‹ Negociations diplomatiques entre la France et l'Autriche durant les trente premières années du 16e siècle (volume 2)Chapitre 93 sur 133 · LOUIS XII À M. DU BOUCHAGE · texte numérisé non relu

LOUIS XII À M. DU BOUCHAGE

Les Vénitiens attaquent le château Saint-Félix et menacent Vérone. Dispositions de défense. Arrivée de Tévêque de Gurce en France. ( Orig. Diblioth. du Roi , fonds de Bc thune, 8465.)

24 septembre, au Plessis-lez-Tours.

Monsieur du Bouchaige, depuis vostre partement, j'ai eu nouvelles que les Venissiens ont levé leur camp de Saint-Martin, et se sont approuchez de Veronne, du costé du bourg de Vincence, et ont fait quelques aprouches et bâtent le chasteau Saint-Félix; mais, parce qui est venu dudit Veronne, ceulx qui sont dedans se deffendent bien et sont bien délibérez de le garder, comme vous voyrez par le double d'une lettre que le sieur Julio de Saint-Seurin escript au sieur de Conty, que je vous envoyé cy-dedans enclos, vous advertissant au demourant que ledit Conty et sa compaignie, et pareillement le sieur d'Aubigny et la sienne , et aussi Molart avecques sa bende, se vont gecter dedans ledit Veronne, qui leur sera bon et grant renfort; et mon cousin le grant maistre, avecques le reste des gens d'armes et Fartillerie s'en vient droyt à Bresse et Pesquiere, pour leur faire faveur et aide de ce qu'il pourra.

Au demourant, j'ay eu nouvelles de l'arrivée de M. de Gurce à Nevers, et qu'il sera demain à Orléans et vendredy icy. Et pour ce que je faitz mon compte partyr ce jour-là pour m'en retourner à. . . . . .[illisible), je ne vous mande point vous en venyr icy, mais. . . . . . . ( illisible ) de mon partement, je vous feray savoir ce que vous aurez à faire. Cependant donnez ordre en vos afferes, et vous tenez prestpour partyr quand je vous le manderay. Et à Dieu, monsieur du Bouchaige, qui vous ayt en sa garde. Escript au Plessis-lez-Tours, le xxime jour de septembre.

Loys. Et plus bas : Robertet.

P. DE MOTA À MARGUERITE D'AUTRICHE

Motifs pour lesquels l'empereur n'est plus déterminé à avoir une entrevue avec

Louis XII. ( Original. )

12 octobre, à Constance.

Serenissima princeps et domina mea observandissima , post humilimam commendacionem. Per ultimas litteras quas scripsimus , D. Andréas et ego , ex civitate Aurelianensi \ monuimus serenitatem vestram de decessu meo ex curia régis Francie. Veni cum omni diligentia , et tandem applicui hue. Hesterna die de mane retuli csesaree majestati omnia que christianissimus rex mihi commiserat per suas litteras credentiales ; retuli etiam que D. Gurcencis commiserat , et dixi ea de quibus D. Gurcensis cupiebat habere resolutionem. Caesarea majestas jam de multis articulis maximis resolverat se; quos particulariter nunc non scribo serenitati vestre, quia habeo in capsis meis cifaram quam alias dedi domino Marnix in Colonia; sed intelliget omnia, ut opinor, a D. Andréa de Burgo. Nunc mitto resolutionem aliorum articulorum.

Sunt fere octo dies quod Caesar misit unum amplissimum mandatum domino Gurcensi in hanc fere formam quod, postquam ipse discesserat ex curia , res publiée erant mutate et in dies mutabantur ; îccirco non poterat majestas sua dare sibi certam instructionem , et quod propterea per illas litteras dabat ei amplissimam potestatem et auctoritatem concludendi omnia pro arbitrio suo et prout sibi videretur conveniens rébus publicis, etiam si essent contra illa que habebat in instructionibus suis et quod promittebat in verbo caesareo habere omnia rata , etc.

In recessu meo ex Francia dixerat mihi dominus Gurcensis quod

La lettre du 19 septembre, par la- la princesse du départ du docteur Mota, quelle les deux ambassadeurs informent n'est pas datée d'Orléans, mais d'Amboise.

NÉGOC. DIPLOMAT. T. 46

Csesar mutaverat consilium de conventu cum rege Francie; iccirco dixi Csesari inconvenientia si dissolveretur iste conventus, et quantam suspicionem daret toti christianitati de diffidentia inter eos, et quod niajestas sua deberet considerare quod rex Francie hoc non proposuit, sed quod maj estas sua caesarea proposuerat et sci ipserat magno magistro et dixerat duci Albanie et dederat sibi in instructionibus quod vellet aproximare ad Burgundiam ut ibidem conveniret regem Francie. Majestas sua respondit mihi quod sperabat adhuc litteras a D. Gurcense, et quod tune vellet omnino determinare de bac re et me remittere in Franciam, et quod deberem loqui de omnibus istis magnis articulis cum Villinger \ qui erat secretarius hujus expeditionis. Interrogavi Villinger que esset causa quare Caesar fugeret istum conventum ; si erant aliqui qui impedirent. Respondit quod adhuc nullus impediebat, sed quod rex Francie habebat magnam curiam, et quod imperator bene poterat habere multos principes secum, sed hoc cum maxima impensa, et quod Caesar erat exhaustus et non poterat ferre istas impensas. Respondi duo rprimum quod rex Francie vol ébat venire cum ea comitiva que placebat Caesari ; preterea quod si S. V. veniret, sicuti rex Francie maxime cupiebat, quod cum ea venirent omnes domini de Brabantia et nobiles Burgundie, et quod S. V. habebat familiam ornatissimam, et sic Caesar posset habere imam magnam curiam sine impensa , preterea quod deberet habere respectum ad honorem domini Gurcensis; quod videretur quod ipse fuerit causa illius dissolutionis , cum ante adventum suum semper Caesar fuerit deliberatus convenire regem Francie. Accepit bene responsum meum , et voluit quod hesterna nocte dicerem imperatori omnià, et ita dixi. Majestas sua audivit omnia libenter, et interrogabat me si ego scirem causam quare rex Francie cupiretquod S. V. intéresse! in isto conventu; respondi quod ego nesciebam, sed credeham quod faci.ebat propter tria : primum, quod res essent firmiores quas stabilirent pater et filia; secundum, ut S. V. que fecerat trac-

1 Jacques de Villinger ou Willinger, seiller et trésorier général de l'empechevalier, seigneur de Sainle-Croix, cou- reur.

tatum Cameracensem, concluderet unam concordiam perpetuam et tabilem inter ambas majestates; tertium, quod faciebat propter reputationem ut totus mundus intelligeret confidentiam et maximam unionem inter ambas majestates. Caesar nihil respondit. Tamen omnino credo quod fiet conventus, quia D. Gurcensis babet auctoritatem concludendi illum prout sibi videbitur. Nunc Cœsar mittit domino Gurcensi copiam tractatus quem fecit papa cum Elveciis, et resolucionem reliquorum articulorum et copiam litterarum quas scripsit orator noster ex Bononia, quibus scribit bullas investiture regni Neapolitani fuisse expeditas, sed nondum consignatas ad manus oratoris régis Aragonum, et quod veniunt trecentum lancée ex Neapoli in auxilium pape, et quod marchio Mantue erat factus confalonerius Ecclesie, boc est capitaneus Yenetorum ; sed dant ei illud nomen. Volui bec scribere serenitati vestre pro debito meo, et scribam in posterum si intellexero litteras meas esse gratas serenitati vestre. Commendo me humilime in bonam graciam vestre serenitatis que diu et féliciter valeat. Ex Constantia, xii die octobris.

Minimus servitor,

P. de Mota.

Page 1