. 1tem beate Marthæ sorovisejus, quorum venerabilem memoriam exsivucta ecclesia non longe a Bethania, ubi vicina domus eorum fuit, conservat.
In hocce martyrologio pauciora esse commala quam errores quis non deprehendit ?
1. Qui Lazarus in omnibus retro martyrologiis et menologiis martyr non est, hic martyr appellatur. 2. Bis mortem sustinet pro Cuar- STO, sed non in Gallia, contra quam in martyrelogio Galliæ scriptum alibi, et erratum quos que repræsentavimus. 3. Ab eo imp. interfectus dicitur quem per ætatem videre non potuit; Suscitatus est a Cnrisro Lazarus anno 5%, et in antiquis traditionibus quas ex Epiphanio observavimus, postea vixit annos tantum triginta, ac proinde anno Crisri 64 excessit. Atqui Domitianus anno 85 imperium inivit. 4.
L:zari reliquias Massiliam deduxerunt Titus et Vespasianus, qui ante Domitianum perierant. 5. Religiosum erga Lazari reliquias cultum tribuit ethnicis impp. 6. Quod Gerardus Augustodunensis episcopus Lazari reliquias Massilia non transtulerit Augustodunum, ex Honorio Augustodunensi satis commode dedusimus. In summa qui nonnihil cum martyrologiis Ecclesiarum habet commercii, nullo negotio animadvertet, hæc omnia quie discuss simus , martyrologio Æduensi ab imperito quodam inserta esse, et ad radieem horum verborum, quem Dominus suscitavit a, mortuis, Stolonis in modum excrevisse. Quare nisi Lazari corpus, quod Cytio Constantinopolim
ses et Ædui, nullas Lazari, quem CRISTUS excitavit a mortuis, reliquias unquam habuerunt. Ipsragitur viderint. Sed cum hae de re nihil eerti $t mihi, nihil quoque affirmare pro certo volo . temperare tamen mihi non possum quin pro asserenda Æduensium causa referam aux Ludovieus Pivs, Carolus Calvus et Bartholomæus Chassaneus de matricis ecclesiæ patrono tradiderunt. Ludovieus in diplomate quod anno 815 edidit et Modoino Æduensi episcopo direxit, sie loquitur : Antecessores reges Francorum. ecclesie Sancti Naaarii martyris, cui auctore Dro Modoinus præest, sub suo nomine et defensione consistere fecerunt.
Carolus in: diplomate quod anno 845 edidit et Altheo Æduensi episcopo direxit : Cum sedes matris ecclesie , quæ est consiructa in honorem sancti Nazarii martyris, igne cremala fuisset.
Chassaneus in part. xm Catalogi glor.
mund. considerat. 60 : Basilica, inquit , major et antiquior mater et cathedralis in honore Der ac beatorum Nazarii et Celsi martyrum fundata exstitit. Post hanc vero divi Lazari etiam martyris est templum magnificum, Sunt et ibi reliquic sanctorum, precipue corpus sancti Lazari. Hzc ille, qui superiori sæculo vixit.
Si ZEduenses ex Nazario Lazarum non fecerint, et corpus Lazari habuerint, jam tum primum ab anno 1120 habuerunt.
Nazarium Massiliæ lectorem primo Arelatensi concilio interfuisse legimus, sed utrum Nazarius postea Massiliensis episcopus, et ex Nazario tandem faetus fuerit Lazarus, cujus invenerint reliquias, et apud Æduos transtulerint, nondum legimus. Tempore beati Augustini fuisse Lazarum quemdam in Provineia episcopum scribunt, sed utrum ille fabularum in partem venerit, nescimus. Ex iis lamen quæ de Maximino paulo ante disseruimus, satis apparet utrumque vel alterutrum, imo et quidvis aliud absurdius non esse, ei factu diflicile, qui Magdalenæ navem insirüx t, et tot diversarum atum præsulibus implevit.
